පෙරහරේ යන අලි ඇතුන් සහ දම්වැල් කතාව – සත්ත්ව හිංසනයක්ද? නැතහොත් නොදැනුම්වත්කම නිසා නැඟෙන චෝදනාවක්ද?
සෑම වසරකම මහනුවර ඇසළ පෙරහර ඇතුළු ප්රධාන සංස්කෘතික මංගල්යයන් ආසන්න වෙද්දී සමාජ මාධ්ය තුළත්, විවිධ සංවාද මණ්ඩප තුළත් කරළියට එන ප්රධාන මාතෘකාවක් තිබේ. “අලි ඇතුන්ට දම්වැල් දමා පෙරහරේ ගෙනයෑම මහත් සත්ත්ව හිංසාවක්”, “අලියා කියන්නේ කැලේ සිටිය යුතු සතෙක් මිස ගෘහාශ්රිත සතෙක් නෙවෙයි” යන්න එකී මතවාදයන් අතර ප්රධාන වේ.
විශේෂයෙන්ම ඇතැම් රාජ්ය නොවන සංවිධාන, වාමාංශික කණ්ඩායම් සහ විවිධ පුද්ගලයන් විසින් පෙරහර සඳහා අලි ඇතුන් යොදාගැනීම අමානුෂික බව පෙන්වීමට උත්සාහ කරන අතර, අලි ඇතුන් නොමැතිව පෙරහර පැවැත්විය නොහැකිදැයි ප්රශ්න කරති. නමුත් මේ චෝදනා පිටුපස ඇති ප්රායෝගික, සංස්කෘතික සහ විද්යාත්මක සත්යතාව කුමක්ද?
දෙබිඩි පිළිවෙත සහ සංස්කෘතික අවශ්යතාව
මිනිසාගේ පැවැත්ම සහ සංවිධානය වීම තුළ ස්වාභාවික මනුෂ්ය අවශ්යතා උදෙසා සතුන් යොදාගැනීම අතීතයේ සිටම සිදුවූවකි. ආහාරපාන, ඇඳුම් පැලඳුම්, ඖෂධ නිෂ්පාදනය සහ ප්රවාහනය සඳහා මිනිසා සතුන් භාවිත කරයි. එමෙන්ම, ආහාර සහ ඖෂධ වැනි භෞතික අවශ්යතා මෙන්ම මිනිසාට සංස්කෘතික අවශ්යතාවක් ද පවතී.
ආහාර සඳහා සතුන් ඇති කිරීම හෝ ඖෂධ උදෙසා සතුන් භාවිත කිරීම නිවැරදි නම්, සංස්කෘතික උරුමයක් පවත්වාගෙන යාම උදෙසා සතුන් සහභාගී කරවා ගැනීම පමණක් වරදක් වන්නේ කෙසේද? අද වන විට පෙරහරේ යන අලියා ගැන මහත් අනුකම්පාවෙන් කතා කරන බොහෝ දෙනා මස් මාංශ අනුභව කරති, කිරි පානය කරති, සතුන්ගේ හම්වලින් කළ ඇඳුම් අඳිති. සැබවින්ම ගෘහාශ්රිතව එළදෙනකගෙන් කිරි ලබාගැනීමේදී සිදු නොවන හිංසනයක් පෙරහරේ යන අලියාට සිදුවන්නේද?
ලෝකයේ බොහෝ රටවලද සංස්කෘතිකාංග සඳහා අශ්වයන්, සුනඛයන් වැනි සතුන් යොදා ගැනේ. එංගලන්තයේ රජ පවුල කිරුළු පැලැන්දීමේ උත්සවයට අශ්ව කරත්තයෙන් යන්නේ එරට නවීන වාහන නැති නිසා නොව, සම්ප්රදාය සුරැකීමටය. දළදා කරඬුව වඩමවීමට Benz රථයක් යොදා නොගෙන පූජනීය හස්ති රාජයෙකු යොදාගන්නේද එම ඓතිහාසික සම්ප්රදාය සුරැකීමටය.
සත්ත්ව සුබසාධන පනත සහ ප්රාමාණික දැනුමේ අඩුව
වසර 60කට වැඩි කාලයක් අලි ඇතුන්ට වෙදකම් කළ අසූ වියැති ජ්යෙෂ්ඨ දේශීය හස්ති වෙද මහතෙකු වන උඩුපිල කුමාරපේලි මහතා පෙන්වා දෙන්නේ, දැනට රජය විසින් සකස් කර ඇති ඇතැම් ගැසට් පත්ර සහ පනත් කෙටුම්පත් තුළ ප්රායෝගික විද්වත් උපදෙස් ඇතුළත්ව නොමැති බවයි.
