විදේශ සංචිත සීඝ්‍රයෙන් පහත වැටීම සහ ඇමරිකාවේ පොලී අනුපාත ඉහළ යාම හමුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය දැවැන්ත හා අතිශය භයානක අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටින බව ආර්ථික විෂ්ලේෂක ගයන්ත දෙහිවත්ත මහතා සමඟ කළ සාකච්ඡාවක් ඇසුරින් අනාවරණය වේ.
පසුගිය මාසයට සාපේක්ෂව මෙරට විදේශ සංචිත ප්‍රමාණය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 78 කින් අඩුවී තිබේ. මෙරට ආර්ථික සැලසුම්වලට අනුව මේ වසර අවසන් වන විට ඩොලර් බිලියන අටක සංචිත මට්ටමක් පවත්වාගත යුතු වුවත්, ඒ සඳහා මේ වසරේ ඉතිරි සෑම මාසයකදීම ඩොලර් මිලියන 383 ක මුදලක් සංචිතයට අලුතින් එක් කළ යුතුව ඇත.
ඩොලර් බිලියන 8 ඉලක්කය සහ විදේශ ගිණුමේ සැබෑ තත්ත්වය
පවතින තත්ත්වය අනුව විදේශ ගිණුමේ ශේෂයද පවතින්නේ සෘණ මට්ටමකය. මෙවැනි පසුබිමක ඩොලර් බිලියන අටක සංචිත ඉලක්කය වෙත ගමන් කිරීම කිසිසේත්ම පහසු නොවන අතර, ආණ්ඩුවට තමන්ගේ එම ඉලක්කය වෙත ළඟා වීමට නොහැකි බව පැහැදිලිය. මෙම ඉලක්කය කෙසේ හෝ සම්පූර්ණ කරගැනීමට අවශ්‍ය නම් දැවැන්ත ණයක් ලබා ගැනීමට සිදුවනු ඇත.
පසුගිය කාල සීමාව පුරාම මෙරට පැවැතියේ අපනයන ආදායමට වඩා ආනයන වියදම ඉහළ මට්ටමකය. ඒ අනුව නිර්මාණය වූ විදේශ ගිණුමේ හිඟය යම් ආකාරයකට තුලනය කරගැනීමට හැකිවූයේ විදේශගත ශ්‍රමිකයන් එවනු ලබන ප්‍රේෂණ හේතුවෙනි. නමුත් ඉදිරියේදී ගෙවීමට ඇති ණය වාරික සහ පොලී ගෙවීම් හමුවේ එම විදේශ ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණය පමණක් ප්‍රමාණවත් වන්නේ නැත.
දේශපාලන වේදිකාවේ කතා සහ සැලසුම් නොමැතිකම
ජනාධිපතිවරයාද පසුගියදා දේශපාලන වේදිකාවකදී විදේශ විනිමය සොයා ගැනීමේ පවතින අසීරුතාව පිළිබඳව සඳහන් කළේය. එහෙත් මැතිවරණ සමයේදී දේශපාලන වේදිකාවලදී කියන ලද කතාවලට සම්පූර්ණයෙන්ම පරස්පර කතාවක් දැන් කියමින් සිටී. විදේශ විනිමය ඉහළ දමාගැනීම සඳහා විධිමත් සැලසුමක් නොමැති බව අප කාලයක් තිස්සේම පෙන්වා දුන් අතර, දැන් විදේශ විනිමය ඉහළ නංවාගැනීමට සැලසුම් සකස් කිරීමට යෑම යනු ‘අශ්වයා පැන ගිය පසුව ඉස්තාලය වසා දැමීම’ වැනි වැඩකි. ඉදිරියට එන දැවැන්ත ණය ගෙවීම් සඳහා සූදානම් වීම මීට පෙර සිටම කළ යුතුව තිබූ දෙයකි.
ඇමරිකානු ග්‍රහණය සහ හෙන්රි කේසිංජර්ගේ ප්‍රකාශය
මෙම කාලසීමාව තුළ ශ්‍රී ලංකාව කවදාවත් නොමැති ආකාරයේ ඓතිහාසික ගැතිභාවයක් ඇති කරගෙන තිබේ. මෙරටට අවශ්‍ය ඉන්ධන පවා ඇමරිකාවෙන් මිලදී ගන්නා තත්ත්වයකට පත්ව ඇති අතර, මේ වන විට අප සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ඇමරිකානු ග්‍රහණයට ලක්ව සිටී. මෙහි ඇති භයානකකම ඉදිරියේදී අපට අත්විඳීමට සිදුවනු ඇත.
