තාක්ෂණයෙන් ලෝකය ජයගන්නා රටවල් අතර ශ්‍රී ලංකාවටත් තැනක් හිමි කරගත හැකිද? නැතිනම් මහා බලවතුන්ගේ තීරණ හමුවේ තමන්ගේ අනාගතය තීරණය කරගැනීමට නොහැකි කුඩා රාජ්‍යයක් බවට පත්වෙයිද?
හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහ පෙන්වා දෙන්නේ මේ ප්‍රශ්නය ශ්‍රී ලංකාව තවදුරටත් කල් නොදමා අවධානයට ගත යුතු බවයි. ලෝකයේ පැරණි බලතුලනය වෙනස් වෙමින් පවතින පසුබිමක, තාක්ෂණික නවීකරණය, ශක්තිමත් ආර්ථිකයක් සහ ඉන්දියානු සාගර කලාපයේ උපායමාර්ගික වැදගත්කම රටේ අනාගතයට තීරණාත්මක වන බව ඔහු අවධාරණය කරනවා.
ඔහු මේ අදහස් ඉදිරිපත් කළේ ජාත්‍යන්තර වාණිජ මණ්ඩලයේ ශ්‍රී ලංකා ශාඛාව (ICC Sri Lanka), Daily FT, වරලත් සහතිකලත් ගණකාධිකාරීවරුන්ගේ සංගමය (ACCA) ඇතුළු ආයතන කිහිපයක් එක්ව සංවිධානය කළ 50 වැනි වෙබිනාර් වැඩසටහනේ ප්‍රධාන දේශනය පවත්වමින්.
එහිදී ඔහු ශ්‍රී ලංකාවට නව ලෝක බලතුලනය තුළ අනාගතයක් ගොඩනඟා ගැනීම සඳහා යෝජනා රැසක් ඉදිරිපත් කළා. ඒ අතර කඩිනම් තාක්ෂණික නවීකරණය, ඉන්දියාව සමඟ ආර්ථික සහයෝගීතාව පුළුල් කිරීම, BRICS කණ්ඩායමට එක්වීම, ශ්‍රී ලංකාව මුහුදු ප්‍රවාහන හා සැපයුම් මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් කිරීම සහ ප්‍රධාන බලවතුන් සමඟ සම්බන්ධතා නැවත සකස් කිරීම ද ඇතුළත් වෙනවා.
ලෝකය වෙනස් වෙයි – පැරණි බලතුලනයත් අවසන් වෙයිද?
ලෝක දේශපාලනයේ බලය බෙදී තිබූ ආකාරය වේගයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතින බව රනිල් වික්‍රමසිංහ සිය දේශනයේදී පෙන්වා දී තිබෙනවා.
ඔහු මේ කරුණ පැහැදිලි කිරීම සඳහා ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍ය නරේන්ද්‍ර මෝදි NDTV World Summit වැඩසටහනේදී කළ දේශනයක් උදාහරණයට ගෙන ඇති අතර එහිදී මෝදි පෙන්වා දී තිබුණේ ලෝකය එක් බල පද්ධතියක් අවසන් වෙමින් තවත් පද්ධතියක් ආරම්භ වන අතරමැදි කාලයකට පැමිණ ඇති බවයි.
අද ලෝකය තුළ බලය තීරණය වන්නේ යුද ශක්තිය හෝ භූමියේ ප්‍රමාණය මත පමණක් නොවේ. මූල්‍ය පද්ධති, ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳාම, තාක්ෂණය සහ මුහුදු ප්‍රවාහන මාර්ග ද බලය මෙහෙයවන ප්‍රධාන සාධක බවට පත්ව තිබෙනවා.
හිටපු ජනාධිපතිවරයාගේ විශ්ලේෂණය අනුව, දෙවැනි ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ගොඩනැඟුණු ජාත්‍යන්තර ආයතන සහ ක්‍රමවේද අද සිදුවන වේගවත් වෙනස්කම්වලට ප්‍රමාණවත් ලෙස අනුගත වී නැති බවයි. එම නිසා අලුතින් මතුවන අභියෝගවලට මුහුණ දීමේදී ඒවායේ ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ ප්‍රශ්න මතුවෙමින් පවතිනවා.
මෙය ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටකට වැදගත් වන්නේ ඇයි?
ලෝක බලවතුන් අතර තරගය තීව්‍ර වන විට වෙළෙඳ ගිවිසුම්, ආයෝජන, තාක්ෂණික පහසුකම් සහ ආරක්ෂක සබඳතා පවා රටක පැවැත්මට බලපාන සාධක බවට පත් වෙනවා. එවැනි පසුබිමක තමන්ගේ ජාතික අවශ්‍යතා හඳුනාගෙන නිවැරදි තීරණ ගැනීමට නොහැකි වුවහොත් කුඩා රටවලට විශාල බලපෑම්වලට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකියි.
