ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ (ADB) මූල්‍ය ආධාර යටතේ අපේක්ෂා පිළිකා රෝහලට ලබාගැනීමට නියමිත විකිරණ ප්‍රතිකාර යන්ත්‍රයක් සම්බන්ධයෙන් තවත් බරපතළ ප්‍රශ්න කිහිපයක් මතුව තිබෙනවා.
වසර 17ක් පමණ පැරණි මාදිලියක Linear Accelerator (LINAC) යන්ත්‍රයක් මිලදී ගැනීමට උත්සාහ කරන බවට මීට පෙර එල්ල වූ චෝදනා අතරතුර, අදාළ සමාගමක නිෂ්පාදන ප්‍රවර්ධන වැඩසටහනකට ටෙන්ඩර් ඇගයීම් කටයුතුවලට සම්බන්ධ වීමට නියමිතව සිටි වෛද්‍ය භෞතික විද්‍යාඥයන් සහභාගී වී ඇති බවටත් නව අනාවරණයක් ඉදිරිපත් වී තිබෙනවා.
මෙම කරුණු හෙළි කර ඇත්තේ වෛද්‍ය විශේෂඥ චමල් සංජීවයි. ඔහු මේ සම්බන්ධයෙන් ස්වාධීන පරීක්ෂණයක් පවත්වන ලෙස සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයෙන් ඉල්ලා සිටිනවා.
ටෙන්ඩරයට දින නවයකට පෙර සිදු වූයේ කුමක්ද?
වෛද්‍ය සංජීව මහතා ඉදිරිපත් කරන තොරතුරු අනුව, රජයේ වෛද්‍ය භෞතික විද්‍යාඥයන්ගේ සංගමයේ (GMPA) වාර්ෂික මහා සභා රැස්වීම 2026 ජූනි 14 වැනිදා කොළඹ තාජ් සමුද්‍ර හෝටලයේදී පවත්වා තිබෙනවා.
එහිදී මතභේදයට ලක්ව ඇති විකිරණ ප්‍රතිකාර යන්ත්‍ර නිෂ්පාදනය කරන සමාගමේ ජාත්‍යන්තර නියෝජිතයකු විසින් එම නිෂ්පාදන සම්බන්ධයෙන් ප්‍රවර්ධන ඉදිරිපත් කිරීමක් සිදුකර ඇති බවයි ඔහු පවසන්නේ.
එම වැඩසටහන අදාළ සමාගමේ දේශීය නියෝජිතයාගේ වාණිජ අනුග්‍රහය යටතේ සංවිධානය කර තිබූ බවටත් ඔහු කරුණු ඉදිරිපත් කර තිබෙනවා.
මෙහිදී වඩාත්ම ගැටලුකාරී කරුණ ලෙස ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ, අපේක්ෂා රෝහලට සහ ගාල්ල ජාතික රෝහලට ලබාගැනීමට නියමිත විකිරණ ප්‍රතිකාර උපකරණ සම්බන්ධ ටෙන්ඩර් ඇගයීම් කමිටුවලට (TEC) සම්බන්ධ වීමට නියමිතව සිටි වෛද්‍ය භෞතික විද්‍යාඥයන් පිරිසක් ද මෙම වැඩසටහනට සහභාගී වී සිටීමයි.
ඔහු සඳහන් කරන පරිදි, අදාළ ලංසු විවෘත කිරීමට නියමිතව තිබුණේ එම රැස්වීමෙන් දින නවයකට පසුව, එනම් ජූනි 23 වැනිදායි.
සැපයුම්කරුවන් සහ ඇගයීම් නිලධාරීන් අතර සම්බන්ධතාව ගැන සැකයක්?
ටෙන්ඩර් ක්‍රියාවලියක් සිදුවන අවස්ථාවක ලංසු ඉදිරිපත් කරන සමාගමකට එම ලංසු ඇගයීමට සම්බන්ධ නිලධාරීන් හමුවී තම නිෂ්පාදන ප්‍රවර්ධනය කිරීමට අවස්ථාව ලැබීමෙන් ක්‍රියාවලියේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ ප්‍රශ්න මතුවිය හැකි බව වෛද්‍ය සංජීව මහතා පෙන්වා දෙනවා.
ඔහුගේ අදහස වන්නේ, ලංසු ක්‍රියාවලිය තුළ ඇගයීම් නිලධාරීන් සහ සැපයුම්කරුවන් අතර අනවශ්‍ය සෘජු සම්බන්ධතා වැළැක්වීමට දැඩි සීමා පැවතිය යුතු බවයි.
