ගාල්ලට ඔබ්බෙන් වූ මුහුදේදී ඇමරිකානු සබ්මැරීන ප්රහාරයකට ලක්ව ඉරානයේ “IRIS දේනා” යුධ නෞකාව ගිලී ගොස් පැය 24ක් ගතවීමටත් මත්තෙන්, තවත් ඉරාන නෞකාවක් ශ්රී ලංකා මුහුදු සීමාවට ළඟා වී තිබීමත් සමඟ ඉන්දියානු සාගරයේ උණුසුම තවදුරටත් ඉහළ ගොස් තිබේ. මෙම සිදුවීම ශ්රී ලංකාව දැඩි රාජ්යතාන්ත්රික අර්බුදයකට සහ උභතෝකෝටික ප්රශ්නයකට මැදි කර ඇත.
ඇමරිකානු පීඩනය සහ ශ්රී ලංකාවේ නිහඬතාව
මෙම දෙවන ඉරාන නෞකාව, ශ්රී ලංකාවේ වරායකට ඇතුළු වීමට අවසර ඉල්ලා ඇතත්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ඊට දැඩි විරෝධයක් පළ කර ඇති බව වාර්තා වේ. කොළඹ පිහිටි ඇමරිකානු තානාපති කාර්යාලය මෙම නෞකාවේ ගමන් මග පිළිබඳව ඉතා සමීප සහ දැඩි නිරීක්ෂණයක යෙදී සිටින බවද තානාපති කාර්යාල ආරංචි මාර්ග සඳහන් කරයි.
මෙම දැඩි පීඩනය හමුවේ, නෞකාවට වරායට ඇතුළු වීමට අවසර දෙනවාද, නැද්ද යන්න පිළිබඳව නිශ්චිත තීරණයක් ගැනීමට ශ්රී ලංකා රජය මෙතෙක් අපොහොසත් වී ඇත. මෙම අවිනිශ්චිත තත්ත්වය නිසා ශ්රී ලංකා වරාය අධිකාරියේ නිලධාරීන් දැඩි අපහසුතාවයකට පත්ව ඇති බවද අභ්යන්තර ආරංචි මාර්ග අනාවරණය කරයි.
නැව් තුනේ අභිරහස
ඉන්දියාවේ පැවති නාවික යුධ අභ්යාසය සඳහා ඉරානයෙන් නෞකා තුනකින් සමන්විත දූත පිරිසක් සහභාගී විය.
1. IRIS දේනා – මෙම නෞකාව පෙරේදා රාත්රියේ ගාල්ලට නාවික සැතපුම් 40ක් දුරින් ශ්රී ලංකා මුහුදු සීමාව තුළදී ඇමරිකානු ප්රහාරයකට ලක්ව ගිලී ගියේය.
2. දෙවන නෞකාව – මෙම නෞකාව මේ වන විට පානදුරට ආසන්න ශ්රී ලංකා මුහුදු සීමාවේ නැංගුරම්ලා සිටී.
3. තුන්වන නෞකාව – වඩාත්ම අභිරහස් සහ තැතිගන්වන සුළු කාරණය නම්, මෙම තුන්වන නෞකාවට සිදුවූයේ කුමක්ද යන්න පිළිබඳව කිසිදු තොරතුරක් නොමැති වීමයි. එය සම්පූර්ණයෙන්ම අතුරුදන් වී ඇති බවට වාර්තා පළ වේ.
යුධ විශ්ලේෂක ඇසින්
පානදුර ආසන්නයේ නැංගුරම්ලා ඇති නෞකාවට සබ්මැරීන ප්රහාරයක් එල්ල කිරීමේ හැකියාවක් ඇමරිකාවට නොමැති බව යුධ විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. ඊට හේතුව, එම නෞකාව නැංගුරම්ලා ඇත්තේ නොගැඹුරු මුහුදු තීරයක වීමයි. ඇමරිකානු යුධ සබ්මැරීනයකට මෙවැනි නොගැඹුරු මුහුදකට පැමිණ ප්රහාරයක් දියත් කිරීම තාක්ෂණික වශයෙන් අසීරු කාර්යයකි.
එම නිසා, ඇමරිකාව මෙම නෞකාවට ප්රහාරයක් එල්ල කිරීමට තීරණය කළහොත්, එය ගුවන් ප්රහාරයක් විය යුතු බව විශ්ලේෂකයින්ගේ මතයයි.
ඉතිහාසය නැවත කියවීම: ඉන්දියානු සාගරය සාම කලාපයක්ද?
1972 දී සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිණිය විසින් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට ඉදිරිපත් කළ යෝජනාවක් මගින් ඉන්දියානු සාගර කලාපය “සාම කලාපයක්” ලෙසත්, ගැටුම්වලින් තොර කලාපයක් ලෙසත් නම් කරනු ලැබීය. එහෙත්, දශක පහකට පසු, එම සාම කලාපය තුළම, ශ්රී ලංකාවට නුදුරින් විදෙස් යුධ නෞකාවකට ප්රහාරයක් එල්ල වීම සහ තවත් නෞකාවක් ගුවන් ප්රහාරයක තර්ජනයට ලක්ව තිබීම, එම යෝජනාවේ වලංගුභාවය සහ කලාපයේ ස්ථාවරත්වය පිළිබඳව බරපතල ප්රශ්නාර්ථයක් මතු කරයි.
ශ්රී ලංකාව මේ මොහොතේ ගනු ලබන තීරණය, රටේ නොබැඳි විදේශ ප්රතිපත්තිය සහ කලාපීය ආරක්ෂාව කෙරෙහි සෘජුවම බලපානු ඇත.