“ශක්තිවන්තයා දුර්වලයා ගිලගන්නා” ලෝකයක් ගැන අනතුරු ඇඟවීම
නව ලෝක බලතුලනය පැහැදිලි කිරීමේදී මෝදි විසින් පුරාණ ඉන්දියාවේ විසූ මහා ප්‍රඥාවන්තයෙක්, දාර්ශනිකයෙක්, ගුරුවරයෙක් සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙක් වන චානක්‍යගේ අදහසක් උපුටා දැක්වූ බව ද රනිල් වික්‍රමසිංහ සිහිපත් කළා.
එය හඳුන්වන්නේ “මත්ස්‍ය න්‍යාය” හෙවත් ශක්තිමත් මත්ස්‍යයා දුර්වල මත්ස්‍යයා ගිලගන්නා තත්ත්වය ලෙසයි.
මෙම අදහසෙන් පෙන්වා දෙන්නේ බලය නිසි සීමාවකට යටත් නොවන විට දුර්වල පාර්ශ්වයන්ට තමන්ගේ පැවැත්ම රැකගැනීම අසීරු වන බවයි.
අද ජාත්‍යන්තර දේශපාලනය තුළ ද එවැනි තත්ත්වයක් ඇතිවීමේ අවදානමක් පවතින බවයි රනිල් වික්‍රමසිංහගේ දේශනයෙන් පැහැදිලි වෙන්නේ. ආර්ථික, තාක්ෂණික සහ ආරක්ෂක බලය සහිත රටවල් තීරණ ගැනීමේදී ඉදිරියට පැමිණෙන අතර, ඒ හැකියාවන් සීමිත රටවලට තම අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා වඩාත් සැලසුම්සහගතව කටයුතු කිරීමට සිදු වෙනවා.
ශ්‍රී ලංකාවට මෙහිදී ඇති අභියෝගය වන්නේ වෙනත් රටවල් ගන්නා තීරණවලට ප්‍රතිචාර දක්වන තත්ත්වයේ පමණක් නොසිටීමයි. රටේ ආර්ථිකය ශක්තිමත් කරමින්, තාක්ෂණික හැකියාවන් වර්ධනය කරමින් සහ කලාපීය සබඳතා නිසි ලෙස කළමනාකරණය කරමින් තමන්ට අදාළ තීරණ ගැනීමේ හැකියාව ගොඩනඟා ගැනීම එහි ප්‍රධාන අරමුණක් විය යුතුයි.
ඇමරිකාව සහ චීනය අතර තාක්ෂණික බල තරගය
රනිල් වික්‍රමසිංහ සිය දේශනයේදී අවධානය යොමු කළ තවත් වැදගත් කරුණක් වන්නේ කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) සහ දත්ත පාලනය ලෝක බලය සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති ආකාරයයි.
Goldman Sachs වාර්තාවක් උපුටා දක්වමින් ඔහු පෙන්වා දුන්නේ කෘත්‍රිම බුද්ධිය, දත්ත හිමිකාරිත්වය සහ ඇමරිකානු ඩොලරය ප්‍රමුඛ ගෝලීය මූල්‍ය වෙළෙඳපොළ ඇමරිකාවේ බලය පවත්වාගෙන යාමේ වැදගත් සාධක බවයි.
අනෙක් පසින් චීනය ද කෘත්‍රිම බුද්ධිය සහ පරිගණක තාක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රබල හැකියාවන් වර්ධනය කරගෙන සිටිනවා. BRICS කණ්ඩායමේ රටවල් සමඟ එක්ව ඩොලරය මත පවතින රඳාපැවැත්ම අඩු කිරීම සඳහා විකල්ප සොයන බව ද ඔහු සඳහන් කළා.
ඒ අනුව අද ලෝකයේ ප්‍රධාන තාක්ෂණික බල කේන්ද්‍ර දෙකක් ලෙස ඇමරිකාව සහ චීනය ඉදිරියට පැමිණ ඇති බව ඔහුගේ අදහසයි.
මෙම තරගය කෘත්‍රිම බුද්ධියට පමණක් සීමා නොවන අතර අභ්‍යවකාශ තාක්ෂණය, සාගර පර්යේෂණ, ස්වයංක්‍රීයකරණය සහ දියුණු පරිගණක පද්ධති ද එහි කොටස් වෙනවා.
ඉන්දියාව, එක්සත් රාජධානිය, ප්‍රංශය, ජර්මනිය, ඊශ්‍රායලය, ජපානය සහ දකුණු කොරියාව වැනි රටවල් ද තමන්ගේ තාක්ෂණික හැකියාවන් වර්ධනය කරගනිමින් සිටින බව ඔහු පෙන්වා දුන්නා.
මෙයින් මතුවන ප්‍රධාන පණිවුඩය පැහැදිලියි. අනාගතයේදී රටක බලය සහ ස්වාධීනව තීරණ ගැනීමේ හැකියාව තීරණය වන්නේ එම රට සතු තාක්ෂණික ශක්තිය මත ද විශාල වශයෙන් රඳා පවතිනු ලබනවා.
