මෙය “Lanka Voice” යූටියුබ් නාලිකාව සමඟ පැවැත්වූ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකින් උපුටා ගැණුනකි.
වර්තමාන ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය දෙස බලන විට මතුපිටින් පෙනෙන්නට තිබෙන්නේ ඉතා සුභවාදී චිත්රයකි. මහ බැංකු වාර්තාවලට අනුව ආර්ථිකය 5% ක හෝ 5.1% ක වේගවත් වර්ධනයක් අත්කර ගනිමින් පවතී. ඒක පුද්ගල ආදායම ඩොලර් 4,000 සීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇති බව කියැවේ. ඉන්ධන පෝලිම් නැත, ගෑස් හිඟයක් නැත. මහ බැංකු අධිපතිවරයා ඇතුළු බලධාරීන් ඉතා උජාරුවෙන් ප්රකාශ කරන්නේ 2028 වන තෙක් නොසිට, මේ වන විටත් ණය බිලියන පහකට වඩා ගෙවා දමා ඇති බවයි.
නමුත් මේ සියලු සංඛ්යාලේඛන සහ ප්රකාශ මැද, පොදු වෙළෙඳපොළට යන සාමාන්ය මිනිසාට තවමත් දැනෙන්නේ දැඩි ආර්ථික පීඩනයකි. “ජීවත් වෙන්න අමාරුයි” යන්න අද රටේ බහුතරයකගේ පොදු මැසිවිල්ලයි. එසේ නම්, මේ පරස්පරතාව කුමක්ද? ආචාර්ය කල්ප රාජපක්ෂ මහතා පෙන්වා දෙන පරිදි, අපේ ආර්ථිකය දැනට පවතින්නේ “පුපුරන ගිනිකන්දක් අතින් තද කරගෙන සිටින්නාක් වැනි” අතිශය බිඳෙනසුලු තත්ත්වයකය. මතුපිටින් සාමකාමී ලෙස පෙනුනද, යටින් මහා ආර්ථික ඛේදවාචකයක් මෝදු වෙමින් පවතී.
ව්යුහාත්මක අර්බුදය – 2022 ඛේදවාචකය හුදෙක් ආසන්න වැරදිවල ප්රතිඵලයක්ද?
බොහෝ දෙනෙකු විශ්වාස කරන්නේ 2022 වසරේදී ශ්රී ලංකාව මුහුණ දුන් දැවැන්ත ආර්ථික කඩාවැටීම, එවකට සිටි පාලකයින් විසින් කරන ලද ආසන්න වැරදි (උදාහරණ ලෙස බදු කප්පාදුව හෝ රසායනික පොහොර තහනම) නිසාම සිදු වූවක් බවයි. එම තීරණ අර්බුදය වේගවත් කළ බව සැබෑවකි. නමුත් සැබෑ ප්රශ්නය තිබෙන්නේ 1977 වසරෙන් පසුව ලංකාව තුළ ස්ථාපිත වූ “නවලිබරල්” ආර්ථික ආකෘතියේ (Model) ව්යුහය තුළයි.
ශ්රී ලංකාවට සිය වෙළෙඳ ගිණුමේ ශේෂය (Trade Account Balance) ධනාත්මක අගයකට පවත්වා ගැනීමට කිසිසේත් හැකි වී නැත. සරලවම කිවහොත්, අප උපයන ඩොලර් ප්රමාණයට වඩා විශාල ප්රමාණයක් බාහිර ලෝකයෙන් භාණ්ඩ හා සේවා ආනයනය සඳහා වියදම් කරනු ලබයි. මෙම මූලික ව්යුහාත්මක දුර්වලතාවය නිවැරදි කිරීමට වත්මන් ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණ තුළින් කිසිදු තිරසාර පිළිතුරක් ලැබී නොමැති අතර, පැරණි වැරදි ආකෘතියම තවදුරටත් ඉදිරියට රැගෙන යමින් පවතී.
