ලෝකය අද (24) අවදි වූයේ මැදපෙරදිගින් ඇවිලෙන යුද ගිනිදැල්, ඇමරිකාවේ තෙල් පිරිපහදුවක දරුණු පිපිරීමක් සහ ඒ සියල්ලේ ප්රතිඵලයක් ලෙස ලෝක බොරතෙල් මිල ඩොලර් 100 සීමාව ඉක්මවා යෑම යන අතිශය නොසන්සුන්කාරී පුවත් පෙළක් සමගිනි. සිදුවීම් එකින් එක එකිනෙක පැටලෙමින්, ගෝලීය ආර්ථිකය සහ සාමය බරපතල අවදානමකට ලක්ව ඇති බව මෙම වාර්තා පෙන්වා දෙයි.
තෙල් මිල ඩොලර් 100 පනී – ආර්ථිකයට ක්ෂණික බලපෑම
අද උදෑසන වන විට බ්රෙන්ට් බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 102.84 දක්වා 2.9%කින් ඉහළ ගියේ, ලෝක ආර්ථිකයට දැඩි කම්පනයක් ඇති කරමිනි. WTI බොරතෙල් මිලද 3.5%කින් ඉහළ ගොස් ඩොලර් 91.20ක් ලෙස සටහන් විය.
මෙම හදිසි මිල ඉහළ යාමට ප්රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ, ඉරානය සමග සාකච්ඡා පවත්වන බවට ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් කළ ප්රකාශයක් ඉරාන බලධාරීන් ප්රතික්ෂේප කිරීමත් සමග වෙළඳපොළේ ඇති වූ අවිනිශ්චිතතාවයයි. යුදමය වාතාවරණය හමුවේ මෙම තත්ත්වය තවත් දරුණු අතට හැරෙමින් පවතී.
මැදපෙරදිග ඇවිලෙන යුද ගිනිදැල්
මේ අතර, මැදපෙරදිග කලාපයේ යුදමය තත්ත්වය තවදුරටත් උත්සන්න වී තිබේ.
* ඊශ්රායලයට තවත් මිසයිල ප්රහාර – ඉරානයේ සිට ඊශ්රායල භූමිය දෙසට තවත් මිසයිල ප්රහාර එල්ල කර ඇති බවත්, ඒවා මැඩපැවැත්වීමට ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති ක්රියාත්මක බවත් ඊශ්රායල හමුදාව නිවේදනය කර ඇත.
* ඉරාකයට ඇමරිකානු ප්රහාර – ඉරාකයේ අන්බාර් (Anbar) පළාතේ පිහිටි ඉරාන හිතවාදී සන්නද්ධ කණ්ඩායමක මූලස්ථානයක් ඉලක්ක කරගනිමින් ඇමරිකාව විසින් ගුවන් ප්රහාරයක් එල්ල කර තිබේ. එම කණ්ඩායමේ නායක සාද් දුවායි (Saad Dawai al-Baiji) ඇතුළු කිහිප දෙනෙකු මෙම ප්රහාරයෙන් මියගොස් ඇති බව විදෙස් මාධ්ය වාර්තා කරයි.
* කුවේටයේ විදුලිය ඇනහිටී:** ඉරාන ප්රහාර හේතුවෙන් සම්ප්රේෂණ මාර්ගවලට හානි වීමෙන් කුවේටයේ ප්රදේශ රැසක විදුලිය ඇනහිටීම් වාර්තා වී ඇත.
ඇමරිකාවේදීම තෙල් පිරිපහදුවක දරුණු පිපිරීමක්
මැදපෙරදිග අර්බුදය උච්චතම අවස්ථාවට පැමිණෙමින් තිබියදී, ඇමරිකාවේ ටෙක්සාස් ප්රාන්තයේ Port Arthur හි පිහිටි ප්රධාන තෙල් පිරිපහදුවක දරුණු පිපිරීමක් සිදුව තිබේ.
මෙම ප්රබල පිපිරීමත් සමග අහසට ඝන කළු දුමාරයක් විහිදී ගොස් ඇති අතර, පිපිරීමේ ශබ්දයෙන් අවට නිවාස පවා සෙලවී ඇති බව වාර්තා වේ. මේ හේතුවෙන් ප්රදේශයේ ජනතාවට නිවෙස් තුළට වී දොර ජනෙල් වසාගෙන ආරක්ෂිතව සිටින ලෙසට බලධාරීන් දැනුම් දී ඇත. මෙම පිපිරීම තෙල් මිල තවදුරටත් ඉහළ නැංවීමට සෘජුවම බලපානු ඇතැයි විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
දේශපාලන බලපෑම සහ ගෝලීය අනතුරු ඇඟවීම
මෙම අර්බුදය, රුසියා-යුක්රේන යුද්ධයේ බලපෑම පවා අභිබවා යා හැකි බවට විදෙස් මාධ්ය අනතුරු අඟවයි. මේ අතර, ඇමරිකාව තුළද දේශපාලන වාද විවාද උත්සන්න වී තිබේ. මාසයකට අඩු කාලයකදී ඇමරිකාවේ පෙට්රල් මිල 75%කින් ඉහළ යාමට ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් වගකිව යුතු බවට සෙනෙට් සභික චක් ෂූමර් චෝදනා කර ඇත.
මෙම සිදුවීම් දාමය පෙන්නුම් කරන්නේ ලෝකය බහුවිධ අර්බුදයකට මුහුණ දෙමින් සිටින බවත්, එහි ආර්ථික සහ මානුෂීය ප්රතිවිපාක ඉදිරි දින කිහිපය තුළ තවත් දරුණු විය හැකි බවත්ය.