“අද ස්වෛරීභාවය කියන්නේ තාක්ෂණයත් එක්කයි”
රනිල් වික්‍රමසිංහගේ දේශනයේ වඩාත් අවධානයට ලක්වන අදහසක් වන්නේ නව ලෝකය තුළ ජාතික ස්වෛරීභාවය තාක්ෂණයෙන් වෙන් කර බැලිය නොහැකි බවයි.
සාම්ප්‍රදායිකව ස්වෛරීභාවය ගැන කතා කරන විට රටක භූමිය, දේශසීමා සහ දේශපාලන නිදහස පිළිබඳව වැඩි අවධානයක් යොමු කරනවා. එහෙත් අද රටක දත්ත පාලනය, ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම්, සන්නිවේදන ජාල සහ දියුණු තාක්ෂණ භාවිත කිරීමේ හැකියාව ද එම සාකච්ඡාවේ වැදගත් කොටස් බවට පත්ව තිබෙනවා.
තාක්ෂණික පද්ධති සඳහා සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනත් රටවල් මත රඳාපවතින රාජ්‍යයකට අර්බුදකාරී තත්ත්වයකදී තම අවශ්‍යතා අනුව තීරණ ගැනීම සීමා විය හැකියි. එමෙන්ම දත්ත සහ තාක්ෂණික යටිතල පහසුකම් පාලනය කරන රටවලට ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳාම සහ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් වැඩි බලපෑමක් ඇති කළ හැකි වෙනවා.
ශ්‍රී ලංකාවට මෙම අදහස වැදගත් වන්නේ තාක්ෂණය යනු විදේශීය සමාගම්වලින් සේවා මිලදී ගැනීමකට පමණක් සීමා නොවන නිසායි. රට තුළ දැනුම, දක්ෂතා, පර්යේෂණ, නවෝත්පාදන සහ තාක්ෂණය භාවිත කරන කර්මාන්ත ගොඩනැඟීම ද අවශ්‍ය වෙනවා.
එවැනි වෙනසක් ඇති නොකර ආර්ථික වර්ධනයක් පමණක් අපේක්ෂා කිරීම ප්‍රමාණවත් නොවන බවයි රනිල් වික්‍රමසිංහගේ තර්කයෙන් පැහැදිලි වෙන්නේ.
ජාතික රාජ්‍යයේ අවසානයද? නැතිනම් නව පරිවර්තනයක්ද?
Institut Montaigne ආයතනයේ අදහස් අනුව වර්තමාන ගෝලීය වෙනස්කම් “ජාතික රාජ්‍යයේ අවසානය” ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකි බව වික්‍රමසිංහ සඳහන් කළා.. එහෙත් ඔහුගේ අදහස වන්නේ මෙය සම්පූර්ණ අවසානයක් නොව පරිවර්තනයක් බවයි.
බටහිර රටවල් විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ සාම්ප්‍රදායික සන්ධාන මත පදනම් වූ ලෝක දේශපාලනයේ බලපෑම වෙනස් වෙමින් පවතින බවයි ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ.
ඒ වෙනුවට ප්‍රධාන බලවතුන් තමන්ට අවශ්‍ය ප්‍රතිඵල ලබාගැනීම සඳහා අවස්ථාව අනුව ගනුදෙනු සහ එකඟතා ඇතිකරගන්නා ආකාරයේ දේශපාලන ක්‍රමවේදයක් ඉදිරියට පැමිණෙමින් තිබෙනවා. මෙය ඔහු හැඳින්වූයේ ගනුදෙනු මත පදනම් වූ භූදේශපාලනයක් ලෙසයි.
තවත් වැදගත් කරුණක් වන්නේ ගෝලීය පාලනය තනි බල කේන්ද්‍රයකින් පමණක් තීරණය නොවී විවිධ බලවත් පාර්ශ්ව සහ කණ්ඩායම් අතර සම්බන්ධතා මත රඳාපවතින පද්ධතියක් බවට පත්වීමයි.
Oxford Institute for New Thinking ආයතනයේ අදහස් ද සඳහන් කරමින් වික්‍රමසිංහ පෙන්වා දුන්නේ එවැනි බහුකේන්ද්‍රීය පද්ධතියක් තුළ තීරණාත්මක බලයක් සහිත රටවල් අතර සන්ධාන සහ සහයෝගීතා වැඩි වැදගත්කමක් ලබාගන්නා බවයි.
මෙහිදී ශ්‍රී ලංකාවට ගැළපෙන ප්‍රතිපත්තිය තෝරාගැනීම අභියෝගයකි. එක් බල කඳවුරකට පමණක් සීමා නොවී, රටේ ආර්ථික හා ආරක්ෂක අවශ්‍යතා අනුව විවිධ පාර්ශ්ව සමඟ සබඳතා පවත්වාගෙන යාමට සිදුවිය හැකියි.