IMF ගිවිසුම සහ 2043 දක්වා දික්වන ණය විෂම චක්රය
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) සමඟ ඇති කරගත් එකඟතා සහ ණය ප්රතිව්යුහගතකරණ ක්රියාවලිය අතිශය සාර්ථක බව මහ බැංකුව පවසයි. එහෙත් මෙහි ඇති බියකරු ඇතුළාන්තය බොහෝ දෙනෙකු වටහාගෙන නැත. IMF මඟින් ලැබෙන ඩොලර් බිලියන 2.9 ක මුදල හුදෙක් එදාවේල පියවා ගැනීමට, එනම් ඩොලර් සංචිතය තාවකාලිකව පවත්වා ගැනීමට ලැබුණු කෙටි කාලීන “පැච් එකක්” පමණි.
මෙම ක්රියාවලිය නිසා ශ්රී ලංකාවේ ණය චක්රය 2043 වසර දක්වා දීර්ඝ වී ඇත. එපමණක් නොව, ණය හිමියන් සමඟ ඇති කරගෙන තිබෙන “සාර්ව ආර්ථිකයට ගැලපූ බැඳුම්කර” (Macro-Linked Bonds / Macro-Linked Value Sweeteners) ක්රමවේදය හරහා ලංකාව ඉතා සූක්ෂ්ම ලෙස මහා ණය උගුලක සිරකර තිබේ.
මෙම ක්රමවේදයේ කොන්දේසි අනුව, ලංකාවේ දදේනි (GDP) වර්ධනය ඉහළ යන විට, අප ණය හිමියන්ට ගෙවිය යුතු මුදල සහ පොලියද ඉහළ යයි. අපට ලැබෙන ණය කප්පාදුව (Debt Cut) අඩු වෙයි. එහි තේරුම නම්, රටක් ලෙස අප මහන්සි වී නිෂ්පාදනය වැඩි කර ආර්ථිකය වර්ධනය කළද, එම වර්ධනයේ ප්රතිලාභය සාමාන්ය ජනතාවගේ සාක්කුවට වැටෙන්නේ නැති බවයි. එය කෙළින්ම ගලා යන්නේ බාහිර ණය හිමියන්ගේ ගිණුම්වලටය. මෙය ජනතාවගේ පොකට් දෙකටම එකවර විදින “ඩබල් පොකට්” ගැසීමකි. අප දැනටමත් 18 වැනි වතාවටත් IMF යාමට සූදානම් වෙමින් සිටින්නේ මේ මාරාන්තික විෂම චක්රයෙන් ගැලවීමට ව්යුහාත්මක විසඳුමක් නොමැති බැවිනි.
ආර්ජන්ටිනාවේ අසාර්ථක අත්හදා බැලීම් සහ ඉක්වදෝරයේ විකල්පය
ලංකාව මේ ගමන් කරමින් සිටින්නේ මීට පෙර ආර්ජන්ටිනාව වැනි රටවල් අත්හදා බලා අසාර්ථක වූ ආර්ථික මාවතකය. ආර්ජන්ටිනාවේ වත්මන් අන්ත දක්ෂිණාංශික ජනාධිපති ජේවියර් මිලෙයි (Javier Milei) රජයේ සියලු රෙගුලාසි කපාහරිමින්, සුභසාධන කප්පාදු කරමින් ක්රියාත්මක කළ නවලිබරල් වැඩපිළිවෙළ නිසා එරට දුප්පත්කම, මන්දපෝෂණය සහ ආදායම් විෂමතාවය මේ වන විට දැවැන්ත ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත.
නමුත් මීට සාපේක්ෂව වෙනස්, ජනතාවාදී විකල්ප ඉතිහාසය තුළ පවතී. උදාහරණයක් ලෙස, ඉක්වදෝරයේ හිටපු ජනාධිපති රෆායෙල් කොරෙයා (Rafael Correa) බලයට පත්වීමෙන් පසු ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ කොන්දේසි අන්ධ ලෙස පිළිගත්තේ නැත. ඔහු ජාත්යන්තර සහයෝගය ඇතිව විධිමත් “ණය විගණනයක්” (Debt Audit) සිදු කළේය. එමඟින් පාලකයින් විසින් ගන්නා ලද අනීතික සහ දූෂිත ණය මොනවාදැයි හඳුනාගෙන ඒවා ගෙවීම ප්රතික්ෂේප කළේය.