ADB ප්‍රසම්පාදන මූලධර්ම ද ගැටුම්කාරී අවශ්‍යතා හඳුනාගැනීම සහ ඒවා නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීම, විනිවිදභාවය සහ අපක්ෂපාතීත්වය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරනවා.
කෙසේ වෙතත්, කිසියම් ප්‍රවර්ධන වැඩසටහනකට සහභාගී වීම පමණක් මත ප්‍රසම්පාදන නීති උල්ලංඝනයක් සිදුවූ බව නිගමනය කළ නොහැකියි. ඒ සඳහා අදාළ වැඩසටහනේ ස්වභාවය, සහභාගී වූ නිලධාරීන්ගේ භූමිකාව සහ පවතින ප්‍රසම්පාදන නීතිරීති අනුව ස්වාධීනව කරුණු විමර්ශනය කිරීම අවශ්‍ය වෙනවා.
වසර 17ක් පැරණි තාක්ෂණයක් රෝහලට ලබාගැනීමට උත්සාහ කරනවාද?
මෙම ප්‍රසම්පාදනය සම්බන්ධයෙන් මීට පෙර ද වසර 17ක් පමණ පැරණි LINAC යන්ත්‍රයක් ලබාගැනීමට උත්සාහ කරන බවට චෝදනා එල්ල වුණා.
පිළිකා රෝගීන් සඳහා විකිරණ ප්‍රතිකාර ලබාදීමට භාවිත කරන LINAC යන්ත්‍රයක් දිගුකාලීනව භාවිතයට ගැනීමට සිදුවන බැවින්, එහි තාක්ෂණික මට්ටම පමණක් නොව අමතර කොටස් ලබාගැනීමේ හැකියාව, මෘදුකාංග යාවත්කාලීන කිරීම් සහ නඩත්තු පහසුකම් ද වැදගත් වෙනවා.
The Morning පුවත්පත 2026 ඔක්තෝබර් 19 වැනිදා වාර්තා කළේ, අපේක්ෂා රෝහලේ සෞඛ්‍ය සේවා ආරංචි මාර්ග ද යෝජිත යන්ත්‍රයේ අමතර කොටස් සහ මෘදුකාංග සහාය සම්බන්ධයෙන් ගැටලු මතුවිය හැකි බවට අනතුරු අඟවා ඇති බවයි.
නිෂ්පාදකයා පැරණි මාදිලියක් නිෂ්පාදනය නතර කළහොත් අනාගතයේදී අමතර කොටස් ලබාගැනීමේ අපහසුතා ඇතිවිය හැකි බවත්, මෘදුකාංග යල්පැන යාමෙන් ප්‍රතිකාර කටයුතුවලට බලපෑම් ඇතිවිය හැකි බවත් එම ආරංචි මාර්ග පෙන්වා දී තිබෙනවා.
සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ පැත්තෙන් කියන්නේ මොනවාද?
මේ සම්බන්ධයෙන් සෞඛ්‍ය නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය වෛද්‍ය හංසක විජේමුණි මහතා The Morning පුවත්පතට පවසා තිබුණේ, යෝජිත LINAC යන්ත්‍රය පිළිබඳ චෝදනා සොයා බලන බවයි.
යන්ත්‍රයක් ටෙන්ඩර් ක්‍රියාවලිය හරහා මිලදී ගැනීමේදී ඇණවුම ලබාදීමේ සිට එය රෝහලට ලැබීම දක්වා වසරක පමණ කාලයක් ගතවිය හැකි බවත්, එම කාලය තුළ වෙළෙඳපොළට නව මාදිලි පැමිණිය හැකි බවත් ඔහු පෙන්වා දී තිබෙනවා.
ඒ අනුව යන්ත්‍රයක් රෝහලට ලැබෙන අවස්ථාව වන විට වෙළෙඳපොළේ ඇති නවතම මාදිලියම ලබාගැනීම ප්‍රායෝගිකව අපහසු බවයි ඔහුගේ අදහස.