ඉන්දියානු සාගරය – ශ්‍රී ලංකාවට ලැබෙන අවස්ථාව සහ මතුවන අවදානම
ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටීම ගැන කතා කරන විට ඉන්දියානු සාගරය නොසලකා හැරිය නොහැකියි. ආසියාවේ සහ අප්‍රිකාවේ නැඟී එන ආර්ථිකයන් සමඟ ඉන්දියානු සාගර කලාපය ද නව ලෝක බලතුලනයේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්වනු ඇතැයි වික්‍රමසිංහ සඳහන් කළා.
නැගෙනහිර සහ බටහිර සම්බන්ධ කරන ප්‍රධාන මුහුදු ප්‍රවාහන මාර්ගයක් ලෙස එහි වැදගත්කම ඉදිරියේදී තවත් වැඩි විය හැකියි. ඊට අමතරව සාගර පතුලේ පවතින සම්පත් ගවේෂණය කිරීමේ හැකියාව ද විශාල ආර්ථික අවස්ථා නිර්මාණය කළ හැකි වෙනවා.
එහෙත් මේ සියල්ල සමඟ ආරක්ෂක අභියෝග ද පවතිනවා.
රනිල් වික්‍රමසිංහ සිය දේශනයේදී ඇමරිකාව සහ ඉරානය අතර යුද්ධය උදාහරණයට ගනිමින් ඉන්දියානු සාගරය සාම කලාපයක් ලෙස පවත්වාගෙන යාම, නාවික ගමනාගමනයේ නිදහස සහ බටහිර ආසියාවේ බලතුලනය සම්බන්ධයෙන් මතුවන අවදානම් පිළිබඳව අදහස් දැක්වූවා.
ඔහු පෙන්වා දුන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකයට සෘජුවම වැදගත් වන මාර්ග දෙකක් වන සූවස් ඇළ සහ ගල්ෆ් කලාපය සාමාන්‍ය පරිදි ක්‍රියාත්මක වීම රටේ ජාතික අවශ්‍යතාවක් බවයි.
ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳාමට සම්බන්ධ රටක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවට මුහුදු ප්‍රවාහනය අඩාල වන ඕනෑම තත්ත්වයක් ගැන අවධානයෙන් සිටීමට සිදුවේ. ප්‍රවාහන මාර්ගවල ආරක්ෂාව දුර්වල වීමෙන් භාණ්ඩ ප්‍රවාහන පිරිවැය, වෙළෙඳ ගනුදෙනු සහ ආර්ථික සැලසුම්වලට බලපෑම් ඇතිවිය හැකියි.
එම නිසා ඉන්දියානු සාගරයේ නිදහස් නාවික ගමනාගමනය ආරක්ෂා කිරීම ශ්‍රී ලංකාවට විදේශ ප්‍රතිපත්තිමය කරුණක් පමණක් නොවේ. එය ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සමඟ ද සම්බන්ධ වෙනවා.
බෙංගාල බොක්ක – ශ්‍රී ලංකාව තවමත් සම්පූර්ණයෙන් භාවිත කර නොමැති අවස්ථාවක්ද?
ඉන්දියානු සාගරය පිළිබඳ සාකච්ඡාවෙන් පසු වික්‍රමසිංහ විශේෂ අවධානයක් යොමු කළේ බෙංගාල බොක්ක කලාපයටයි.
ඔහුගේ අදහස අනුව, මෙම කලාපය මුහුදු ප්‍රවාහන මාර්ගයක් ලෙස පමණක් නොව අනාගතයේ වැදගත් ආර්ථික කලාපයක් ලෙස ද හඳුනාගත යුතුයි.
එහි විශාලතම බලපෑමක් සහිත රට වන්නේ ඉන්දියාවයි. දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය අනුව ලෝකයේ ප්‍රමුඛ ආර්ථිකයන් අතර සිටින ඉන්දියාව සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික සබඳතා තවදුරටත් පුළුල් කිරීම වැදගත් බව ඔහු පෙන්වා දෙනවා.
එමෙන්ම 2050 වන විට ලෝකයේ සිව්වැනි හෝ පස්වැනි විශාලතම ආර්ථිකයක් බවට පත්විය හැකි රටක් ලෙස ඉන්දුනීසියාවේ අනාගත බලපෑම ද ඔහු සඳහන් කළා. බංග්ලාදේශය ද ඉදිරියේදී වැඩි ආර්ථික වැදගත්කමක් ලබාගනු ඇති බවයි ඔහුගේ විශ්ලේෂණයෙන් පෙන්වා දෙන්නේ.
තවත් වැදගත් වෙනසක් වන්නේ චීනයේ බටහිර ප්‍රදේශ සහ අග්නිදිග ආසියාව අතර ආර්ථික සම්බන්ධතා පුළුල් වීමයි.