එපමණක් නොව, රටේ උපයන ආදායමෙන් සිංහ කොටසක් (80%) ජනතාවගේ අධ්යාපනය, සෞඛ්යය, සහ සහනාධාර සඳහා වෙන් කිරීමටත්, ණය ගෙවීම සඳහා 20% ක් වැනි සීමිත ප්රතිශතයක් වෙන් කිරීමටත් නීති සම්මත කළේය. ශ්රී ලංකාවේ වත්මන් බලධාරීන්ට එවැනි රැඩිකල්, ජනතාවාදී ප්රවේශයක් හෝ දේශපාලන දැක්මක් නොමැති වීම කණගාටුවට කරුණකි.
“රතු රෝස පාට” වීම – වාමාංශික දේශපාලනයේ න්යායික තනුක වීම
ලංකාවේ වත්මන් දේශපාලන සන්දර්භය තුළ, ජාතික ජන බලවේගය (NPP) වැනි ව්යාපාර බලයට පත් වූ සැනින් මෙම ආර්ථික අර්බුදය අවසන් වේ යැයි සිතීම මිථ්යාවකි. ඔවුන් බලයට පත්වීමට පෙර IMF සඳහා විකල්ප වැඩපිළිවෙළක් ඉදිරිපත් කරන බව පැවසුවද, අවසානයේදී සිදුවූයේ පවතින නවලිබරල් යාන්ත්රණයම කරපින්නා ගැනීමටය.
ගෝලීය දේශපාලන ඉතිහාසය දෙස බැලීමේදී, ග්රීසියේ “සිරිසා” (Syriza) ව්යාපාරයට සහ ස්පාඤ්ඤයේ “පොඩේමොස්” (Podemos) ව්යාපාරයට අත් වූයේද මෙවැනිම කේදනීය ඉරණමකි. ඔවුන් වාමාංශික මුහුණුවරකින් බලයට පැමිණ, පසුව පවතින ධනපති ක්රමයේම මෙවලම් බවට පත් විය.
ලංකාවේ සිදුව ඇත්තේද දේශපාලන බලය ලබා ගැනීම වෙනුවෙන් තමන් සතු වූ දැඩි වාමාංශික න්යායික පදනම සම්පූර්ණයෙන්ම තනුක කර ගැනීමයි. සරලව කිවහොත්, “රතු පාට, රෝස පාට කිරීමකි”. ප්රමාණයෙන් විශාල (Mass Party) වීමට යාමේදී ඔවුන්ගේ ගුණාත්මක සහ න්යායික බර සම්පූර්ණයෙන්ම අහෝසි වී ඇත. පවතින ආර්ථික ක්රමය තීරණය කරන්නේ සහ හසුරුවන්නේ වොෂින්ටනයේ සහ දේශීය වාණිජ මණ්ඩලවල සිටින ඉතා කුඩා ප්රභූ කල්ලියක් වන අතර, දේශපාලන නායකත්වයන් වෙනස් වුවද එම කල්ලියේ ආර්ථික ග්රහණය ලිහිල් වී නොමැත.
හෙට දවසේ අනතුර
මතුපිටින් පෙනෙන පරිභෝජන සමාජය (ස්මාර්ට්ෆෝන්, අධිවේගී අන්තර්ජාලය, නවීන ඇඳුම් පැලඳුම්) තුළින් සමාජයේ පවතින සැබෑ පීඩනය වසාගත නොහැක. විශ්වවිද්යාල සිසුන් ඇතුළු තරුණ පරම්පරාව අද වන විට දැවැන්ත මානසික සහ ආර්ථික පීඩනයකට ගොදුරු වී සිටී. නවලිබරල් ආර්ථික මොඩලය ගෝලීය වශයෙන්ම බිඳ වැටෙමින් පවතින යුගයක, එම අසාර්ථක ක්රමයම තවදුරටත් අනුගමනය කරන තාක් කල්, ශ්රී ලංකාවේ සාමාන්ය ජනතාවට සහනදායී ආර්ථිකයක් උදා කර ගැනීම හුදු සිහිනයක් පමණක් වනු ඇත. අප මුහුණ දෙමින් සිටින්නේ අර්බුදයක අවසානයට නොව, වඩාත් ගැඹුරු ආර්ථික සහ දේශපාලන අර්බුදයක ආරම්භයටයි.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
