ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව සහ වත්මන් ආර්ථික බලධාරීන් රටේ ආර්ථිකය ඉතාම සුන්දර ලෙස ස්ථාවර වෙමින් පවතින බවට දිනපතාම පාහේ විවිධ සංඛ්යාලේඛන ජනගත කරමින් සිටී. සංචිත වැඩි වී ඇති බව, උද්ධමනය පාලනය කර ඇති බව සහ ණය වාරික නිසි පරිදි ගෙවන බව ඔවුන් පවසන ප්රධාන කරුණුය. නමුත් මෙම “රෝස පාට” සංඛ්යාලේඛන මැද, රටේ සමස්ත ආර්ථිකයේම පතුල හිල් වී ඇති බව පෙන්වන බිහිසුණු මූල්ය රහසක් පසුගියදා කරළියට පැමිණියේය. ඒ, මෙරට ගෙවුම් ශේෂ ලේඛනවල (Balance of Payments) අඩංගු වී ඇති ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 808 ක දැවැන්ත මූල්ය විෂමතාවයයි.
ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් මෙම බරපතළ නොගැලපීම හුදෙක් ගිණුම්කරණයේ සිදුවූ “දෝෂ සහ අතපසුවීම්” (Errors and Omissions) හෝ දත්ත වාර්තාගත වීමේ “කාලීන ප්රමාදයක්” (Timing Delay) ලෙස හඳුන්වමින් ඉතා සැහැල්ලුවෙන් බැහැර කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. එහෙත්, මෙම නිහඬ මූල්ය කුණාටුව පිටුපස ඇති මාරාන්තික අනතුර පිළිබඳව දිනන දකුණ සාමූහිකය විසින් අද (17) නිකුත් කළ විශේෂ මාධ්ය ප්රකාශයක් මඟින් සමාජයට, පාර්ලිමේන්තුවට සහ මූල්ය බලධාරීන්ට දැඩිව අනතුරු අඟවා සිටී.
“කාපට් එක යටට” දමන ඩොලර් මිලියන 808 ක රතු එළිය
ගිණුම්කරණ විද්යාවට අනුව ලෝකයේ ඕනෑම රටක දත්ත ගැලපීමේදී සුළු සුළු නොගැලපීම් සමනය කිරීමට “Errors and Omissions” නැමැති පියවීම් ක්රමවේදය (Balancing Item) භාවිතා කිරීම සාමාන්ය තාක්ෂණික සම්ප්රදායකි. නමුත් මෙවර ශ්රී ලංකාවේ සටහන් වී ඇත්තේ සෘණ (-) ඩොලර් මිලියන 808 ක දැවැන්ත පරතරයකි. මෙය හුදු පාදක සටහනකට (Footnote) හෝ තාක්ෂණික දෝෂයකට ලඝු කර කාපට් එක යට දමා වසා දැමිය නොහැක්කේ, මෙම අගය රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) සැලකිය යුතු ප්රතිශතයක් නියෝජනය කරන බැවිනි.
මෙම දැවැන්ත සෘණ පරතරය මඟින් නිල ආර්ථික පද්ධතියෙන් නිකුත් කරන සැබෑ රතු එළිය කුමක්ද? මෙයින් පැහැදිලිවම තහවුරු වන්නේ රටේ ආර්ථිකයෙන් ඉතා බරපතල ලෙස මුදල් කාන්දු වීමක්, දත්ත ඌන-වාර්තාකරණයක් හෝ නීති විරෝධී ලෙස ප්රාග්ධනය රටින් පිටවීමක් (Illicit Capital Flight) සක්රීයව සිදුවන බවයි. මහ බැංකුව සංඛ්යා ලේඛන පෙන්වමින් උජාරු කීවද, රටේ සැබෑ ධනය හොර පාරෙන් පිටරටවලට ගලා යමින් පවතී.
දශක ගණනාවක “Trade Mis-Invoicing” ජාවාරම සහ පද්ධතිමය අසාර්ථකත්වය
ශ්රී ලංකාව මුහුණ දෙන මෙම ඩොලර් අර්බුදය හදිසියේ කඩාපාත් වූවක් නොවේ. අපනයන වටිනාකම් අධි-අගයනය කර (Over-Invoicing) උපයන විදේශ විනිමය ලංකාවට නොඑවා විදේශීය බැංකු ගිණුම්වලම රඳවා තබා ගැනීමත්, ආනයන වටිනාකම් ඌන-අගයනය කර (Under-Invoicing) රජයට ගෙවිය යුතු රේගු බදු සහ අනෙකුත් බදු පැහැර හැරීමත් මෙරට ව්යාපාරික ක්ෂේත්රය තුළ දශක ගණනාවක සිට මැනවින් තහවුරු වූ වංචාවන්ය. මෙම වෙළඳ වාර්තා විකෘති කිරීම් (Trade Mis-Invoicing) හරහා වාර්ෂිකව ශ්රී ලංකාවට අහිමි වන වටිනා විදේශ විනිමය ප්රමාණය ඩොලර් බිලියන ගණනකි.