ඇමරිකාවේ හිටපු රාජ්‍ය නිලධාරියෙකු වන හෙන්රි කේසිංජර් වරක් ප්‍රසිද්ධ ප්‍රකාශයක් කරමින් පැවසුවේ “ඇමරිකාවේ සතුරෙකු වීම අනතුරුදායක බවත්, මිතුරෙකු වීම මාරාන්තික බවත්” ය. ඉදිරියේදී අප රටට අත්විඳීමට සිදුවන්නේද මෙම මාරාන්තික තත්ත්වයයි.
ඇමරිකානු බැඳුම්කර පොලිය ඉහළ යාම සහ ලෝක ප්‍රවණතාවය
ඇමරිකානු භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර සඳහා ලබාදෙන ප්‍රතිලාභ (පොලිය) මේ වන විට සියයට පහ ඉක්මවා තිබේ. පසුගිය වසර දහයක කාලය සංසන්දනය කර බලන විට මේ බව පැහැදිලිව දැක ගත හැක. සාමාන්‍යයෙන් රටවල් ණය ලබාගන්නේ අවුරුදු දහයක කාලසීමාවක් සඳහා වන බැවින් වසර දහයක තත්ත්වය පිළිබඳව විමසා බැලීම වැදගත් වේ. ඒ අනුව බලන විට ඉදිරියේදී අප ලබාගන්නා ණය වාරික සඳහා සියයට දහයකට වඩා වැඩි පොලීයක් ගෙවීමට සිදුවනු ඇත.
ඇමරිකානු බැඳුම්කර සඳහා වන පොලිය දැන් පවතින ඉහළ මට්ටමේම ස්ථාවරව පවතින්නේ නැති අතර එය ක්‍රමයෙන් තවදුරටත් ඉහළ යනු ඇත. ඒ සඳහා හේතුව ඇමරිකාව දැනටමත් ඩොලර් ට්‍රිලියන හතළිහකට වඩා වැඩි ණය සීමාවක් වෙත ගොස් තිබීමයි. ඇමරිකාව මුදල් නිර්මාණය කරමින් ලෝකයේ ඇති සම්පත් තමන් දෙසට ඇද ගන්නා බව ලෝකයේ අනෙකුත් රටවල්ද දැන් තේරුම් ගෙන තිබේ. මුදල් මුද්‍රණය කර වෙනත් රටවලට ණය ලබාදී, එයින් කා බී ජීවත්වීමේ ඇමරිකානු ප්‍රතිපත්තියට එරෙහිව දැන් ලෝක තත්ත්වයක් නිර්මාණය වී ඇත. ඇමරිකාවට යම් යම් දේ සපයා ලබාගන්නා මුදල් ඇමරිකානු බැඳුම්කරවල තැන්පත් කිරීමට මීට පෙර කටයුතු කළත්, දැන් රටවල් එසේ තැන්පත් කරන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට වෙනත් ආයෝජන වෙත යොමු වන අතර, BRICS රටවල් ඇමරිකානු ඩොලරය මගහැර කටයුතු කරමින් සිටී.
ලෝක ප්‍රවණතාවය වන්නේ ඇමරිකානු බැඳුම්කර සඳහා වන පොලිය තවදුරටත් ඉහළ යාමයි. ඊට හේතුව විදේශිකයන් ඇමරිකානු ඩොලරය අතහැරයාමේ ප්‍රවණතාවයක් ඇතිවීමයි. එවැනි තත්ත්වයක් තුළදී ඇමරිකානු ඩොලරයේ ග්‍රහණයට ලක්ව සිටින අයට එහි වන්දිය ගෙවීමට සිදුවේ. ඇමරිකාවේ බැඳුම්කර පොලිය ඉහළ යාමත් සමඟ, එයට බැඳී සිටින රටවල පොලී අනුපාතයන්ද ඉහළ යයි. සරලවම කියන්නේ නම් ඇමරිකානු ඩොලරය සමඟ බැඳී සිටීම නිසා ඇමරිකාවේ ඉහළ යන පොලී අනුපාතයන් හා ඉහළ යන උද්ධමනයන් අනෙක් රටවල් වෙතට ආනයනය කර ගනී. මෙරට වැනි රටවල් ඉන්ධන සහ ඩොලරය සමඟින් තදින් ගැටගැසී සිටින බැවින් මෙය වඩාත් බරපතළ වේ.
