ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත ආහාර සැපයුම් ජාලයේ ප්‍රධානතම හෘදස්පන්දනය බඳු ස්ථානයක් වන්නේ පෑලියගොඩ මධ්‍යම මාළු වෙළඳ සංකීර්ණය සහ එළවළු වෙළඳපොළ පරිශ්‍රයයි. දිනපතා දිවයිනේ නන් දෙසින් පැමිණෙන දහස් සංඛ්‍යාත ව්‍යාපාරිකයන්, ලොරි රථ රියදුරන්, නාට්ටාමිවරුන් මෙන්ම සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයන්ගෙන් මෙම කලාපය නිරන්තරයෙන් සක්‍රීයව පවතී. මෙම දැවැන්ත වෙළඳ පද්ධතිය සජීවීව පවත්වාගෙන යාමට පිටුපසින් නිහඬ මෙහෙවරක් කළ පිරිසක් සිටිති. ඒ, පාර අයිනේ කුඩා තේ කඩ, බිත්තර වෙළඳසැල්, කෙටි ආහාර කඩ සහ වෙනත් අතිරේක සේවා සපයමින් ස්වයං රැකියාවල නිරත වූ කුඩා පරිමාණ වෙළඳුන්ය.
කෙසේ වෙතත්, පසුගිය දිනවල පෑලියගොඩ නගර සභාව විසින් මෙම වෙළඳසැල් “අනවසර ඉදිකිරීම්” ලෙස හඳුන්වමින් එකින් එක කඩා දමා විනාශ කිරීමට පටන් ගෙන ඇත. නගර අලංකරණය හෝ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම යන අභිධානයෙන් සිදුකරන මෙම ක්‍රියාමාර්ගය පිටුපස ඇති බරපතල සමාජ-ආර්ථික ගැටලු සහ නගර සභාවේ ක්‍රියාකලාපය පිළිබඳව අප පක්ෂපාතීත්වයෙන් තොරව විවේචනාත්මකව විමසා බැලිය යුතුය.
1. ගමනාගමනයට බාධාවක් නැති පසුබිමක සිදුකරන ඉවත් කිරීම්
සාමාන්‍යයෙන් නගර සභාවකින් හෝ පාලක අධිකාරියකින් පදික වේදිකා ආශ්‍රිත වෙළඳසැල් ඉවත් කිරීමට ඉදිරිපත් කරන ප්‍රධානතම සාධාරණීකරණය වන්නේ මහජන පීඩාව, පදිකයන්ට ඉඩ අහිමි වීම සහ රථවාහන තදබදයයි. නමුත් පෑලියගොඩ සිදුවීමේදී වාර්තා වන තත්ත්වය ඊට සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ස්වරූපයක් ගනී:
* පාරෙන් බෙහෙවින් ඉවතට පිහිටීම – අදාළ වෙළඳසැල් පිහිටා තිබෙන්නේ ප්‍රධාන මාර්ගයේ වාහන ගමනාගමනයට හෝ පදිකයන්ගේ ගමනාගමනයට කිසිදු බාධාවක් නොවන පරිදි, පාරෙන් ගොඩක් අයිනට වන්නටය.
* තර්කනය බිඳ වැටීම – වාහන ගමනාගමනයට හෝ මහජනයාට බාධාවක් නොවූ ස්ථානවල පවත්වාගෙන ගිය වෙළඳසැල් මෙසේ හදිසියේ කඩා දැමීම තුළින් පැහැදිලි වන්නේ, මෙය විද්‍යාත්මක නගර සැලසුම්කරණයකට වඩා අත්තනෝමතික සහ හදිසි තීරණයක් මත පදනම් වූවක් බවයි.
2. වරිපනම් අයකරගනිමින් සිදුකරන ද්විත්ව ප්‍රමිතිය
මෙම සිදුවීමේ ඇති බරපතලම පරස්පරතාව සහ අසාධාරණය මතුවන්නේ නීතිමය සහ පාලනමය කෝණයෙනි. අදාළ වෙළඳුන් දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ නගර සභාව වෙත වරිපනම් ගාස්තු, බලපත්‍ර ගාස්තු සහ සියලුම නියමිත ගෙවීම් අඛණ්ඩව සිදුකර ඇත.
* නගර සභාවේ වගකීම – යම් ඉදිකිරීමක් මුළුමනින්ම “අනවසර” නම්, රාජ්‍ය පාලන අධිකාරියක් ලෙස නගර සභාව වසර ගණනාවක් තිස්සේ ඔවුන්ගෙන් බදු සහ ගාස්තු අයකර ගත්තේ කුමන පදනමකින්ද? බදු මුදල් ලබාගෙන පසුව ඔවුන්ව “අනවසරකරුවන්” ලෙස නම් කර පාරට ඇද දැමීම රාජ්‍ය ආයතනයක සප්‍රමාණ භාවයට නිගාවකි.