“අපේ රටේ දැනට ඉන්නේ හීලෑ අලි ඇත්තු 93 දෙනයි. ගැසට් එක හදලා තියෙන්නේ ඒ 93 දෙනා ඉලක්ක කරගෙන. අලියට වද දෙන එක නෙවෙයි අපේ සංස්කෘතිය. අපිට පෙරහර කරන්න කැලෑ අලි ඕනේ නැහැ. හීලෑ අලින්ට දම්වැල කියන්නේ උන්ට ආවේණික දෙයක්. පහතරට සහ උඩරට අලින්ට දම්වැල් දාන විධි වෙනස්. දම්වැල් දාන විධි 6ක් තියෙනවා. නීති හදන්න ඕනේ අලි ඇත්තු ගැන දන්න ප්රාමාණික දැනුමක් තියෙන අය එක්ක එකතු වෙලයි,” යනුවෙන් කුමාරපේලි මහතා සඳහන් කරයි.
දම්වැල යනු හිංසනයක්ද? ආරක්ෂිත මෙවලමක්ද?
අවුරුදු 40ක අත්දැකීම් ඇති, ‘පල්ලේබැද්ද රාණි’ ඇතින්න බලාගන්නා ප්රවීණ ඇත්ගොව්වෙකු වන රංජිත් ප්රේමසිරි (ඇළේ පුතා) මහතා පෙන්වා දෙන්නේ පෙරහරේදී භාවිත කරන දම්වැල් පිළිබඳ සමාජය තුළ පවතින්නේ වැරදි මතයක් බවයි.
“දැනට අපි පාවිච්චි කරන්නේ පිටරටින් ගෙන්වන, බරින් සැහැල්ලු, ශක්තිමත් පොඩි දම්වැල් වර්ගයක්. මුළු දම්වැල් සෙට් එකේම බර කිලෝ 40ක් විතර. කිලෝ 4,000ක් බර අලියෙකුට කිලෝ 40 කියන්නේ බරක් නෙවෙයි. පෙරහර බලන්න දහස් ගණනක් සෙනඟ එනවා. පොඩි ළමයි, ගැබිනි අම්මලා ඉන්නවා. හදිසියේ සතෙක් කලබල වුණොත් මිනිස්සුන්ගේ ආරක්ෂාවට තමයි මේ දම්වැල් දාන්නේ. පෙරහරේ යන වෙලාවට ඇරෙන්න නිදහසේ ඉන්නකොට මේ මාංචු හෝ දම්වැල් දාන්නේ නැහැ.”
කඩුවෙල රන්කඩු දේවාලයේ ‘තාරක’ ඇතාගේ හිමිකාරිනිය වන ඉෂානී විජේතුංග මහත්මිය ද එකී මතය තහවුරු කරයි. “තාරකට දැන් වයස අවුරුදු 35යි. මගේ තාත්තා කුලරත්න විජයතුංගගෙන් ලැබුණු තාරකව අපි බලාගන්නේ අපේ දරුවෙක් වගෙයි. නීත්යනුකූල නොවන කටු දම්වැල් අපි කවදාවත් දාලා නෑ. වත්තේ ඉන්නකොට එයා ඉන්නේ දම්වැල් නැතුව නිදහසේ. දම්වැල කියන්නේ සතගේ වගේම පෙරහර බලන මිනිස්සුන්ගේත් ආරක්ෂාවට යොදන දෙයක්.”
අනාගතය සහ වගකීම
පෙරහර සංස්කෘතිය යනු ශ්රී ලංකාවේ ප්රෞඪ අභිමානයයි. සතුන්ට කෲර ලෙස හිංසා කිරීම කිසිසේත්ම අනුමත කළ නොහැකි අතර, උන් සුරක්ෂිතව සහ ගෞරවාන්විතව නඩත්තු කිරීම ඇත් හිමියන්ගේ මෙන්ම රජයේද වගකීමකි. නමුත්, සංස්කෘතික උරුමයන් විනාශ කිරීමේ වෙනත් න්යාය පත්රයන්ට හසුවී, ප්රායෝගික සත්යතාවයෙන් තොරව නැඟෙන අභූත චෝදනාවලට රැවටෙන්නේ නැතිව අපගේ හෙළ උරුමය ඉදිරි පරම්පරාවට සුරක්ෂිතව පවරාදීම ජාතික වගකීමකි.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
මෙය සති අග අරුණ පුවත් පතෙන් උපුටා ගන්නා ලද්දකි.
