ප්රජාතන්ත්රවාදී රාජ්යයක පැවැත්ම සහ එහි පුරවැසියාගේ මානව ගෞරවය මැන බලන ප්රධානතම මිනුම්දණ්ඩ වන්නේ එම රටේ පවත්නා මහජන සේවාවන්හි (Public Service) කාර්යක්ෂමතාව සහ විශ්වසනීයත්වයයි. රාජ්යයක් විසින් තම ජනතාව වෙත සපයනු ලබන ප්රවාහනය, සෞඛ්යය, අධ්යාපනය සහ පරිපාලනමය පහසුකම් යනු පාලකයන් විසින් ජනතාව වෙත දමන අනුකම්පා සහගත “පිඟානක්” හෝ “ඡන්ද ගුණ්ඩුවක්” නොවේ. ඒවා සියවසකට ආසන්න කාලයක් පුරා අසංඛ්යාත ජනතා සටන්, වෘත්තීය සමිති අරගල සහ පුරවැසි කැපකිරීම් හරහා දිනාගන්නා ලද නෛතික හා පරම අයිතිවාසිකම්ය. නමුත් වර්තමාන ශ්රී ලංකාවේ තත්ත්වය දෙස අතිශය විවේචනාත්මකව සහ සෘජුව බලන ඕනෑම අයෙකුට පෙනී යන තිත්ත ඇත්ත නම්, මේ කියන ‘පබ්ලික් සර්විස්’ එක අද වන විට හුදෙක් බංකොලොත්, ප්රදර්ශනාත්මක සහ අන්තවාදී ‘පබ්ලික් ෂෝ’ එකක් බවට පත්ව තිබෙන බවයි.
අද වන විට රාජ්ය යාන්ත්රණය පුරාම දක්නට ලැබෙන්නේ සේවාවේ ගුණාත්මකභාවය ඉහළ නැංවීම වෙනුවට, සේවාව කඩා වැටී ඇති තරම වසා ගැනීමට දමන ව්යාජ අලංකාරයන් සහ රූපවාහිනී කැමරා ඉදිරියේ රඟ දක්වන රංගනයන් පමණි. සැබෑ මහජන අවශ්යතාවලට විසඳුම් දෙනවා වෙනුවට, පාලකයන් කරමින් සිටින්නේ අර්බුදයේ දැවැන්ත බව තීන්ත ගා වසා දැමීමයි. විශේෂයෙන්ම රටක ආර්ථිකයේ සහ දෛනික ජන ජීවිතයේ හෘද ස්පන්දනය බඳු මහජන ප්රවාහන සේවය මෙන්ම නිදහස් සෞඛ්ය සේවය දෙස බලන විට මෙම තත්ත්වය අතිශය පිළිකුල් සහගත මට්ටමකට වර්ධනය වී ඇති බව පැහැදිලි වේ.
පොදු ප්රවාහනය මාධ්ය සංදර්ශනයක් විතරද?
අද රටේ පොදු ප්රවාහන සේවය යනු සේවාවක් නොව, රූපවාහිනී කැමරා සහ සමාජ මාධ්ය සංදර්ශන වෙනුවෙන්ම පවත්වනු ලබන “ෂෝ එකක්” බවට පත්ව ඇත. අලුතින් බස් රථ කිහිපයක් මාර්ගයට දමා උත්සවාකාරයෙන් විවෘත කිරීම, දශක ගණනාවක් තිස්සේ අලුත්වැඩියා නොකළ බස් නැවැතුම්පොළවල් කිහිපයකට අලුතින් පාට කර දීප්තිමත් කිරීම සහ ඩිජිටල් නාමපුවරු කිහිපයක් සවිකිරීම හරහා පාලකයන් ජනතාවට පෙන්වීමට උත්සාහ කරන්නේ රටේ ප්රවාහන ක්ෂේත්රය අතිශයින් දියුණු වී ඇති බවයි. නමුත් කැමරා කාචවලට එපිටින් ඇති අතිශය කටුක යථාර්ථය නම් දිනපතා ලක්ෂ සංඛ්යාත ජනතාවක් ගමනාගමන පහසුකම් නොමැතිව මහපාරේ අසරණ වීමයි.
