ඇමරිකානු – ඊශ්රායල ප්රහාරයකින් උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලී ඛමේනී ඝාතනය වීමෙන් පසු, ඉරානය සිය නව නායකයා පත් කර ඇති අතර, සමස්ත මැදපෙරදිග කලාපයම දරුණු යුධ ගැටුමකට තල්ලු කරමින් ප්රතිප්රහාර එල්ල කිරීම තීව්ර කර තිබෙනවා.
නව නායකයා කවුද?
ඝාතනය වූ ඛමේනීගේ අනුප්රාප්තිකයා ලෙස, දැඩි මතධාරී ෂියා මූලධර්මවාදී නායකයෙකු වන අලිරේසා අරාෆි පත් කර ඇති බව විදෙස් මාධ්ය වාර්තා කරයි. ඔහු නව නායකත්ව කවුන්සිලයේ ප්රධානියා ලෙස කටයුතු කරනු ඇත. ඉරාන ජනාධිපති මසූද් පෙෂෙස්කියන් ද මෙම කවුන්සිලයේ සාමාජිකයෙකි.
මීට පෙර, ඛමේනීගේ මරණයෙන් පසු අන්තර්වාර පාලනයක් සඳහා ජනාධිපතිවරයා, අධිකරණ ප්රධානියා සහ විනිසුරුවරයෙකුගෙන් යුත් මණ්ඩලයක් පත් කර තිබුණා.
මැදපෙරදිග පුරා පැතිරෙන යුධ ගින්න
සිය නායකයාගේ ඝාතනයට ප්රතිචාර වශයෙන් ඉරානය, මැදපෙරදිග රටවල් රැසක ස්ථාපිත ඇමරිකානු හමුදා කඳවුරු ඉලක්ක කර දැවැන්ත ප්රහාර මාලාවක් දියත් කර ඇත. ඔවුන් පළමුව ඊශ්රායලය වෙත මිසයිල ප්රහාර එල්ල කළ අතර, ඊශ්රායලයේ “අයන් ඩෝම්” (Iron Dome) ගුවන් ආරක්ෂණ පද්ධතිය මගින් එම ප්රහාර බොහොමයක් ව්යර්ථ කිරීමට සමත් වුණා.
ඉන් අනතුරුව එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය, බහරේනය, කටාර්, සෞදි අරාබිය, කුවේටය, ජෝර්දානය සහ ඉරාකය යන රටවල පිහිටි ඇමරිකානු ඉලක්ක වෙත ප්රහාර එල්ල කරමින් ඉරානය ගැටුම තවදුරටත් පුළුල් කළේය. අද පස්වරුවේ එමීර් රාජ්යයේ සාජා හි වෙළෙඳ සංකීර්ණයකට එල්ල වූ ප්රහාරයකින් ගින්නක් හටගත් අතර, ඕමාන් ආසන්නයේදී නෞකාවක් ද ප්රහාරයකට ලක්විය.
දෙකඩ වූ ජනතා ප්රතිචාර
ඛමේනීගේ මරණය සම්බන්ධයෙන් ඉරාන ජනතාව අතර ඇත්තේ මිශ්ර ප්රතිචාරයකි. ඇතැම් වැසියන් වීදිවලට සහ සිද්ධස්ථාන වෙත රැස්වී ශෝකය පළ කරන අයුරු දැකගත හැකි විය.
කෙසේ වෙතත්, ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් දසුනක් මවමින්, තවත් පිරිසක් වීදි බැස ප්රීතිඝෝෂා පවත්වමින් සැමරුම්වල නිරත වූ බව විදෙස් මාධ්ය වාර්තා කළේය. මෙය ඛමේනීගේ දශක තුනක පාලනය පිළිබඳව රට තුළ පැවති විවිධ මතවාදයන් මනාව පිළිබිඹු කරයි.
දැවැන්ත ජීවිත හානි සහ ඉහළ පෙළේ ඝාතන
ඇමරිකානු-ඊශ්රායල ප්රහාරවලින් ඉරානයේ ඉහළ පෙළේ හමුදා නායකයින් 40කට අධික පිරිසක් ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇත. ඒ අතර ඉරාන ආරක්ෂක අමාත්යවරයා, ආරක්ෂක මාණ්ඩලික ප්රධානියා සහ ඉස්ලාමීය විප්ලවීය හමුදාවේ ප්රධානියා ද සිටින බව වාර්තා වේ. ඛමේනීගේ දියණිය, බෑණා සහ මුණුබුරෙකු ද මියගිය පිරිස අතර සිටී.
මේ වන විට ප්රහාරවලින් පුද්ගලයින් 200කට අධික සංඛ්යාවක් මියගොස් ඇති බව ඉරානයේ රතු අඩසඳ සංවිධානය පවසයි. ඉන් මරණ 108ක්ම වාර්තා වී ඇත්තේ කාන්තා පාසලකට එල්ල වූ ප්රහාරයකිනි.
ඉරානය පළිගන්නා බවට දිවුරයි
ඉරාන ජනාධිපති මසූද් පෙෂෙස්කියන් නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් අවධාරණය කර ඇත්තේ, තම නායකයාගේ ඝාතනයට වගකිව යුතු “සතුරන්ගෙන්” පළිගැනීමට තම රටට නීත්යානුකූල අයිතියක් සහ වගකීමක් ඇති බවයි.
මේ අතර, ඉරානය තවදුරටත් ප්රහාර එල්ල කළහොත් ඊට දැඩි ප්රතිචාර දක්වන බවට ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් අනතුරු අඟවා තිබීම, සමස්ත කලාපයම දැවැන්ත යුද්ධයක අද්දරට ගෙනැවිත් තිබෙනවා.
