ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ ආදායම වේගයෙන් ඉහළ යමින් තිබේ. 2026 වසරේ පළමු මාස අට තුළ රජයේ ආදායම සහ ප්‍රදාන එකතුව රුපියල් ට්‍රිලියන 4කට ආසන්න වී ඇති අතර, එම කාලය අවසන් වනවිට සමස්ත අයවැය ශේෂයද රුපියල් බිලියන 35.4ක අතිරික්තයක් බවට පත්ව තිබේ.
2025 වසරේ එම කාලය තුළ රුපියල් බිලියන 411ක අයවැය හිඟයක් පැවති පසුබිමක මෙම වෙනස කැපී පෙනේ. කෙසේ වෙතත්, ආදායම ඉහළ යාම පමණක් රටේ මූල්‍ය තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම යහපත් වී ඇති බව තීරණය කිරීමට ප්‍රමාණවත්ද යන්න වෙනම විමසා බැලිය යුතු කරුණකි.
රජයේ ආදායම රු. ට්‍රිලියන 4කට ආසන්නයි
මුදල් අමාත්‍යාංශයේ නවතම මූල්‍ය දත්ත අනුව 2026 ජනවාරි සිට අගෝස්තු දක්වා රජයේ මුළු ආදායම සහ ප්‍රදාන රුපියල් බිලියන 4,002.3ක් වී තිබේ.
එය පසුගිය වසරේ එම කාලයේ රුපියල් බිලියන 3,301.5ක් වූ ආදායමට සාපේක්ෂව සියයට 21.2ක වර්ධනයකි.
ප්‍රදාන ඉවත් කළ විට රජයේ ආදායම රුපියල් බිලියන 3,998.3ක් ලෙස වාර්තා වන අතර, බදු ආදායම පමණක් රුපියල් බිලියන 3,684ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ. එය වසරකට පෙර අදාළ කාලයට සාපේක්ෂව සියයට 20ක වර්ධනයකි.
බදු නොවන ආදායමද සියයට 39.1කින් ඉහළ ගොස් රුපියල් බිලියන 315ක් වී ඇත.
ඒ අනුව, රජයේ ආදායම් එකතු කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ සැලකිය යුතු වර්ධනයක් මෙම සංඛ්‍යාවලින් පෙනී යයි.
බදු ආදායම ඉහළ ගියේ කොහෙන්ද?
රජයේ ආදායම ඉහළ යාම පිටුපස විවිධ බදු ආදායම් ප්‍රභව තිබේ.
2026 පළමු මාස අට තුළ එකතු කළ VAT ආදායම රුපියල් බිලියන 1,322.7ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ. එය පෙර වසරේ එම කාලයට සාපේක්ෂව සියයට 22ක වර්ධනයකි.
දේශීය ක්‍රියාකාරකම් මත අය කළ VAT ආදායම සියයට 28කින්ද, ආනයන මත අය කළ VAT ආදායම සියයට 16කින්ද ඉහළ ගොස් ඇත.
ආදායම් බද්දෙන් ලැබුණු මුදලද රුපියල් බිලියන 825.6ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එය සියයට 18ක වර්ධනයකි.
මේ අතර ශ්‍රී ලංකා රේගුව මගින් එකතු කළ නිෂ්පාදන බද්දද සියයට 23කින් ඉහළ ගොස් රුපියල් බිලියන 565.6ක් වී තිබේ.
එහිදී විශේෂයෙන් මෝටර් රථ මත අය කරන නිෂ්පාදන බද්ද කැපී පෙනේ. එම බද්ද පමණක් රුපියල් බිලියන 347ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව එහි වැඩිවීම රුපියල් බිලියන 76.5කි.
ආදායම වැඩි වුණත් වියදමත් ඉහළයි
ආදායම ඉහළ යාම සමඟ රජයේ වියදමද ඉහළ ගොස් තිබේ.
2026 පළමු මාස අට තුළ රජයේ මුළු වියදම රුපියල් බිලියන 3,966.9ක් වී ඇත.
එය පසුගිය වසරේ එම කාලයේ රුපියල් බිලියන 3,712.5ක් වූ වියදමට වඩා සියයට 6.9ක වැඩිවීමකි.
කෙසේ වෙතත්, මෙහිදී වැදගත් කරුණක් වන්නේ ආදායමේ වර්ධන වේගය වියදමේ වර්ධන වේගයට වඩා ඉහළ මට්ටමක පැවතීමයි.
ඒ හේතුවෙන් 2026 පළමු මාස අටේදී රජයේ ආදායම සහ වියදම අතර සමස්ත ශේෂය රුපියල් බිලියන 35.4ක අතිරික්තයක් බවට පත්ව තිබේ.