මගීන්ට අවශ්ය වේලාවට, සුරක්ෂිතව සහ ගෞරවණීය ලෙස ගමන් කිරීමට අවශ්ය බස් රථ හෝ දුම්රිය ධාවනය වන්නේ නැත. බස් රථ පැමිණෙන තෙක් හෝ දුම්රිය පැමිණෙන තෙක් පැය ගණනක් පෝලිම්වල ලැගීමට ජනතාවට සිදුව තිබේ. එහෙත්, පාලකයින් මාධ්ය සංදර්ශන පවත්වමින් කියන්නේ තමන් ප්රවාහන විප්ලවයක් සිදු කර ඇති බවයි. ජනතාවට අත්යවශ්ය මූලික ප්රවාහන පහසුකම් පවා අහිමි කරමින්, ජනතාවගේ කාලය සහ ශ්රමය මහපාරේ දියකර හරිමින් මෙලෙස සිදුකරන ව්යාජ අලංකරණයන් යනු ජනතාවගේ මූලික අයිතිවාසිකම් අමු අමුවේ පාගා දැමීමකි.
දුම්රිය සේවයේ නග්න බිඳවැටීම සහ “අයිසින් කිරීමේ” ප්රතිපත්තිය
මෙම ප්රදර්ශනාත්මක ‘පබ්ලික් ෂෝ’ එකෙහි වඩාත්ම ඛේදජනක සහ බරපතළම පරාසය දිගහැරෙන්නේ ශ්රී ලංකා දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුව තුළිනි. වර්තමානයේ දුම්රිය සේවය මුහුණ දී සිටින දැවැන්ත පරිපාලනමය බිඳවැටීම සහ අකාර්යක්ෂමතාව වසා ගැනීමට පාලනාධිකාරිය සහ බලධාරීන් උත්සාහ කරන්නේ අතිශය නින්දිත ආකාරයකටය. වෘත්තීය සමිති සහ දුම්රිය එන්ජින් රියදුරන්ගේ සංගමය ඉතා සෘජුවම චෝදනා කරන්නේ, දෙපාර්තමේන්තුවේ පවතින බරපතළ කඩා වැටීම වසා ගැනීමට බලධාරීන් උත්සාහ කරන්නේ “අසූචි ගොඩකට අයිසින් කරලා ජනතාවට කවන්න හදන” පදනම් විරහිත සහ භයානක ප්රතිපත්තියකින් බවයි.
* ධාවන වාර ශීඝ්ර ලෙස කපා හැරීම – මීට පෙර දිනකට ධාවනය වූ දුම්රිය ගමන් වාර 450 කට ආසන්න ප්රමාණය දැනට 184 දක්වාත්, ඇතැම් දිනවල 150 දක්වාත් කපා හැර ඇත.
* නඩත්තු පද්ධතිය අඩපණ වීම – නියමිත කිලෝමීටර ගණනට අනුව දුම්රිය එන්ජින් නඩත්තු කිරීමට නොහැකි වී ඇති අතර, එන්ජින් සඳහා අවශ්ය එන්ජින් ඔයිල් ටික පවා ලබා ගැනීමට පාලනාධිකාරිය අසමත් වී ඇත.
* මාර්ග සහ සංඥා පද්ධති අර්බුදය – උඩරට මාර්ගයේ ගමනාගමනය මාස 9 කට ආසන්න කාලයක් අඩපණ වී ඇති අතර, උතුරු මාර්ගයේ රුපියල් මිලියන 3000 ක් වියදම් කර ඉදිකළ සංඥා පද්ධතිය තවමත් නිසි ලෙස ක්රියාත්මක කිරීමට අපොහොසත් වී තිබේ.
* ධාවන වේගය බිඳවැටීම – පැයට කිලෝමීටර් 100 ක වේගයෙන් ගමන් කිරීමට සැලසුම් කළ මාර්ගවල දුම්රිය ධාවනය වන්නේ පැයට කිලෝමීටර් 40-60 ත් අතර මන්දගාමී වේගයකිනි.
මෙම සංඛ්යා ලේඛනවලින් හෙළි වන්නේ නිකම්ම නිකම් අකාර්යක්ෂමතාවයක් නොවේ. එය සමස්ත රාජ්ය පද්ධතියේම අංශභාග තත්ත්වයයි. දිනකට ධාවනය විය යුතු ගමන් වාර 450 න් තුනෙන් දෙකකටත් වඩා කපා හැරීම නිසා දිනපතා රැකියාවන් සඳහා, අධ්යාපනය සඳහා සහ අත්යවශ්ය වෛද්ය පහසුකම් ලබාගැනීමට නගරයට පැමිණෙන අසරණ ජනතාව මුහුණ දෙන්නේ දැවැන්ත නාඩගමකටය. පවතින දුම්රිය එන්ජින් අලුත්වැඩියාව සඳහා සේවයෙන් ඉවත් කළහොත් දැනට පවතින සොච්චම් ගමන් වාර පවා අවලංගු කිරීමට සිදුවන බැවින්, කිසිදු පූර්ව නඩත්තුවකින් තොරව අනතුරුදායක ලෙස එන්ජින් ධාවනයේ යෙදවීමට පාලනාධිකාරිය පෙළඹී ඇත. පසුගිය සතියේ පවා දුම්රිය මැද මඟ කඩාවැටීමෙන් මගීන් පැය 4-5 අතර කාලයක් මඟතොට රක්ෂිත වී දැඩි පීඩාවට පත් වූයේ මෙම බිහිසුණු අකාර්යක්ෂමතාවයේ ප්රතිඵලයක් ලෙසිනි.
