සමාජ මාධ්ය “ඇබ්බැහි කරවන” ලෙස සෑදීම ගැන මෙටා සහ යූටියුබ් වරදකරුවන් වෙයි. දෙමව්පියන්ට විශාල ජයක්.
ලොව පුරා නූතන ළමා වියේ අත්දැකීම සදහටම වෙනස් කළ හැකි ඓතිහාසික නඩු තීන්දුවක් දෙමින්, ඇමෙරිකානු ජූරි සභාවක් විසින් ෆේස්බුක්, ඉන්ස්ටග්රෑම් සහ යූටියුබ් යන සමාජ මාධ්ය දැවැන්තයින්, සිය “ඇබ්බැහි කරවන නිර්මාණ” (addictive design features) තුළින් තරුණ පරිශීලකයින්ගේ මානසික සෞඛ්යයට හානි කළ බවට තීන්දු කර තිබෙනවා.
මෙම නඩු තීන්දුවත් සමග, ෆේස්බුක් සහ ඉන්ස්ටග්රෑම් හි මව් සමාගම වන “මෙටා” (Meta) වෙත ඩොලර් මිලියන 4.2 ක දඩ මුදලක්ද, යූටියුබ් සමාගමට ඩොලර් මිලියන 1.8 ක දඩ මුදලක්ද ගෙවන ලෙස ලොස් ඇන්ජලීස් ජූරි සභාව නියෝග කර ඇත. විශේෂඥයින් පවසන්නේ මෙය ආරම්භය පමණක් බවයි.
දෙමව්පියන්ගේ හඬට ලැබුණු ජයග්රහණයක්
මෙම නඩුව, ‘කේ’ (Kaye) යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හැඳින්වූ තරුණ පරිශීලකයෙකු වෙනුවෙන් ගොනු කරන ලද්දකි. වසර ගණනාවක් තිස්සේ දෙමව්පියන් තම දරුවන්ගේ මානසික ගැටලු සම්බන්ධයෙන් සමාජ මාධ්ය සමාගම් වෙත ඇඟිල්ල දිගු කළද, එය නිල වශයෙන් පිළිගැනුණු පළමු අවස්ථාව ලෙස මෙය ඉතිහාසයට එක්වේ.
“මේක හිතාමතා ගත්තු තීරණයක්. අහම්බයක් නෙවෙයි. දෙමව්පියන් නම් වැරදිකරුවන් නෙවෙයි,” යනුවෙන් එක් දෙමාපිය ක්රියාකාරිකයෙකු පැවසුවේ මෙම තීන්දුව වසර ගණනාවක් තිස්සේ තමන් කෑගසා කියූ දෙයට ලැබුණු සාධාරණයක් බව පෙන්වා දෙමිනි. ඔවුන්ගේ ප්රධාන තර්කය වූයේ ලාභය උදෙසා දරුවන්ව තිරය වෙත ඇද බැඳ තබාගැනීම සඳහා මෙම සමාගම් හිතාමතාම ඇබ්බැහි කරවන සුළු ඇල්ගොරිතම සහ විශේෂාංග නිර්මාණය කර ඇති බවයි.
සමාගම්වල ප්රතිචාරය – “අපි දිගටම සටන් කරනවා”
කෙසේ වෙතත්, මෙටා සමාගමේ ප්රකාශක ඇන්ඩි ස්ටෝන් (Andy Stone) X (ට්විටර්) හි ප්රකාශයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ, “නව යොවුන් වියේ මානසික සෞඛ්ය යනු ඉතා සංකීර්ණ විෂයයක්. එය එකම ඇප් එකකට සම්බන්ධ කළ නොහැකියි. අපි දිගටම අපව ආරක්ෂා කරගැනීමට සටන් කරනවා,” යනුවෙනි. ඔවුන් මෙම තීන්දුවට එරෙහිව අභියාචනා කරන බවටද දැනුම් දී තිබේ.
දුම්කොළ සමාගම්වලට එරෙහි නඩු මගින් ගත් ආදර්ශය
මෙම නඩුව මෙහෙයවා ඇත්තේ, අතීතයේදී දුම්කොළ සමාගම්වලට එරෙහිව පැවරූ සාර්ථක නඩු ආදර්ශයට ගනිමිනි. එහිදී තර්ක කෙරුණේ, දුම්වැටි යනු “දෝෂ සහිත නිෂ්පාදනයක්” (defective product) බවත්, එය පරිශීලකයින් රෝගී කර මරණයට පත් කරන බවත්ය. එම තර්කයම මෙහිදීද යොදා ගනිමින්, සමාජ මාධ්ය යනු දරුවන්ව මානසික පීඩනයට, කාංසාවට, විෂාදයට සහ ඇතැම් විට සියදිවි නසාගැනීමට පවා පොළඹවන “දෝෂ සහිත නිෂ්පාදනයක්” බවට නීතිඥයින් තර්ක කළහ.
මෙම තීන්දුවත් සමග, සමාජ මාධ්ය නිසා තම දරුවන්ට හානි වූ බව පවසන දෙමව්පියන් විසින් ගොනු කර ඇති තවත් නඩු දහස් ගණනක දොරටු විවෘත වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. තම දියණිය වූ ඇනලී, සමාජ මාධ්ය නිසා ඇති වූ මානසික පීඩනයෙන් සියදිවි නසාගත් බව පවසන ලොරී ෂොට් වැනි දෙමව්පියන්ගේ වේදනාත්මක කතාන්දර මෙම නඩු පිටුපස ඇති බිහිසුණු යථාර්ථය ලොවට කියාපායි.
මෙම ලිපිය ගැන ඔබේ අදහස කුමක්ද? ඔබ එකඟ වුවත්, එකඟ නොවුවත් ඔබේ මතය අපට වැදගත්. පහතින් comment කරන්න. මේ ගැන ඔබ නොදන්නා මිතුරන් දැනුවත් කිරීමටත්, සංවාදයක් ඇති කිරීමටත් මෙම ලිපිය ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම්වල share කරන්න.
