2025 වසර ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකයට තීරණාත්මක වසරක් වුණා. වසර අවසානයේදී රටට ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.48 ක (ආසන්න වශයෙන්) දැවැන්ත විදේශීය සංවර්ධන මූල්ය ආධාර ප්රමාණයක් ලැබී තිබෙනවා. මෙම මුදල් ලැබීමට ප්රධාන හේතු දෙකක් බලපානු ලැබුවා. රටේ ආර්ථිකය ස්ථාවර කිරීම සඳහා වූ සහය සහ “ඩිට්වා” (Ditwah) චණ්ඩ මාරුතයෙන් සිදු වූ විනාශයට ප්රතිචාර දැක්වීම.
මෙම මූල්ය ආධාර ලබා දීමේදී ප්රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කළේ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) සහ ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවයි (ADB). ඔවුන් දෙපාර්ශවයම ලබාදුන් මුදල්, මුළු ආධාර ප්රමාණයෙන් 80% කට ආසන්න ප්රමාණයක් වීම විශේෂත්වයකි.
ස්ථාවරත්වය සහ ආපදාව – කතාවේ දෙපැත්ත
මෙම විදේශ ආධාර ගලා ඒම පිටුපස කතා දෙකක් තිබෙනවා. පළමුවැන්න නම්, 2024 වසරේ මැතිවරණය සාමකාමීව අවසන් වීමත් සමඟ ඇති වූ දේශපාලන ස්ථාවරත්වයයි. මෙය “ස්ථාවරත්වයේ ලාභාංශයක්” (stability dividend) ලෙස හැඳින්විය හැකි අතර, එය ජාත්යන්තර හවුල්කරුවන්ගේ විශ්වාසය දිනා ගැනීමට හේතු වුණා.
දෙවැන්න නම්, 2025 නොවැම්බර් අගදී ශ්රී ලංකාවට බලපෑ “දිට්වා” චණ්ඩ මාරුතයයි. දහස් ගණනක් අවතැන් කරමින් සහ රටේ යටිතල පහසුකම් වලට දැවැන්ත හානියක් සිදු කළ මෙම ස්වභාවික ආපදාවත් සමග, පරිත්යාගශීලී ආයතන හදිසි මුදල් ආධාර ලබා දීමට ඉක්මනින් ක්රියා කළා.
IMF සහ ADB පෙරමුණ ගනී
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල 2025 දී සිය දායකත්වය දෙගුණ කරමින්, මාර්තු සහ ජූලි මාසවලදී ණය වාරික දෙකක් යටතේ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 670 ක් පමණ නිදහස් කළා.
ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවද සිය සහය වේගවත් කරමින් වසර තුළ ඩොලර් මිලියන 500 කට අධික මුදලක් ලබා දුන්නා. පුදුමයට කරුණක් නම්, ඉන් ඩොලර් මිලියන 428 ක්ම නිදහස් කර ඇත්තේ දෙසැම්බර් මාසයේදී වීමයි. මෙම මුදල් මූල්ය අංශයේ ස්ථාවරත්වය සහ බලශක්ති අංශයේ ප්රතිසංස්කරණ වැනි ප්රධාන ප්රතිපත්ති සඳහා සහය වූවා සේම, චණ්ඩ මාරුතයෙන් පසු ඇති වූ අර්බුදය කළමනාකරණය කර ගැනීමට රජයට තීරණාත්මක මූල්ය අවකාශයක් ලබා දුන්නා.
අනෙකුත් හවුල්කරුවන්ගේ සහය
IMF සහ ADB වලට අමතරව, තවත් සංවර්ධන හවුල්කරුවන් රැසක් ශ්රී ලංකාවේ යටිතල පහසුකම් සහ සමාජ ආරක්ෂණ ජාල සඳහා අඛණ්ඩව සහය දැක්වීය.
* ලෝක බැංකුව – සමාජ ආරක්ෂණ ව්යාපෘති සඳහා ඩොලර් මිලියන 56 කට අධික මුදලක් ලබා දුන්නා.
* OPEC අරමුදල – නව සංවර්ධන මෙහෙයුම් සහ මාර්ග පුනරුත්ථාපනය සඳහා ඩොලර් මිලියන 50 ක් ලබා දුන්නා.
* ආසියානු යටිතල පහසුකම් ආයෝජන බැංකුව (AIIB) – නාගරික පුනර්ජීවන ව්යාපෘති සඳහා ඩොලර් මිලියන 30 කට අධික දායකත්වයක් සැපයීය.
* සෞදි අරමුදල, ඉන්දීය අපනයන – ආනයන බැංකුව (EXIM), සහ යුරෝපා ආයෝජන බැංකුව (EIB) – විශ්වවිද්යාල යටිතල පහසුකම් සහ ජල කළමනාකරණ ව්යාපෘති වැනි ක්ෂේත්ර සඳහාද පිළිවෙළින් ඩොලර් මිලියන 14, 13.1 සහ යුරෝ මිලියන 8 ක පමණ ආධාර ලබා දී තිබුණා.
අනාගතයට පාඩමක්
2025 වසරේ මෙම දත්ත පෙන්නුම් කරන්නේ ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය අර්බුදකාරී කළමනාකරණයේ සිට ප්රතිපත්ති මත පදනම් වූ මූල්යකරණයක් කරා ගමන් කරමින් පවතින බවයි. දේශපාලන ස්ථාවරත්වය සහ මූල්ය ඉලක්ක සපුරා ගැනීම, ඉහළ වටිනාකමකින් යුතු සහනදායී මූල්ය ආධාර ලබා ගැනීමට මග පාදා තිබෙනවා. කෙසේ වෙතත්, “දිට්වා” චණ්ඩ මාරුතය වැනි අනපේක්ෂිත ආපදාවකදී, ජාත්යන්තර හවුල්කරුවන්ගේ කඩිනම් ක්රියාකාරීත්වය, රට අමාරුවෙන් දිනාගත් ස්ථාවරත්වය බිඳ නොවැටී පවත්වා ගැනීමට කොතරම් වැදගත් දැයි මනාව පැහැදිලි කරනවා.