ඖෂධ හිඟයෙන් පීඩිත සෞඛ්ය ක්ෂේත්රයේ පම්පෝරි
එමෙන්ම, මෙකී ප්රදර්ශනාත්මක ‘පබ්ලික් ෂෝ’ එකෙහි තවත් අතිශය ඛේදජනක සහ බරපතළ පැත්තක් ශ්රී ලංකාවේ සෞඛ්ය ක්ෂේත්රය තුළින් විද්යාමාන වේ. විෂය භාර ඇමතිවරයා මාධ්ය හමුවේ කෙතරම් පම්පෝරි ගැසුවද, සෞඛ්ය ක්ෂේත්රයේ අද පවතින කටුක යථාර්ථය වන්නේ රෝගීන්ට අවශ්ය වේලාවට අත්යවශ්ය ඖෂධ ටික පවා නොමැති වීමයි.
රෝහල් පද්ධතිය තුළ පවතින පහසුකම් අතිශයින් අවම මට්ටමක පවතින අතර, පරීක්ෂණ සිදුකිරීමට අවශ්ය යන්ත්ර සූත්ර ක්රියා විරහිත වීම, රසායනාගාර ද්රව්ය නොමැති වීම සහ ඖෂධ හිඟය නිසා අසරණ ලෙඩුන් දැඩි ලෙස පීඩාවට පත්ව සිටිති. ඇමතිවරයා රූපවාහිනී කැමරා ඉදිරියේ සෞඛ්ය සේවයේ ව්යාජ දියුණුවක් සහ ජයග්රහණ ගැන කතා කළද, සැබෑ රෝහල් බිම තුළ සිදුවන්නේ ඖෂධ නොමැතිව ජනතාවගේ ජීවිත අවදානමට ලක්වීමයි. තියෙන පහසුකම් දිනෙන් දින අඩු වෙද්දී, ව්යාජ ප්රචාරණයන්ගෙන් අර්බුදය වසා ගැනීමට දැරෙන මෙම උත්සාහය මහජනතාවගේ ජීවත්වීමේ අයිතිය පවා අමු අමුවේ උල්ලංඝනය කිරීමකි.
සත්ය තොරතුරු වසං කිරීමට සේවක මර්දනය සහ චක්රලේඛ
ප්රජාතන්ත්රවාදී සමාජයක මූලිකම පැවැත්ම රැඳී තිබෙන්නේ තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය, අදහස් ප්රකාශ කිරීමේ අයිතිය සහ අසාධාරණයට එරෙහිව හඬ නැඟීමේ අයිතිය මතය. නමුත් අද වන විට ශ්රී ලංකාවේ සිදුවෙමින් පවතින්නේ මහජන සේවාවන්හි ඇති අර්බුද නිරාකරණය කරනවා වෙනුවට, එම අර්බුද ගැන ජනතාවට සහ මාධ්යයට කරුණු හෙළිදරව් කරන වෘත්තීය සමිති නායකයන්ගේ සහ සේවකයන්ගේ කටවල් වැසීමට මර්දනකාරී පියවර ගැනීමයි.
දුම්රිය ස්ථානාධිපති සංගමයේ ලේකම්වරයාට එරෙහිව අත්තනෝමතික ලෙස විනය පරීක්ෂණ ආරම්භ කිරීමට පාලනාධිකාරිය කටයුතු කර ඇත්තේ මෙකී මර්දන නාටකයේ එක් කොටසක් ලෙසිනි. එමෙන්ම ශ්රී ලංකා දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුවේ සේවයේ නියුතු නිලධාරීන් සහ සේවකයන් විසින් රාජකාරී වේලාවන් තුළදී සහ රාජකාරියට අදාළ අවස්ථාවන්හිදී සංවේදී තොරතුරු සමාජ මාධ්ය හරහා ප්රසිද්ධ කිරීම වැළැක්වීම සඳහා දුම්රිය සාමාන්යාධිකාරීවරයාගේ අත්සනින් යුතුව නිකුත් කර ඇති නාසි පන්නයේ නව චක්රලේඛය මඟින් සේවකයන්ගේ භාෂණයේ සහ අදහස් ප්රකාශ කිරීමේ අයිතිය සම්පූර්ණයෙන්ම අහෝසි කර ඇත.
දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුවට අදාළ නිල තොරතුරු බාහිර පාර්ශ්වයන් වෙත, ජනමාධ්ය වෙත හෝ සමාජ මාධ්ය වෙත ලබාදීමේ බලය හිමිවන්නේ,
1. දුම්රිය සාමාන්යාධිකාරීවරයා
2. දුම්රිය නිල මාධ්ය ප්රකාශකවරයා
3. තොරතුරු නිලධාරියා
යන තිදෙනාට පමණි. වෙනත් කිසිදු නිලධාරියෙකුට හෝ සේවකයෙකුට අදහස් දැක්වීමට අවසර නැති අතර, නීති කැඩුවොත් දැඩි විනය පරීක්ෂණ සහ නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගන්නා බවට තර්ජනය කර ඇත.
පාලනාධිකාරිය පවසන්නේ අභ්යන්තර මෙහෙයුම් සහ ගැටලු ෆේස්බුක් (Facebook) හෝ යූටියුබ් (YouTube) හරහා ප්රසිද්ධ කිරීමෙන් ආයතනික විශ්වසනීයත්වයට හානි වන බවත්, මගී ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් අනවශ්ය බියක් නිර්මාණය වන බවත්ය. නමුත් මෙය අතිශය කුහක තර්කයකි. ආයතනයේ විශ්වසනීයත්වයට හානි වූයේ සේවකයන් සත්ය පැවසීම නිසා නොව, පාලකයන්ගේ අකාර්යක්ෂමතාව නිසා එන්ජින් ඔයිල් ටික පවා ගෙන ඒමට නොහැකි වීම නිසාය! සේවකයන්ගේ කටවල් වසා දමා, අභ්යන්තර කඩාවැටීම් සඟවාගෙන ජනතාව නොමඟ යැවීමට දැරීමට දරන මෙම උත්සාහය ප්රජාතන්ත්රවාදී විරෝධී මෙන්ම අතිශය භයානක තත්ත්වයකි.
අතීත පොරොන්දු සහ වර්තමාන යථාර්ථය
අද රට පාලනය කරන බලධාරීන් සහ දේශපාලන අධිකාරිය බලයට පත්වීමට පෙර ජනතාව හමුවේ තැබූ ප්රතිඥාවන් පිළිබඳව ආපසු හැරී බැලීම මෙහිදී අත්යවශ්ය වේ. බලයට පත්වීමට පෙර ඔවුන් වේදිකා ගානේ, පාර්ලිමේන්තුව තුළ සහ මාධ්ය හමුවේ කියා සිටියේ රාජ්ය සේවය අංග සම්පූර්ණ කරන බවයි. ජනතාවට කිසිදු අපහසුතාවක් නැතිව, බාධාවකින් තොරව, කාර්යක්ෂම සහ ගෞරවනීය මහජන සේවයක් සපයන බවට ඔවුහු සූරට්ටු පැහැරූහ.
පසුගිය කාලයේදී පාර්ලිමේන්තුව තුළ සහ මාධ්ය ඉදිරියේ දුම්රිය මගීන්ගේ සහ පොදු ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් ඉතා දැඩි ලෙස හඬ නැඟූ අනුර කුමාර දිසානායක සහෝදරයා, අද රටේ ජනාධිපතිවරයා බවට පත්ව සිටී. වෘත්තීය සමිති අද සෘජුවම මතක් කර දෙන්නේ එදා විපක්ෂයේ සිටියදී ජනතාවගේ අයිතීන් වෙනුවෙන් කතා කළ ඒ හඬ අද ජනාධිපති පුටුවේ සිටියදී ක්රියාවට නැංවිය යුතු බවයි. බලයේ සිටින විට එකකුත්, විපක්ෂයේ සිටින විට තවෙකකුත් නිරූපණය කිරීම යනු ජනතාව රැවටීමකි. එදා නැගූ හඬ අද යටපත් වී, සේවක මර්දනයට සහ ජනතා කප්පාදුවට ඉඩදී බලා සිටින්නේ නම්, එමඟින් තහවුරු වන්නේද මේ පවත්නා ‘පබ්ලික් ෂෝ’ එකෙහි තවත් එක් ජවනිකාවක් පමණි.