මාස දෙකක හිඟයකින් පසු නැවත අතිරික්තයකට
මෙය සෘජුවම අඛණ්ඩව පැවති අතිරික්තයක් ලෙස කියවිය නොහැක.
ජුනි සහ ජූලි මාසවල වාර්තා වූ හිඟය හේතුවෙන් ජූලි අවසානය වනවිට සමුච්චිත අයවැය ශේෂය රුපියල් බිලියන 109.72ක හිඟයකට ගොස් තිබුණි.
නමුත් අගෝස්තු මාසයේදී පමණක් රුපියල් බිලියන 145කට ආසන්න අතිරික්තයක් වාර්තා වීමත් සමඟ මාස අටේ සමස්ත ශේෂය නැවත රුපියල් බිලියන 35.4ක අතිරික්තයකට පැමිණ තිබේ.
ඒ නිසා මේ සංඛ්‍යා දෙස බැලීමේදී එක් මාසයක හෝ කාලපරිච්ඡේදයක දත්ත මත පමණක් තීරණයකට පැමිණීම වෙනුවට, ආදායම සහ වියදම ඉදිරි මාසවලදී කෙසේ හැසිරෙන්නේද යන්නද වැදගත් වේ.
ප්‍රාථමික අතිරික්තය තවත් ඉහළට
මෙහි තවත් වැදගත් සංඛ්‍යාවක් වන්නේ ප්‍රාථමික අතිරික්තයයි.
පොලී ගෙවීම් වැනි වියදම් ඉවත් කර ආදායම සහ අනෙකුත් වියදම් සසඳන විට ලැබෙන ප්‍රාථමික ශේෂය 2026 පළමු මාස අට තුළ රුපියල් බිලියන 1,644.6ක අතිරික්තයක් වී තිබේ.
එය 2025 වසරේ එම කාලයේ රුපියල් බිලියන 1,276.5ක් වූ ප්‍රාථමික අතිරික්තයට වඩා සියයට 28.8ක වැඩිවීමකි.
විශේෂයෙන්ම 2026 අයවැයෙන් මුළු වසර සඳහා අපේක්ෂා කර තිබූ රුපියල් බිලියන 360ක ප්‍රාථමික අතිරික්තය පළමු මාස අට තුළම සැලකිය යුතු ලෙස ඉක්මවා තිබීම කැපී පෙනේ.
එහෙම නම් රටේ මූල්‍ය තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම යහපත්ද?
මෙතැනදී ප්‍රධාන ප්‍රශ්නයක් මතුවේ.
රජයේ ආදායම ඉහළ ගොස් අයවැය අතිරික්තයකට පැමිණීම, රටේ සමස්ත ආර්ථික බර අවසන් වී ඇති බවට සමානද?
එසේ සෘජුවම කියන්න බැහැ.
අයවැය ශේෂය යනු රජයේ ආදායම් හා වියදම් අතර නිශ්චිත කාලයක පවතින වෙනසකි. එය රටේ සමස්ත රාජ්‍ය ණය ප්‍රමාණය, ජනතාව මත පවතින බදු බර, ජීවන වියදම හෝ රාජ්‍ය සේවා සඳහා ඇති අවශ්‍යතාව වැනි සියලු කරුණු එකවර නියෝජනය නොකරයි.
ඒ නිසා වත්මන් දත්ත කියන්නේ රාජ්‍ය මූල්‍ය ගිණුම්වල ආදායම් පැත්තේ සැලකිය යුතු වර්ධනයක් සහ වියදම් පාලනයක් සිදුව ඇති බවය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අයවැය ශේෂය පෙර වසරට වඩා වෙනස් තත්ත්වයකට පැමිණ තිබේ. එහෙත් එම ප්‍රවණතාව කොපමණ කාලයක් පවත්වාගෙන යා හැකිද යන්න තවදුරටත් නිරීක්ෂණය කළ යුතු කරුණකි.
ආදායම ඉහළ යාමට ජනතාව දරන මිල කුමක්ද?
මෙම දත්තවල තවත් පැත්තක්ද තිබේ.
රජයේ බදු ආදායම ඉහළ යාම යනු රජයට වැඩි මුදලක් ලැබීමයි. නමුත් එම මුදල ජනතාව සහ ව්‍යාපාරිකයන් විසින් ගෙවනු ලබන බදු හරහා රැස් කෙරේ.
උදාහරණයක් ලෙස VAT ආදායම සියයට 22කින් ඉහළ යාම රජයේ ආදායම් තත්ත්වයට ධනාත්මක සංඛ්‍යාවක් වුවද, එම බදු අවසානයේ භාණ්ඩ හා සේවා මිල හරහා පාරිභෝගිකයන්ට බලපාන ආකාරය වෙනම විමසිය යුතුය.