මෙම ප්‍රතිචාරය යන්ත්‍රවල තාක්ෂණික මාදිලි සහ ප්‍රසම්පාදන කාලසීමාව සම්බන්ධයෙන් අමාත්‍යාංශයේ පැත්ත පැහැදිලි කරනවා. එහෙත් ජූනි 14 වැනිදා පැවැති බව කියන ප්‍රවර්ධන වැඩසටහන සහ ටෙන්ඩර් ඇගයීම් නිලධාරීන්ගේ සහභාගීත්වය සම්බන්ධයෙන් ද වෙනම පැහැදිලි කිරීමක් අවශ්‍යයි.
ස්වාධීන පරීක්ෂණයක් ඉල්ලන්නේ ඇයි?
වෛද්‍ය චමල් සංජීව මහතා සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ මෙම ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් අපක්ෂපාතී පරීක්ෂණයක් ආරම්භ කරන ලෙසයි.
ඒ යටතේ,
– ජූනි 14 වැනිදා පැවැති රැස්වීමේ සංවිධාන කටයුතු සහ අනුග්‍රහය පිළිබඳ විමර්ශනය කිරීම.
– එම වැඩසටහනට සහභාගී වූ වෛද්‍ය භෞතික විද්‍යාඥයන් ටෙන්ඩර් ඇගයීම් ක්‍රියාවලියට සම්බන්ධ වී ඇත්දැයි පරීක්ෂා කිරීම.
– සැපයුම්කරුවන් සහ ඇගයීම් නිලධාරීන් අතර ඇතිවිය හැකි ගැටුම්කාරී අවශ්‍යතා හඳුනාගැනීම.
– එවැනි ගැටුමක් පවතින්නේ නම් එය කළමනාකරණය කිරීමට අවශ්‍ය පියවර ගැනීම.
යන කරුණු පිළිබඳව ඔහු අවධානය යොමු කරනවා.
එමෙන්ම අදාළ ප්‍රවර්ධන වැඩසටහනට සහභාගී වූ නිලධාරීන්ගේ සම්බන්ධතාවය පිළිබඳ පරීක්ෂණයක් අවසන් වනතුරු ඔවුන් වත්මන් ටෙන්ඩර් ඇගයීම් කමිටුවලින් ඉවත් කරන ලෙසත් ඔහු ඉල්ලා තිබෙනවා.
අවසානයේ බලපෑම විඳින්නේ කවුද?
මෙම ගැටලුවේ වැදගත්ම පැත්ත වන්නේ මෙවැනි ප්‍රසම්පාදන මත අවසානයේ රඳා පවතින්නේ පිළිකා රෝගීන්ගේ ප්‍රතිකාර අවශ්‍යතා වීමයි.
යන්ත්‍ර මිලදී ගැනීමේදී සිදුවන ප්‍රමාද, තාක්ෂණික නොගැළපීම් හෝ නඩත්තු ගැටලු හේතුවෙන් රෝහල්වල ප්‍රතිකාර සේවාවලට බලපෑම් ඇතිවිය හැකියි.
එබැවින් මහජන මුදල් වැය කර මිලදී ගන්නා සෑම වෛද්‍ය උපකරණයක්ම රෝගීන්ගේ සැබෑ අවශ්‍යතා සපුරාලන, දිගුකාලීනව භාවිත කළ හැකි සහ තාක්ෂණික වශයෙන් සුදුසු උපකරණයක් වීම අත්‍යවශ්‍යයි.
එමෙන්ම චෝදනා එල්ල වූ පමණින් කිසිදු නිලධාරියකු හෝ සමාගමක් වරදකරුවකු ලෙස සැලකිය නොහැකියි. අදාළ සියලු පාර්ශ්වයන්ට කරුණු පැහැදිලි කිරීමට අවස්ථාව ලබාදෙමින් විනිවිදභාවයෙන් යුත් පරීක්ෂණයක් පැවැත්වීම මෙහිදී වැදගත් වෙනවා.
අවසානයේ අවශ්‍ය වන්නේ කුමන සමාගමක යන්ත්‍රයක් මිලදී ගන්නේද යන්නට වඩා, මෙරට පිළිකා රෝගීන්ට නිසි කලට, සුදුසුම තාක්ෂණයෙන් ප්‍රතිකාර ලබාගැනීමට අවශ්‍ය පහසුකම් සැලසීමයි.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? රජයේ රෝහල් සඳහා මිලදී ගන්නා වෛද්‍ය උපකරණවල ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලිය තවදුරටත් විනිවිදභාවයෙන් සිදුවිය යුතුද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙම ලිපිය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම්වලත් බෙදාගෙන සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