ණය උගුල සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) මාර්ගෝපදේශ
දැනටමත් අප ලබාගෙන ඇති ණය ගෙවීමට මුදල් නොමැති විට දී ඉදිරියේදී ගන්නා ණයවල පොලී අනුපාතයන් ඉහළ යනු ඇත. එවිට අපට දරුණු උගුලකට හසුවීමට සිදුවේ. අනාගතයේදී ලබාගන්නා ණයවල පොලී අනුපාතයන් ඉතිහාසයේ නොවූ විරූ ලෙස ඉහළ යනු ඇත. සාමාන්‍යයෙන් රටක් ඉහළ පොලියකට ණයක් ලබාගන්නවා යන්නෙහි අදහස සියයට හතක පමණ පොලියකට ණයක් ගැනීමයි. නමුත් වර්තමානයේ පවතින තත්ත්වය සැලකිල්ලට ගත් විට ඉදිරියේදී අපට ණය ලබාගැනීමට සිදුවන්නේ සියයට දහය ඉක්මවා ගිය පොලියකටය. මෙය ගෙවිය නොහැකි තරම් අධික පිරිවැයකි. ඇමරිකානු ඩොලරය මත පමණක් යැපීම නිසා ඉදිරියේදී ඉතා නරක තත්ත්වයන්ට මුහුණදීමට සිදුවනු ඇත. මෙම තත්ත්වයට මුහුණදීමට කිසිදු සැලසුමක් නොමැති අතර, අඩුම තරමින් සැලසුමක් සකස් කරගැනීමේ අදහසක්ද ආණ්ඩුවට නැත.
ලෝකයේ අනෙක් රටවල සංචිත ගත් විට ලංකාව මෙන් සියයට සියයක් ඇමරිකානු ඩොලරය මත යැපෙන්නේ නැත. ඔවුන් රත්තරන් සහ වෙනත් මුදල් ඒකකද සංචිතවලට ඇතුළත් කරගෙන තිබේ. දැනටමත් මෙරට පුද්ගලික අංශයේ පරිභෝජනය කඩා වැටෙමින් පවතින අතර, එහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ ආර්ථික වර්ධන වේගය පහළ යාමයි. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) දැන් පවසා තිබෙන්නේ ආර්ථික වර්ධනය සියයට 3.7 දක්වා ඉදිරි වසරේදී කඩා වැටිය හැකි බවයි.
දැන් යන ආර්ථික මොඩලයේ ඉදිරියට ගියහොත් ආර්ථික වර්ධනය කඩා වැටිය හැකි බව අප පැවසුවේ පසුගිය වසරේ අයවැය ලේඛනය ඉදිරිපත් කළ අවස්ථාවේදීය. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ මාර්ගෝපදේශ අනුව අයවැය ඉදිරිපත් කළ විට අත්වන ඉරණම අප කල් ඇතිවම පෙන්වා දුන්නේය. මේ වසරේදීත් අයවැය ලේඛනය ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල පවසන ආකාරයටම සකස් කළ යුතු බව පසා ඇත. තවත් වසරක් ගොස් බලන විට ආර්ථික වර්ධන වේගය තවදුරටත් කඩා වැටී තිබෙන බව දැකිය හැකි වනු ඇත.
පෞද්ගලික අංශය, විරැකියාව සහ ජන ජීවිතය
ආණ්ඩුවට විදේශ ණය ප්‍රශ්නයක් තිබෙන ආකාරයටම පුද්ගලික අංශයද විශාල ණය ගොඩක හිරවී සිටී. ඉහළ යන පොලී අනුපාතයන් මෙම ණය මත පැටවෙනු ඇත. ඒ අතරම පුද්ගලික අංශය බදු සහ දඩවලටද යටවෙයි. උද්ධමනය ඉහළ යාමද බද්දක් හා දඩයක් සේ පෞද්ගලික අංශයට බලපානු ඇත. ඉදිරි වසර කිහිපය තුළදී ඉහළ පොලී අනුපාතයක් සමඟ ඉදිරියට යාමෙන් පුද්ගලික අංශයද ණය උගුලක හිරවන තත්ත්වයක් කරා ගමන් කරනු ඇත. ආණ්ඩුව විදේශ ණය උගුලක හිර වන විට පුද්ගලික අංශය දේශීය ණය උගුලක හිරවේ. රටක් ලෙස එය ඉතාම භයානක තත්ත්වයකි.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ අලුත් රැකියා නිර්මාණය වන්නේ නැති අතර තිබෙන රැකියාද අහිමි වී යනු ඇත. ඒ අනුව විරැකියා ප්‍රතිශතය තවදුරටත් ඉහළ යනු ඇත.
