ඉරානය සහ ඊශ්රායල – ඇමෙරිකානු පාර්ශ්වයන් අතර ඇවිලී ගිය ගැටුම, හුදෙක් හමුදාමය අර්බුදයක් පමණක් නොවේ. එය කොවිඩ් වසංගතයෙන් පසු කලාපය මුහුණ දෙන දරුණුතම ආර්ථික සහ ව්යාපාරික කඩාකප්පල්කාරීත්වය බවට පත්වෙමින් තිබේ. ගල්ෆ් කලාපය පුරා ගුවන් තොටුපළ වැසී යද්දී, වරාය මෙහෙයුම් අඩපණ වෙද්දී, එහි කම්පන තරංග ගෝලීය මූල්ය වෙළෙඳපොළ හරහා ද පැතිර යමින් පවතී.
ගුවන් සේවා විශ්ලේෂක ශුකෝර් යූසොෆ් පවසන්නේ, “ඉරානය ‘සුන්බුන් කිරීමේ ප්රතිපත්තියක්’ (scorched earth policy) අනුගමනය කරමින් සිටිනවා. ඔවුන් ගල්ෆ් කලාපයේ ගුවන් තොටුපළවලට පහර දී තිබෙනවා, බොහෝ විට එය දිගටම කරගෙන යනු ඇති,” යනුවෙනි. මෙය, කලාපයේ ආර්ථික අනාගතය පිළිබඳ අතිශය භයානක චිත්රයක් මවයි.
දශක ගණනක සිහිනයක් අළු බවට
ඩුබායි, අබුඩාබි සහ දෝහා වැනි නගර දශක ගණනාවක් පුරා තම ආර්ථිකයන් තෙල් හා ගෑස් මත පමණක් රඳා පැවතීමෙන් ඔබ්බට ගෙන ගියේය. ඔවුන් ගුවන් සේවා, සංචාරක ව්යාපාරය, මූල්ය සේවා සහ ලොජිස්ටික්ස් කේන්ද්ර කරගත්, විශාල විදේශ ශ්රමිකයින් පිරිසක් සහ ජාත්යන්තර ආයෝජන මත යැපෙන නව ආර්ථික ආකෘතීන් ගොඩනැගීය.
උදාහරණයක් ලෙස ඩුබායි නගරය පමණක් පසුගිය වසරේ ජාත්යන්තර සංචාරකයින් මිලියන 20ක් පමණ ආකර්ෂණය කරගත් බව එරට රජයේ දත්ත පෙන්වා දෙයි. එහෙත්, ඩුබායි මරීනා සහ පාම් ජුමෙයිරා වැනි ජනාකීර්ණ නේවාසික ප්රදේශවලට එල්ල වූ ප්රහාර, සුප්රසිද්ධ ෆෙයාර්මොන්ට් ද පාම් (Fairmont The Palm) හෝටලය ගිනිගෙන යාම සහ බර්ජ් අල් අරාබ් (Burj Al Arab) වැනි සංකේතාත්මක ගොඩනැගිලිවලට හානි සිදුවීම, එමිරේට්ස් රාජ්යයේ දේපළ වෙළෙඳාම් සහ සංචාරක ක්ෂේත්ර කෙතරම් අවදානම් තත්ත්වයකට මුහුණ දී ඇත්දැයි මනාව පැහැදිලි කරයි.
ගෝලීය ගුවන් ගමන් කේන්ද්රස්ථානයේ බිඳ වැටීම
ඉහළ යන තෙල් මිල සෞදි අරාබිය සහ කටාර් වැනි තෙල් නිෂ්පාදකයන්ට යම් සහනයක් ගෙන දිය හැකි වුවද, වෙළෙඳාම, ලොජිස්ටික්ස් සහ විශේෂයෙන්ම එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ සංචාරක ව්යාපාරය දැවැන්ත පීඩනයකට ලක්වෙමින් පවතී.
ආසියාව, යුරෝපය සහ අප්රිකාව යා කරන විශ්වාසනීය ගුවන් ගමන් සංක්රමණික මධ්යස්ථානයක් ලෙස ගල්ෆ් කලාපය දිනාගෙන තිබූ කීර්තිනාමය, ගුවන් කලාපයන් වසා දැමීමත් සමග බරපතළ ලෙස අනතුරේ වැටී ඇත. ගුවන් ගමන් අවලංගු වීම සහ ගුවන් මාර්ග වෙනස් කිරීම, ගෝලීය සැපයුම් දාමයන්ට ද සෘජුවම බලපානු ඇත.
කඩාකප්පල් වූ ව්යාපාරික සංස්කෘතිය
මෙම අර්බුදයේ බලපෑම ආර්ථික දර්ශකවලට පමණක් සීමා නොවේ. ශුද්ධ වූ රාමසාන් මාසය තුළ දෛනික උපවාසය අවසන් කිරීමට සහ ආරම්භ කිරීමට පවත්වන සාමූහික භෝජන සංග්රහ (ඉෆ්තාර් සහ සුහූර්) අවලංගු කිරීමට සිදුවීම, කලාපය පුරා ව්යාපාරික සබඳතා ගොඩනැගුණු ජාලකරණ සංස්කෘතියට ද දැඩි පහරක් එල්ල කර තිබේ. මෙම හමුවීම්, හුදෙක් ආගමික කටයුතු පමණක් නොව, කලාපයේ ව්යාපාරික ගනුදෙනු සහ සබඳතා ශක්තිමත් කෙරෙන ප්රධාන අවස්ථා විය.
යුද්ධයේ ගිනිදැල් මැද, ගල්ෆ් කලාපය දශක ගණනාවක් තිස්සේ ගොඩනැගූ වීදුරු මාළිගා සහ ආර්ථික සිහිනය, දැන් බිඳෙන සුළු බව ලොවටම පසක් කරමින් තිබේ. එහි ප්රතිවිපාක මැදපෙරදිගට පමණක් නොව, මුළු ලෝකයටම දැනෙනු නොඅනුමානය.