රටම දන්නා, ආර්ථික විද්යාඥයන් පෙන්වා දෙන මෙම මහා පරිමාණ මූල්ය අවභාවිතාවන් වැළැක්වීම සඳහා අර්ථවත් හෝ ආයතනික මට්ටමේ තීරණාත්මක පියවරක් ගැනීමට මෙතෙක් බලයට පත් වූ කිසිදු රාජ්ය පරිපාලනයක් සමත් වී නැත. මෙම අඛණ්ඩ පද්ධතිමය අසාර්ථකත්වයේ සහ මූල්ය පාලනයේ දුර්වලතාවල සමස්ත බර සහ වන්දිය අවසානයේදී පැටවෙන්නේ බදු බරින් සහ බඩු මිලෙන් තැවෙන අහිංසක පොදු මහජනතාව මතය.
COPF සභාපති ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වා වෙත කෙරෙන විවෘත අභියෝගය
මෙම මූල්ය අර්බුදයේ ඇති බරපතලකම සැලකිල්ලට ගනිමින්, දිනන දකුණ සාමූහිකය විසින් පාර්ලිමේන්තුවේ රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාවේ (COPF) සභාපති ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වා මහතා වෙත සෘජුවම විවෘත ඉල්ලීමක් ඉදිරිපත් කර ඇත. පාර්ලිමේන්තුව, මහ බැංකුව සහ මහා භාණ්ඩාගාරය වැනි වගකිවයුතු ආයතනවලට මෙම මහා ඩොලර් අතුරුදන් වීම සරල ගිණුම්කරණ පාරිභාෂිතයන් (Accounting Jargon) පිටුපස සැඟවී මඟහැර යාමට ඉඩ දිය නොහැකි බව ඔවුන් අවධාරණය කරයි.
නිරපේක්ෂ විනිවිදභාවය සහ රටේ මූල්ය ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම වෙනුවෙන් COPF සතුව පවතින ව්යවස්ථාපිත අධීක්ෂණ බලතල වහාම ක්රියාවට නැංවිය යුතුය. මතුපිටින් පෙනෙන තාක්ෂණික නිදහසට කරුණු මත පදනම්ව මෙය අවසන් වූ සාකච්ඡාවක් ලෙස නොසලකා, ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව, ශ්රී ලංකා රේගුව සහ දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව යන ආයතන ත්රිත්වයම ඒකාබද්ධ කරමින්, මෙම දත්ත පරතරයන් පිළිබඳව පතුලටම කිඳා බසින වෝහාරික විගණනයක් (Forensic Investigation) මෙහෙයවීමට වහාම නියෝග කළ යුතු බව දිනන දකුණ සාමූහිකය යෝජනා කරයි.
හවාලා, උන්ඩියල් සහ ව්යාජ ස්ථාවරත්වයේ මායාව
විධිමත්, නීත්යානුකූල බැංකු පද්ධතියෙන් බැහැරව පවතින සමාන්තර කළු වෙළඳපොළවල් (හවාලා සහ උන්ඩියල් ක්රමවේද) හරහා ඩොලර් බිලියන ගණනින් මුදල් රටින් පිටතට ගලා යාමට ඉඩ දී, ශ්රී ලංකාවට කිසිසේත්ම සැබෑ ආර්ථික ස්ථාවරත්වයක් හෝ තිරසාර පුනරුත්ථාපනයක් ළඟා කර ගත නොහැක. රජය වහාම කළ යුත්තේ ගිණුම්කරණ ලේඛනවල දෝෂ පෙන්වීම නොව, මෙලෙස රට අභ්යන්තරයෙන් සිදුවන නීති විරෝධී මූල්ය ගලායාම්වලට සහ දූෂිත ව්යාපාරික ජාලයන්ට එරෙහිව දැඩි, තීරණාත්මක සහ ප්රායෝගික පියවර ගැනීමයි. නැතහොත් සිදුවන්නේ මතුපිටින් ස්ථාවර යැයි පෙනෙන ආර්ථිකය, ඇතුළතින් සිදුවන මුදල් කාන්දු වීම් නිසා ඕනෑම මොහොතක නැවතත් මහා ප්රපාතයකට ඇද වැටීමයි.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