තවත් පසෙකින්, දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුව ඇතුළු රාජ්ය සම්පත් මෙලෙස හිතාමතාම, සැලසුම් සහගත ලෙස අඩපණ කරන්නේද යන සැකයද මතුවේ. මන්ද යත්, සේවාව කඩාවැට්ටා, ජනතාව ලවාම “මේක පෞද්ගලික අංශයට දුන්නොත් හොඳයි” කියන තත්ත්වයට ජනතාවගේ මනස සකස් කර, අවසානයේ රාජ්ය සම්පත් කුණු කොල්ලයට පෞද්ගලික අංශයට පැවරීමේ යටි අරමුණක් මෙහි තිබෙන්නේද යන්න සාධාරණ සැකයකි.
අවසන් නිගමනය සහ පුරවැසි වගකීම
ශ්රී ලංකාවේ මහජන සේවාවන් යනු නිකම්ම ලැබුණු දේවල් නොවේ. අට පැයේ වැඩ දිනය, නිදහස් අධ්යාපනය, නිදහස් සෞඛ්යය මෙන්ම සාධාරණ පොදු ප්රවාහන අයිතිය යනු මේ රටේ වැඩකරන ජනතාව රුධිරය, කඳුළු සහ ජීවිත පවා පූජා කරමින් දිනාගත් අයිතිවාසිකම්ය. අද වන විට පාලකයන් විසින් මෙම අයිතිවාසිකම් අමු අමුවේ කප්පාදු කරමින් සිටී.
“අපි වෘත්තීය සමිතිවලට පත්වෙලා ඉන්නේ මේවා ගැන කතා කරන්න. මිනිස්සු බය කරලා හරි වෘත්තීය සමිති නිහඬ කරලා හරි මේ කරන කුහකකම් වසාගන්න පුළුවන් කියලා හිතනවා නම් ඒක මිත්යාවක්” යැයි වෘත්තීය සමිති නියෝජිතයන් පවසන්නේ එබැවිනි. දුම්රිය ස්ථානාධිපති සංගමයේ ලේකම්වරයා ඇතුළු මර්දනයට ලක්වන සියලුම නිලධාරීන් වෙනුවෙන් රාජ්ය සේවා වෘත්තීය සමිති කොන්දේසි විරහිතව පෙනී සිටීමට තීරණය කර ඇත්තේ, මෙම සටන හුදෙක් එක් තනි පුද්ගලයෙකුගේ හෝ එක් සංගමයක සටනක් නොව, සමස්ත රටේම ප්රජාතන්ත්රවාදී අයිතීන් රැකගැනීමේ සටනක් වන බැවිනි.
මේ මොහොතේ ශ්රී ලාංකේය ජනතාව වටහා ගත යුතු අතිශය බැරෑරුම් සහ තීරණාත්මක යථාර්ථයක් තිබේ. රාජ්ය සේවය යනු පාලකයන්ගේ බූදලයක්වත්, මාධ්ය සංදර්ශන පවත්වන රංග පීඨයක්වත් නොවේ. ‘පබ්ලික් සර්විස්’ එක ‘පබ්ලික් ෂෝ’ එකක් බවට පත්වීමට ඉඩ දී බලා සිටින සමාජයක අවසාන නවාතැන්පොළ වන්නේ පූර්ණ ඒකාධිපතිවාදය සහ සමාජීය අරාජිකත්වයයි.
අද දුම්රිය සේවකයාගේ භාෂණයේ අයිතිය අහෝසි කරන විට, අද ප්රවාහන පහසුකම් කප්පාදු කර මගියා මහපාරේ අසරණ කරන විට, ඔබ නිහඬව සිටින්නේ නම්—හෙට දින ඔබේ සෞඛ්ය අයිතිය, අධ්යාපන අයිතිය සහ ජීවත්වීමේ අයිතිය පවා අයිසින් කළ අසූචි ගොඩක් මෙන් ඔබ හමුවේ තබනු ඇත.
මෙම ප්රදර්ශනාත්මක වංචාව සහ මර්දනය මෙලෙසින්ම ඉදිරියට ගියහොත්, නොබෝ දිනකින්ම මෙරට රාජ්ය යාන්ත්රණය සම්පූර්ණයෙන්ම අක්රිය වී, මහජන අගාධයක් කරා රට ගමන් කරනු නියතය. ව්යාජ පාට තීන්තවලට සහ රූපවාහිනී ෂෝවලට රැවටීම නතර කර, තමන්ගේ සහ පරම්පරාවේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පුරවැසියන් ලෙස අවදි නොවුවහොත්, අපට උරුම වන්නේ විනාශ වූ රාජ්යයක් සහ අයිතිවාසිකම් අහිමි වූ දාසභාවය පමණි.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