චෙංඩු–චොංචිං ආර්ථික කොරිඩෝව මියන්මාරය සහ බංග්ලාදේශය දක්වා විහිදීමෙන් චීනයට බෙංගාල බොක්ක හරහා ඉන්දියානු සාගරයට ප්‍රවේශ වීමේ තවත් මාර්ගයක් නිර්මාණය විය හැකි බව රනිල් වික්‍රමසිංහ පෙන්වා දුන්නා.
මෙම වෙනස්කම් ශ්‍රී ලංකාවට අවස්ථාවක් විය හැක්කේ කෙසේද?
අසල්වැසි රටවල් අතර වෙළෙඳාම වැඩිවීම, නව ප්‍රවාහන මාර්ග බිහිවීම සහ කලාපීය ආයෝජන වර්ධනය වීම සමඟ ශ්‍රී ලංකාවට ද ප්‍රතිලාභ ලබාගැනීමේ ඉඩකඩ තිබෙනවා. එහෙත් එම අවස්ථා යථාර්ථයක් කරගැනීමට රටට අවශ්‍ය යටිතල පහසුකම්, වෙළෙඳ ප්‍රතිපත්ති සහ කලාපීය සබඳතා ගොඩනඟා ගත යුතුයි.
රනිල් වික්‍රමසිංහගේ දේශනයේ තවත් අවධාරණයක් වන්නේ ඉන්දියාව හැරුණු විටත් ශ්‍රී ලංකාව ආසන්නයේ මිලියන 600ක පමණ ජනගහනයක් සහිත වෙළෙඳපොළක් පවතින බවයි.
එවැනි වෙළෙඳපොළක් වෙත ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයන, සේවා සහ ආයෝජන සබඳතා වර්ධනය කරගැනීම දිගුකාලීන ආර්ථික උපායමාර්ගයක කොටසක් විය හැකියි.
අභ්‍යවකාශය, සාගරය සහ ඩ්‍රෝන – ආරක්ෂාව වෙනස් කරන නව තාක්ෂණ
ඉදිරියේදී ඉන්දියානු සාගරයේ ආරක්ෂාව තීරණය වන්නේ සාම්ප්‍රදායික නාවික හමුදා ශක්තියෙන් පමණක් නොවන බව ද රනිල් වික්‍රමසිංහ පෙන්වා දුන්නා.
චන්ද්‍රිකා තාක්ෂණය, සාගර නිරීක්ෂණ පද්ධති, අධිවේගී මඟ පෙන්වන අවි තාක්ෂණය, මිනිසුන් රහිත දිය යට යාත්‍රා සහ ඩ්‍රෝන වැනි නව තාක්ෂණික මෙවලම් කලාපීය ආරක්ෂාවේදී වැඩි වැදගත්කමක් ලබාගනු ඇතැයි ඔහු සඳහන් කළා.
මෙවැනි තාක්ෂණ මඟින් මුහුදු ප්‍රදේශ නිරීක්ෂණය කිරීම, නාවික ගමනාගමනය පිළිබඳ තොරතුරු ලබාගැනීම සහ ආරක්ෂක තර්ජන කලින් හඳුනාගැනීම සඳහා නව අවස්ථා නිර්මාණය කළ හැකියි.
ශ්‍රී ලංකාවට මෙහි ඇති වැදගත්කම පැහැදිලිය. රටේ පිහිටීම නිසා ඉන්දියානු සාගරයේ සිදුවන ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ අවධානයෙන් සිටීම ජාතික ආරක්ෂාවටත් ආර්ථිකයටත් වැදගත් වෙනවා.
විශේෂයෙන්ම රටවල්, වරායන් සහ සන්නිවේදන පද්ධති එකිනෙක සම්බන්ධ කරන මුහුදු පතුලේ සන්නිවේදන කේබල් ආරක්ෂා කිරීම ප්‍රමුඛතාවක් විය යුතු බව ඔහු අවධාරණය කළා.
මෙම කේබල් ජාත්‍යන්තර දත්ත හුවමාරුවේ වැදගත් කොටසකි. ඒවාට හානි සිදුවීම හෝ ඒවායේ ක්‍රියාකාරීත්වයට බාධා ඇතිවීම ජාත්‍යන්තර සන්නිවේදනයට මෙන්ම ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම්වලට ද බලපෑම් ඇති කළ හැකියි.
ඒ අනුව නවීන තාක්ෂණයෙන් සමන්විත නාවික හමුදාවක් ගොඩනැඟීම සහ කලාපීය ආරක්ෂක සහයෝගීතාව ශක්තිමත් කිරීම ශ්‍රී ලංකාවේ අනාගත උපායමාර්ගයේ කොටස් විය යුතු බව වික්‍රමසිංහගේ යෝජනා අතරට එක් වෙනවා.
ශ්‍රී ලංකාව කළ යුත්තේ කුමක්ද? වික්‍රමසිංහ ඉදිරිපත් කළ යෝජනා
නව ලෝක බලතුලනය තුළ ශ්‍රී ලංකාවට තැනක් වෙන්කර ගැනීම සඳහා වික්‍රමසිංහ ප්‍රධාන ක්‍රියාමාර්ග කිහිපයක් යෝජනා කළා.