* සාධාරණ අපේක්ෂාව සුනුවිසුනු කිරීම – නගර සභාවට අදාළ ගෙවීම් කිරීම නිසා වෙළඳුන් තුළ ඇතිවූයේ තමන් නීත්‍යානුකූලව සහ රජයේ අනුමැතිය ඇතිව වෙළඳාමේ නිරත වන බවට වූ විශ්වාසයයි. එම සාධාරණ අපේක්ෂාව බිඳදමමින් කිසිදු පූර්ව සූදානමකින් තොරව සියල්ල විනාශ කිරීම යහපාලන ප්‍රතිපත්තිවලට පටහැනිය.
3. වන්දි හෝ විකල්ප ලබා නොදීමේ අමානුෂිකත්වය
ඕනෑම නාගරික සංවර්ධන හෝ නැවත සකස්කිරීම් ව්‍යාපෘතියකදී දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ ස්ථාපිතව සිටින වෙළඳුන් ඉවත් කරන්නේ නම්, ඔවුන් වෙනුවෙන් අනුගමනය කළ යුතු සම්මත මානුෂීය පටිපාටියක් පවතී.
විකල්ප නොමැතිව කඩා දැමීම = ජීවනෝපාය අයිතිය අහිමි කිරීම
* වන්දි නොමැතිකම – දැනටමත් කඩා දමා ඇති වෙළඳසැල් හිමියන්ට හෝ සේවකයන්ට සිදුවූ දේපළ හානිය සහ ජීවනෝපාය අහිමි වීම වෙනුවෙන් කිසිදු වන්දියක් ලබා දීමට නගර සභාව කටයුතු කර නැත.
* විකල්ප ස්ථාන (Vendor Zones) නොමැතිකම – කඩ ඉවත් කිරීමට පෙර හෝ පසුව ඔවුන්ට නීත්‍යානුකූලව වෙළඳාම් කටයුතු කරගෙන යාම සඳහා වෙනත් සුදුසු විකල්ප ස්ථානයක් වෙන්කර දී නොමැත.
4. ප්‍රදේශයේ පරිසර පද්ධතියට සහ ආර්ථිකයට වන බලපෑම
| බලපෑමට ලක්වන පාර්ශ්වය | සිදු වන ආර්ථික හා සමාජීය හානිය |
| කුඩා වෙළඳුන් හා පවුල් | පවතින ආර්ථික අර්බුදය හමුවේ ස්වයං රැකියාවලින් ජීවත් වූ පවුල් සිය ගණනක් එක රැයින් අසරණ වීම. |
| වෙළඳපොළ සේවකයන් / නාට්ටාමිවරුන් | රියදුරන් සහ අලුයම සේවය කරන පිරිස්වලට සහනදායී මිලට ආහාර සහ තේ පැන් ලබාගැනීමට තිබූ ස්ථාන අහිමි වීම. |
| ප්‍රදේශයේ ආර්ථිකය | විධිමත් නොවන නමුත් අත්‍යවශ්‍ය සේවා සැපයූ පරිසර පද්ධතිය බිඳවැටීම. |
ඉදිරි මග සහ විවේචනාත්මක නිගමනය
“සංවර්ධනය” හෝ “නගර අලංකාර කිරීම” යනු ගොඩනැගිලි කඩා දැමීම සහ පාරවල් හිස් කිරීම පමණක් නොවේ. සැබෑ සංවර්ධනයක ප්‍රධානතම කේන්ද්‍රස්ථානය විය යුත්තේ මිනිසා සහ ඔවුන්ගේ ජීවනෝපායයි. පෑලියගොඩ නගර සභාව විසින් වසර ගණනාවක් තිස්සේ වරිපනම් අයකර ගනිමින්, ගමනාගමනයට බාධාවක් නොවූ වෙළඳසැල්, කිසිදු වන්දියක් හෝ විකල්පයක් ලබා නොදී අත්තනෝමතික ලෙස කඩා දැමීම සමාජ සාධාරණත්වයට සහ මානුෂීය අගයන්ට මුළුමනින්ම පටහැනිය.
රාජ්‍ය බලධාරීන් වහාම කළ යුත්තේ මෙම අසාධාරණ කඩා දැමීම් නවත්වා, හානියට පත් වෙළඳුන් සඳහා සාධාරණ වන්දි ලබා දීමත්, ඔවුන්ට වෙළඳාම් කටයුතු කරගෙන යාම සඳහා විධිමත් පදික වෙළඳ කලාපයක් (Designated Hawking Zone) වෙන්කර දී ඔවුන්ව නීත්‍යානුකූලව ස්ථානගත කිරීමත්ය.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