එම නිසා රජයේ ආදායම ඉහළ යාම පිළිබඳව පමණක් නොව, එම ආදායම ලැබෙන්නේ කුමන බදු මාර්ග හරහාද සහ එහි බර කා මත වැටෙන්නේද යන්නත් ආර්ථික විශ්ලේෂණයකදී වැදගත් වේ.
ADB සහ කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර
මේ අතර කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර සම්බන්ධයෙන්ද වෙනම මූල්‍ය සහන වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක වෙමින් තිබේ.
2026 ඔක්තෝබර් 3 වැනිදා රජය ප්‍රකාශ කළ පරිදි, ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව සමඟ සම්බන්ධ වී ක්‍රියාත්මක කරන ව්‍යාපෘතියක් සඳහා ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 35ක සහනදායී ණයක් හිමිවී තිබේ. එයට යුරෝපා සංගමයෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 16.94කට සමාන ප්‍රදානයක් සහ ජපාන අරමුදලෙන් ඩොලර් මිලියන 5.5ක ප්‍රදානයක්ද ඇතුළත් වේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම මුදල් සෘජුවම සියලු කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාරවල විදුලි බිල් අඩු කිරීම සඳහා ලබාදෙන සාමාන්‍ය මුදල් සහනයක් ලෙස නොව, වහල මත සූර්ය බලශක්තිය සහ Virtual Net Metering ඇතුළත් පුනර්ජනනීය බලශක්ති ව්‍යාපෘතියක් සඳහා යොදාගැනීමට නියමිත මූල්‍යකරණයකි.
එම ව්‍යාපෘතිය 2026 සිට 2030 දක්වා ක්‍රියාත්මක කිරීමට සැලසුම් කර ඇති අතර, විදුලි බලය වඩාත් කාර්යක්ෂමව කළමනාකරණය කිරීම සහ පිරිසිදු බලශක්තියට ප්‍රවේශය වැඩි කිරීම එහි අරමුණු අතර වේ.
ඉදිරියේදී බලන්න ඕනෑ දේ
දැනට තිබෙන සංඛ්‍යා අනුව රජයේ ආදායම් එකතු කිරීමේ කාර්ය සාධනය පැහැදිලිවම ඉහළ ගොස් තිබේ.
බදු ආදායම සියයට 20කින් වැඩි වී තිබේ. සමස්ත ආදායම රුපියල් ට්‍රිලියන 4කට ආසන්න වී තිබේ. රජයේ වියදම සියයට 6.9කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එය ආදායමේ වර්ධනයට වඩා අඩු වේගයකි. ඒ අතර පළමු මාස අට අවසානයේ අයවැය ශේෂය රුපියල් බිලියන 35.4ක අතිරික්තයකට පැමිණ ඇත.
නමුත් මේ සංඛ්‍යා රටේ ආර්ථික කතාවේ එක් කොටසක් පමණි.
ඉදිරි කාලයේදී ප්‍රශ්නය වන්නේ රජය මෙම ආදායම් වර්ධනය කොපමණ කාලයක් පවත්වා ගන්නේද, වියදම් පාලනය කොපමණ දුරකට පවත්වාගත හැකිද, බදු ආදායමේ බර කා මත වැටෙන්නේද සහ මෙම මූල්‍ය තත්ත්වය ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වයට හා ව්‍යාපාරික ක්‍රියාකාරකම්වලට කෙසේ පරිවර්තනය වේද යන්නයි.
ඒ අනුව, රුපියල් ට්‍රිලියන 4කට ආසන්න රජයේ ආදායම සහ රුපියල් බිලියන 35.4ක අයවැය අතිරික්තය ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය මූල්‍ය තත්ත්වයේ වැදගත් වෙනසක් පෙන්වන දත්ත වේ. එහෙත් එහි සැබෑ ප්‍රතිඵලය තීරණය වන්නේ එම සංඛ්‍යා ඉදිරියේදී කොතරම් ස්ථාවරද සහ ඒවා ආර්ථිකයේ අනෙකුත් කොටස් වෙත කෙසේ බලපාන්නේද යන්න මතය.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? රජයේ ආදායම ඉහළ යාම ශ්‍රී ලංකාවේ මූල්‍ය ස්ථාවරත්වයේ වැදගත් සලකුණක් ලෙස ඔබ දකිනවාද? නැතිනම් ජනතාව මත ඇති බදු බර සහ ජීවන වියදමත් සමඟ මෙම සංඛ්‍යා තවදුරටත් විමසා බැලිය යුතුද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