1. තාක්ෂණික නවීකරණය කඩිනම් කිරීම
පළමු සහ ප්‍රධාන පියවර වන්නේ තාක්ෂණය මත පදනම් වූ නවීකරණයක් හරහා ශක්තිමත්, තරගකාරී ආර්ථිකයක් ගොඩනැඟීමයි. රටේ කර්මාන්ත, සේවා, රාජ්‍ය පරිපාලනය සහ ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් නවීන තාක්ෂණයට අනුගත විය යුතුයි.
2. ශ්‍රී ලංකාව මුහුදු සැපයුම් හා ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථානයක් කිරීම
ඉන්දියානු සාගරයේ පිහිටීමේ වාසිය භාවිත කරමින් ශ්‍රී ලංකාව කලාපීය මුහුදු ප්‍රවාහන හා සැපයුම් මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් කිරීම ඔහුගේ තවත් යෝජනාවකි. එමඟින් වරාය සේවා, ගබඩාකරණය, ප්‍රවාහනය සහ ඒ ආශ්‍රිත සේවා ආර්ථිකයේ වැඩි කොටසක් බවට පත්කර ගැනීමට අවස්ථාව ලැබිය හැකියි.
3. ඉන්දියාව සමඟ ආර්ථික සහයෝගීතාව වැඩි කිරීම
ශ්‍රී ලංකාවේ සමීපතම විශාල වෙළෙඳපොළක් සහ කලාපීය බලවතෙකු වන ඉන්දියාව සමඟ ආර්ථික සබඳතා වඩාත් ශක්තිමත් කළ යුතු බවයි ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ. වෙළෙඳාම, ආයෝජන සහ තාක්ෂණික සහයෝගීතාව ඒ සඳහා වැදගත් වෙනවා.
4. බෙංගාල බොක්ක සහ අග්නිදිග ආසියාව සමඟ සබඳතා පුළුල් කිරීම
කලාපීය රටවල් සමඟ වෙළෙඳ හා ආර්ථික සබඳතා වර්ධනය කරගැනීම මඟින් නව වෙළෙඳපොළවල් වෙත ප්‍රවේශ වීමේ අවස්ථා වැඩි කරගත හැකි වෙනවා. එහි දිගුකාලීන අරමුණ විය යුත්තේ කලාපීය ආර්ථික ඒකාබද්ධතාවක් කරා ගමන් කිරීමයි.
5. BRICS කණ්ඩායමට එක්වීම
බ්‍රසීලය, රුසියාව, ඉන්දියාව, චීනය සහ දකුණු අප්‍රිකාව ඇතුළු සාමාජික රටවල් සමඟ ආරම්භ වී පුළුල් වූ BRICS කණ්ඩායමට ශ්‍රී ලංකාව එක්විය යුතු බව ද රනිල් වික්‍රමසිංහ යෝජනා කළා. එය ගෝලීය ආර්ථිකයේ වෙනස්කම් සමඟ සම්බන්ධ වීමේ එක් මාර්ගයක් ලෙස ඔහු දකියි.
6. ප්‍රධාන ලෝක බලවතුන් සමඟ සබඳතා ශක්තිමත් කිරීම
ඇමරිකාව, චීනය සහ රුසියාව සමඟ මෙන්ම ජපානය සමඟ ද සබඳතා ශක්තිමත් කිරීම වැදගත් බව ඔහු සඳහන් කළා. නව බලතුලනය තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික අවශ්‍යතා රැකගැනීමට විවිධ බලවතුන් සමඟ සම්බන්ධතා කළමනාකරණය කළ යුතුයි.
7. ගනුදෙනු මත පදනම් වූ භූදේශපාලනයට සූදානම් වීම
වෙනස්වන ලෝක ක්‍රමය තුළ ස්ථාවර සන්ධානවලට පමණක් සීමා වී සිටීම ප්‍රමාණවත් නොවන බව වික්‍රමසිංහගේ අදහසයි. අවස්ථා සහ ජාතික අවශ්‍යතා අනුව ගිවිසුම් හා සහයෝගීතා ගොඩනඟා ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාව සූදානම් විය යුතු වෙනවා.
8. IORA සහ BIMSTEC සංවිධානවල ක්‍රියාකාරීත්වය නැවත සලකා බැලීම
ඉන්දියානු සාගර කලාපීය සහයෝගීතා සංගමය (IORA) සහ බෙංගාල බොක්ක බහුආංශික තාක්ෂණික හා ආර්ථික සහයෝගීතාව සඳහා වූ සංවිධානය (BIMSTEC) යන කලාපීය සංවිධානවල කාර්යක්ෂමතාව නැවත සමාලෝචනය කළ යුතු බව ඔහු යෝජනා කළා. මෙම සංවිධානවලින් රටට සහ කලාපයට ලැබෙන ප්‍රතිලාභ වැඩි කරගැනීමට මූලික වෙනස්කම් අවශ්‍ය බව ද ඔහුගේ අදහස වී තිබෙනවා.
