රටේ රජයේ රෝහල් පද්ධතියට සහ සෞඛ්ය සේවාවට ආදරය කරන, ඉන් ප්රතිකාර ලබන සාමාන්ය ජනතාව වහාම අවධානය යොමු කළ යුතු බරපතළ පුවතක් සෞඛ්ය වෘත්තීයවේදීන්ගේ විද්වත් සංගමය විසින් රටට හෙළි කර තිබේ. සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ නිල ඖෂධ තොග කළමනාකරණ පද්ධතිය වන SWASTHA පද්ධතියේ 2026 ජූනි 16 දින යාවත්කාලීන කරන ලද නිල දත්ත ඇසුරින් ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙරට රජයේ සෞඛ්ය සේවාව තුළ අත්යවශ්ය සහ ප්රමුඛ ඖෂධ සැපයුම් සම්බන්ධයෙන් බරපතළ කඩාවැටීමක් සිදුවෙමින් පවතින බවයි.
මෙම නිල දත්තවලට අනුව, රෝගීන්ගේ ජීවිත ආරක්ෂා කිරීම සඳහා මොහොතකුදු ප්රමාද කළ නොහැකි Vital (අත්යවශ්ය) ඖෂධ අයිතම 13න් 2ක්ම (15.38%) වෛද්ය සැපයුම් අංශයේ (MSD) මේ වන විට සම්පූර්ණයෙන්ම හිඟව පවතී. ජීවිතයත් මරණයත් අතර සටන් කරන රෝගීන්ට දෙන මෙවැනි ඖෂධ පවා හිඟවීම සමස්ත සෞඛ්ය පද්ධතියම බරපතළ අවදානමක හෙළන්නකි.
පහෙන් එකක ප්රමුඛ බෙහෙත් ඉවරයි
ගැටලුව එතැනින් නතර වන්නේ නැත. රෝගී ප්රතිකාර සඳහා අතිශය වැදගත් වන Priority (ප්රමුඛ) ඖෂධ අයිතම 618න් 137ක්ම (22.17%) මේ වන විට වෛද්ය සැපයුම් අංශය සතුව නැත. මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ රෝහල්වලට අවශ්ය ප්රමුඛ ඖෂධ පහෙන් එකකට ආසන්න ප්රමාණයක් මේ වන විටත් අවසන් වී ඇති බවයි.
මීට අමතරව, ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ තත්ත්වය තවත් දරුණු විය හැකි බව දත්ත පෙන්වා දෙයි.
* ප්රමුඛ ඖෂධ අයිතම 116ක් සඳහා දැනට ඉතිරිව ඇත්තේ මාසයකට පමණක් ප්රමාණවත් තොගයකි.
* තවත් ඖෂධ අයිතම 59ක් සඳහා ඉතිරිව ඇත්තේ මාස 1ත් 2ත් අතර කාලයකට සෑහෙන තොග පමණි.
ඒ අනුව, සමස්ත ප්රමුඛ ඖෂධවලින් තවත් 28.3%ක් (ඖෂධ අයිතම 175ක්) ඉදිරි දිනවලදී සම්පූර්ණයෙන්ම හිඟවීමේ මහා අවදානමකට මුහුණ පා සිටී.
ආරක්ෂිත සංචිත (Buffer Stocks) කෝ?
ජාත්යන්තර සෞඛ්ය නිර්දේශවලට අනුව, රටක රෝගීන්ගේ අඛණ්ඩ ප්රතිකාර සහතික කිරීම සඳහා සැමවිටම ආරක්ෂිත සංචිත තොග (Buffer Stocks) පවත්වා ගත යුතුය. නමුත් වර්තමාන තත්ත්වය තුළ ඖෂධ පවතින්නේ දිනෙන් දින “අතින් කටට” වැනි ක්රමවේදයකට බව පැහැදිලිය.
මේ හේතුවෙන් සෞඛ්ය වෘත්තීයවේදීන්ගේ විද්වත් සංගමයේ සභාපති රවී කුමුදේශ් විසින් සෞඛ්ය බලධාරීන්ගෙන් වහාම රටට හෙළි කරන ලෙස ප්රශ්න කිහිපයක් යොමු කර සිටියි.
1. MSD හි හිඟව ඇති Vital (ජීවිත රක්ෂක) ඖෂධ වර්ග දෙක මොනවාද?
2. ප්රමුඛ ඖෂධ 137ක්ම එකවර හිඟ වීමට බලපෑ සැබෑ හේතුව කුමක්ද?
3. ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියේ ප්රමාදයන්, ටෙන්ඩර් ගැටලු හෝ සැපයුම් දාම බාධා තිබේද?
4. මාසයක පමණක් තොග පවතින ඖෂධ සඳහා සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ හදිසි සැලැස්ම කුමක්ද?
5. රෝහල් මට්ටමින් රෝගීන්ට මේ නිසා විකල්ප ඖෂධ (Alternative Medicines) භාවිතා කිරීමට සිදුව තිබේද?
6. මීට පෙරත් ඇතිවූ මෙවැනි ඖෂධ හිඟයන් වළක්වා ගැනීමට ගත් දිගුකාලීන ක්රියාමාර්ග මොනවාද?
පද්ධතියේ වෙනසක අවශ්යතාවය
මෙම බරපතළ තත්ත්වය හුදෙක් බඩු බාහිරාදිය හිඟවීමක් පමණක් නොව, රටේ ඖෂධ සැපයුම් දාම කළමනාකරණය, ප්රසම්පාදන සැලසුම්කරණය සහ තොග පාලනය (Inventory Control) සම්බන්ධයෙන් පවතින ව්යුහාත්මක දුර්වලතාවයකි. මින් ඉදිරියට හෝ වඩාත් ශක්තිමත්, විනිවිදභාවයෙන් යුතු සහ වගකීම් සහගත පද්ධතියක් ගොඩනැගීම අත්යවශ්ය බව වෘත්තිකයන් පෙන්වා දෙයි.
රටේ පොදු ජනතාවගේ ජීවිත ආරක්ෂාව සහ සෞඛ්ය සේවාවේ ගුණාත්මකභාවය වෙනුවෙන්, මෙම ඖෂධ අර්බුදයට වහාම තිරසාර විසඳුම් ලබාදීම සෞඛ්ය බලධාරීන් සතු මඟහැරිය නොහැකි වගකීමකි.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