මේ අවස්ථාව වන විට පුද්ගලික අංශයද ඓතිහාසිකව විශාලම බදු බරක් දරා සිටී. ඒ අනුව පුද්ගලික අංශයටද නැවත හිස එසවිය නොහැකි ආකාරයට ණය විෂම චක්‍රයක් කරා ගමන් කරනු ඇත. අවාසනාවකට මෙන් රටේ ආර්ථිකය සකස් වන්නේ නව ලිබරල් කේවට්ටයන්ගේ උපදෙස් මතය. ඒ අනුව ඔවුන් මේ කිසිවක් දකින්නේ නැත. ඔවුන් බදු විසින් පුම්බාගත් සිහින ලෝකයක ජීවත් වේ. සංඛ්‍යා ලේඛන එසේ වෙතත් ලංකාවේ විදෙස් ගමන් බලපත්‍රයට ලෝකයේ තිබෙන පිළිගැනීම කඩා වැටෙමින් තිබේ. රටේ ජනතාව දිගින් දිගටම රට හැරදා යමින් සිටින්නේ තම ආදායම් අධික ලෙස කඩා වැටීම සහ වියදම්වලට සාපේක්ෂව ආදායම් වැඩිකරගැනීමට නොහැකිවීම නිසාය.
දේශපාලනඥයාගේ භූමිකාව සහ 2029 ණය අර්බුදය
රටේ දේශපාලනඥයාගේ භූමිකාව තැන් තැන්වල වේදිකාවල රඟපාන අයෙකුගේ තත්ත්වයට පත්ව තිබේ. ඔවුන් රඟපාමින් ජනතාව සතුටුවන සේ දොඩවමින් ඉහළ මට්ටමේ රංගනයක යෙදෙමින් සිටියද යථාර්ථය ඉතා භයානකය. දේශපාලනඥයාට අද වන විට ඉන්ධන මිලට, විදුලි බිලට හෝ බදු සහනයක් ලබාගැනීමටවත් බලපෑම් කළ නොහැකි වී ඇත. ඔවුන්ගේ භූමිකාව ජනතාවට විනෝදාස්වාදය සැපයීමටත්, තමන්ගේ අභිවෘද්ධියට නීති සකස් කරගැනීමටත්, ණය හිමියාගේ අභිමතය පරිදි රට මෙහෙයවීමටත් සීමාවී ඇත.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ විනිමය අනුපාතයටද සෘජු බලපෑමක් එල්ලවේ. විනිමය අනුපාතය කඩා වැටී පුද්ගලික අංශය මතට අතිරේක බරක් පැටවෙන අතර එය යළිත් විෂම චක්‍රයට එක්වේ. විනිමය අනුපාතය කඩා වැටී, පරිභෝජනය කඩා වැටී, ව්‍යාපාර කඩා වැටී, විරැකියාව ඉහළ ගොස් ආර්ථිකය අගාධයේ ඉදිරියටම ගමන් කරයි.
ජනාධිපතිවරයා ළඟදී පැවසුවේ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ මුදල් ලැබෙන වැඩසටහනින් ඉවත් වුවත්, ප්‍රතිපත්තිවලින් ඉවත් නොවන බවයි. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සමඟ මුදල් ලබාගැනීමේ වැඩසටහනක් කරා ඉදිරියේදී යාමට සලකා බලන බවත්, ඒ සඳහා විවෘත බවත් ජනාධිපතිවරයා සඳහන් කර තිබේ. ඒ අනුව බලන විටත් ඉදිරියේදී අයවැයක් ඉදිරිපත් කරනු ලබන්නේ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ මග යමිනි. එය නැවත හිස එසවීමට නොහැකි විනාශකාරී මාර්ගයක් වෙත යාමකි.
මේ සියල්ල සමඟින් අවධානය යොමු කළ යුත්තේ 2029 දී ණය ගෙවීම දෙසටයි. දැන් ගෙවන ණය ප්‍රමාණය මෙන් දෙගුණයක ණයක් 2029 දී ගෙවීමට සිදුවනු ඇත. ඒ අනුව වසරකට ඩොලර් බිලියන පහකට වඩා වැඩි ණය ගෙවීමක් කරා යා යුතුය. ඒ අනුව විදේශ සංචිත අවම වශයෙන් ඩොලර් බිලියන පහළොවක සීමාවකටවත් අඩුම තරමින් ගෙන යා යුතුය. ඇමරිකානු පොලී අනුපාතයන්ගේ බලපෑම ලංකාවට දැනෙන විට එම සංචිත ප්‍රමාණය ඊටත් වඩා ඉහළට ගෙන ඒමට සිදුවනු ඇත. එය කිසිසේත්ම සුවපහසු ඉලක්කයක් නම් නොවන බව ආර්ථික විෂ්ලේෂක ගයන්ත දෙහිවත්ත මහතා වැඩිදුරටත් පෙන්වා දෙයි.
CTA (Call to Action)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