9. කොළඹ ආරක්ෂක සමුළුවේ වැඩ වේගවත් කිරීම
ඉන්දියානු සාගරයේ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් කොළඹ ආරක්ෂක සමුළුව (Colombo Security Conclave) වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළ හැකි බව වික්‍රමසිංහ පෙන්වා දුන්නේය. එහි ක්‍රියාකාරකම් කඩිනම් කිරීම අනාගත ආරක්ෂක සහයෝගීතාවට වැදගත් වෙනවා.
10. නවීන තාක්ෂණයෙන් සමන්විත නාවික හමුදාවක් ගොඩනැඟීම
කුඩා සහ මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ නාවික යාත්‍රා ඇතුළු නවීන තාක්ෂණික හැකියාවන්ගෙන් සමන්විත නාවික හමුදාවක් ගොඩනැඟීම ද ඔහුගේ යෝජනා අතරට ඇතුළත් වුණා. එහි අරමුණ විය යුත්තේ ඉන්දියානු සාගරයේ නාවික ගමනාගමනය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ආරක්ෂක අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් කාර්යක්ෂම ලෙස කටයුතු කිරීමට හැකි වීමයි.
කෘත්‍රිම බුද්ධියෙන් ආර්ථිකයට වාසියක්ද? රැකියාවලට අභියෝගයක්ද?
තාක්ෂණික නවීකරණය අනාගතයට අවශ්‍ය බව අවධාරණය කළ රනිල් වික්‍රමසිංහ, කෘත්‍රිම බුද්ධිය නිසා ඇතිවිය හැකි සමාජ හා ආර්ථික බලපෑම් පිළිබඳව ද අදහස් දැක්වූවා.
ඔහු පෙන්වා දුන්නේ ඇමරිකාව සහ චීනය යන රටවල් දෙකෙහිම ඉතා විශාල වටිනාකමක් සහිත තාක්ෂණික සමාගම් මතුවීමත් සමඟ ධනය සහ බලය සුළු පිරිසක් අතට සංකේන්ද්‍රණය වීමේ අවදානමක් පවතින බවයි.
එමෙන්ම කෘත්‍රිම බුද්ධියේ වර්ධනය ශ්‍රී ලංකාව සහ ඉන්දියාව වැනි රටවල රැකියා වෙළෙඳපොළට බලපෑම් ඇති කළ හැකි බව ද ඔහු අනතුරු ඇඟවූවා.
කෘත්‍රිම බුද්ධිය භාවිත කිරීමෙන් නිෂ්පාදන කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කරගැනීමටත් නව සේවා නිර්මාණය කිරීමටත් අවස්ථා ලැබිය හැකියි. ඒ සමඟම ඇතැම් රැකියා වෙනස් වීම, නව කුසලතා සඳහා ඇති අවශ්‍යතාව වැඩි වීම සහ තාක්ෂණය භාවිත කළ හැකි හා නොහැකි පිරිස් අතර පරතරය පුළුල් වීම වැනි අභියෝග ද ඇතිවිය හැකි වෙනවා.
එම නිසා තාක්ෂණය හඳුන්වාදීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. එය රටේ ආර්ථිකයට සහ ජනතාවට ප්‍රතිලාභ ලැබෙන ආකාරයට කළමනාකරණය කිරීම ද අවශ්‍ය වෙනවා.
කෘත්‍රිම බුද්ධිය හරහා ලැබෙන වාසි භාවිත කිරීමටත්, එමඟින් ඇතිවිය හැකි රැකියාමය සහ සමාජමය අභියෝගවලට මුහුණ දීමටත් රට සූදානම් විය යුතු බවයි රනිල් වික්‍රමසිංහගේ අදහස්වලින් පැහැදිලි වෙන්නේ.
කුඩා ආර්ථිකයකට විශාල ලෝකයක් තුළ තරග කළ හැකිද?
නව ලෝක බලතුලනය තුළ ශ්‍රී ලංකාව මුහුණ දෙන ප්‍රායෝගික අභියෝගයක් වන්නේ ආර්ථිකයේ ප්‍රමාණයයි.
වික්‍රමසිංහ සඳහන් කළේ ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය ලෝකයේ විශාල ආර්ථිකයන් සහ ජාත්‍යන්තර සමාගම් සමඟ සසඳන විට සාපේක්ෂව කුඩා බවයි. එවැනි පසුබිමක දැනට පවතින වෙළෙඳපොළවල් මත පමණක් රඳා නොසිට නව වෙළෙඳපොළවල් සොයා ගැනීම අවශ්‍ය වෙනවා.
යුරෝපය සහ ඇමරිකාව ශ්‍රී ලංකාවට වැදගත් වෙළෙඳපොළවල් වුවද, අනාගත ආර්ථික බලය ආසියාව දෙසට තවදුරටත් ගමන් කළ හැකි බැවින් ආසියානු වෙළෙඳපොළවල් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතු බව ඔහුගේ අදහසයි.
ඒ අනුව ආර්ථික වර්ධනය පවත්වාගෙන යාම සඳහා අපනයන පුළුල් කිරීම, තාක්ෂණික හැකියාවන් වර්ධනය කිරීම සහ ජාත්‍යන්තර ආයෝජන ආකර්ෂණය කරගැනීම වැදගත් වෙනවා.
එහෙත් මේ අරමුණු සාක්ෂාත් කරගැනීමට වෙළෙඳ ගිවිසුම් පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. තරගකාරී නිෂ්පාදන, කාර්යක්ෂම සේවා, පුහුණු ශ්‍රම බලකායක් සහ ස්ථාවර ආයෝජන පරිසරයක් ද අවශ්‍ය වෙනවා.
එම නිසා වික්‍රමසිංහ යෝජනා කරන නවීකරණය යනු තාක්ෂණික උපකරණ මිලදී ගැනීමකට හෝ නව වරාය පහසුකම් ගොඩනැඟීමකට පමණක් සීමා වූ දෙයක් නොවේ. එය ආර්ථිකය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය වෙනස් කිරීමේ පුළුල් වැඩපිළිවෙළක් ලෙස තේරුම් ගත හැකියි.
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිරි ගමන තීරණය වන්නේ කුමකින්ද?
වික්‍රමසිංහගේ දේශනයේ සමස්ත පණිවුඩය වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවට නව ලෝක බලතුලනයෙන් පිටත සිටිය නොහැකි බවයි.
තාක්ෂණය ලෝකයේ ආර්ථික හා දේශපාලන බලය තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධකයක් බවට පත්වෙමින් තිබෙනවා. ඒ සමඟම වෙළෙඳාම, මුහුදු ප්‍රවාහන මාර්ග සහ කලාපීය ආරක්ෂාව ද අනාගත ජාත්‍යන්තර සබඳතාවලදී වැඩි වැදගත්කමක් ලබාගන්නවා.
මෙවැනි තත්ත්වයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවට අභියෝග මෙන්ම අවස්ථා ද පවතිනවා. ඉන්දියානු සාගරයේ පිහිටීම, බෙංගාල බොක්ක කලාපයට ඇති සමීපත්වය සහ ආසියානු වෙළෙඳපොළවල් වෙත ළඟාවීමේ හැකියාව රටට ප්‍රයෝජනවත් විය හැකියි.
එහෙත් එම වාසි සැබෑ ආර්ථික ප්‍රතිලාභ බවට පත්කර ගැනීමට අවශ්‍ය ප්‍රතිපත්ති, යටිතල පහසුකම් සහ තාක්ෂණික හැකියාවන් රට තුළ ගොඩනඟා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වෙනවා.
ඒ සඳහා කඩිනම් තාක්ෂණික නවීකරණයක්, කලාපීය ආර්ථික සහයෝගීතාවක්, විවිධාංගීකරණය කළ විදේශ සබඳතා සහ ඉන්දියානු සාගරයේ ආරක්ෂාවට දායක වන වැඩපිළිවෙළක් අවශ්‍ය බවයි ඔහුගේ යෝජනා මගින් පෙන්වා දෙන්නේ.
මෙම වෙනස්කම් සිදු නොකළහොත් ශ්‍රී ලංකාවට අනාගතයේදී ජාත්‍යන්තර තීරණවලට බලපෑම් කිරීමේ හැකියාව සීමා විය හැකි බවට ද ඔහු අනතුරු අගවනු ලැබුවා.
නව ලෝක ක්‍රමය තුළ තාක්ෂණය සහ වෙළෙඳාම ප්‍රධාන වන විට, ශ්‍රී ලංකාවට ඉදිරියට යාමට සිදුවන්නේ ආර්ථිකය ශක්තිමත් කරගනිමින් සහ තමන්ට ඇති කලාපීය වාසි නිවැරදිව භාවිත කරමිනි.
“එක්කෝ අප මේ මාර්ගයේ ගමන් කළ යුතුයි. නැතිනම් පැසිෆික් සාගරයේ කුඩා දූපතක් මෙන් ලෝකයේ වැදගත්කමෙන් ක්‍රමයෙන් ඈත් වී යා හැකියි” යන්න රනිල් වික්‍රමසිංහ සිය දේශනයේ අවසානයේ අවධාරණය කළ මූලික අදහසයි.
ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාව ඉදිරියේ ඇති ප්‍රශ්නය තාක්ෂණික නවීකරණය අවශ්‍යද යන්න පමණක් නොවේ. එම නවීකරණය කෙතරම් වේගයෙන්, කුමන ප්‍රමුඛතා යටතේ සහ ජනතාවට ප්‍රතිලාභ ලැබෙන ආකාරයට ක්‍රියාත්මක කරන්නේද යන්නයි.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
