ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක අපරාධ මැඩලීම සඳහා ඉදිරිපත් කර ඇති නව පනත් කෙටුම්පත සම්බන්ධයෙන් මත්පැන් කර්මාන්තයේ නියෝජිතයන්ගෙන් ද විරෝධතා සහ යෝජනා ඉදිරිපත් වෙමින් තිබෙනවා.
දූෂණය, අක්‍රමිකතා සහ නීති විරෝධී මත්පැන් ජාවාරම් නතර කිරීමට රජය ගන්නා පියවරවලට තම සංගමය සහාය දක්වන නමුත්, ඒ වෙනුවෙන් පොලිස් නිලධාරීන්ට ලබාදීමට යෝජිත බලතල පිළිබඳ බරපතළ ගැටලු පවතින බව ශ්‍රී ලංකා මත්පැන් බලපත්‍රධාරීන්ගේ සංගමය පවසනවා.
එම සංගමයේ සභාපති අජිත් උඩුගම ප්‍රකාශ කළේ දූෂණය නතර කිරීමේ නාමයෙන් සාමාන්‍ය ව්‍යාපාරිකයන්ගේ අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වන ආකාරයේ නීතිමය පසුබිමක් නිර්මාණය නොවිය යුතු බවයි.
දූෂණය නැවැත්වීමට එකඟයි, නමුත් පොලිස් බලතල ගැන විශ්වාසයක් නැද්ද?
සංගමය සහ පෞද්ගලිකව තමන් ද දූෂණයට සම්පූර්ණයෙන්ම විරුද්ධ බව පවසන සභාපතිවරයා, නීති විරෝධී ක්‍රියා නතර කිරීමට රජය ගන්නා පියවරවලට විරුද්ධ නොවන බව පැහැදිලි කළා.
කෙසේ වෙතත්, ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ මෙවැනි නීතියක් ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී වැඩි බලතල හිමිවන්නේ පොලිස් නිලධාරීන්ට බැවින්, එම බලතල භාවිත කරන ආකාරය සම්බන්ධයෙන් නිසි අධීක්ෂණයක් සහ වගවීමක් තිබිය යුතු බවයි.
ඔහුගේ අදහස අනුව, ඇතැම් පොලිස් නිලධාරීන් දූෂණ හා අක්‍රමිකතා සම්බන්ධයෙන් චෝදනාවලට ලක්ව ඇති පසුබිමක, ඔවුන්ට තවත් බලතල ලබාදීම පමණක් ගැටලුවට විසඳුමක් නොවේ.
තමන් මුහුණ දුන් සිදුවීම් උදාහරණයට ගනිමින් ඔහු පැවසුවේ ඇතැම් අවස්ථාවල බලපත්‍රලාභීන්ගෙන් මත්පැන් බෝතල් ඉල්ලා සිටීමත්, එසේ ලබා නොදුන් අවස්ථාවල අසාධාරණ ලෙස නඩු පැවරීමත් සිදුව ඇති බවයි.
එවැනි ක්‍රියා සම්බන්ධයෙන් තමන් නීතිමය මැදිහත්වීම් සිදුකර ඇති බව ද ඔහු සඳහන් කළේය.
මෙම චෝදනා සම්බන්ධයෙන් ස්වාධීනව තහවුරු කරන ලද ලේඛන හෝ අදාළ පොලිස් පාර්ශ්වයේ ප්‍රතිචාරයක් සම්මුඛ සාකච්ඡාවට අදාළ තොරතුරුවල ඇතුළත් නොවේ.
ලොරි නවත්වලා බෝතල් ඉල්ලන තත්ත්වයක් ඇති වෙයිද?
නව පනත් කෙටුම්පත යටතේ පොලිස් නිලධාරීන්ට හිමිවන බලතල සම්බන්ධයෙන් ද ඔහු විශේෂ අවධානයක් යොමු කළා.
කෙටුම්පතේ පොලිස් බලතල පිළිබඳ III වන කොටස යටතේ වාහන නැවැත්වීම, වාහන පාලනයට ගැනීම සහ විමර්ශන සඳහා විවිධ තොරතුරු ලබාගැනීම සම්බන්ධ විධිවිධාන ඇතුළත් වෙනවා.
විශේෂයෙන්ම 38 සහ 39 වගන්ති මගින් වාහන නැවැත්වීම හා ඒවායේ පාලනය පොලිසිය යටතට ගැනීම සම්බන්ධ බලතල දක්වා තිබෙනවා.
මෙවැනි බලතල අනිසි ලෙස භාවිත වුවහොත් මත්පැන් බෙදාහැරීමේ කටයුතුවල නිරත ලොරි සහ ප්‍රවාහන ආයතනවලට ද අනවශ්‍ය ගැටලු ඇතිවිය හැකි බවයි සභාපතිවරයා පෙන්වා දෙන්නේ.
ඔහුගේ අදහස වන්නේ නීති විරෝධී මත්පැන් ප්‍රවාහනය සහ ජාවාරම් නතර කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වුවත්, නීත්‍යානුකූලව ව්‍යාපාර පවත්වාගෙන යන ආයතනවලට බාධා සිදුවන ආකාරයෙන් එම බලතල ක්‍රියාත්මක නොවිය යුතු බවයි.
එබැවින් පොලිස් නිලධාරීන්ට ලබාදෙන බලතලවල සීමාවන්, ඒවා භාවිත කළ හැකි අවස්ථා සහ ඒ සම්බන්ධයෙන් වගකිය යුතු ආකාරය පනත තුළ පැහැදිලිව අර්ථ දැක්විය යුතු බව ඔහු අවධාරණය කරනවා.
සුරාබදු ආඥාපනතේ 46, 47, 48 වගන්ති පමණක් ප්‍රමාණවත්ද?
මෙම සාකච්ඡාවේ තවත් වැදගත් කරුණක් වන්නේ සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පතේ පළමු උපලේඛනයට සුරාබදු ආඥාපනතේ වගන්ති ඇතුළත් කර ඇති ආකාරයයි.
එම උපලේඛනයේ සුරාබදු ආඥාපනතට අදාළව දැනට ඇතුළත් කර ඇත්තේ වගන්ති තුනකි.
→ 46 වැනි වගන්තිය – නීති විරෝධී ආනයනය ඇතුළු වැරදි සඳහා දඬුවම්.
→ 47 වැනි වගන්තිය – නීති විරෝධී ලෙස මත්පැන් සන්තකයේ තබාගැනීම හෝ ප්‍රවාහනය.
→ 48 වැනි වගන්තිය – බලපත්‍රලාභියෙකු විසින් සිදුකරන විෂමාචාර.
සභාපතිවරයා පවසන්නේ මෙම වගන්ති පමණක් සලකා බැලීම ප්‍රමාණවත් නොවන බවයි.
ඔහු යෝජනා කරන්නේ සුරාබදු ආඥාපනතේ 19, 28A සහ 49 යන වගන්ති ද අදාළ නීතිමය රාමුවට ඇතුළත් කිරීම පිළිබඳව සලකා බැලිය යුතු බවයි.
මෙහිදී විශේෂයෙන් අවධානය යොමු කරන්නේ 49 වැනි වගන්තියටය.
එම වගන්තිය මගින් සුරාබදු නිලධාරියෙකු රාජකාරි පැහැර හැරීම, නීතිය යටතේ සිදුවන වරදක් වාර්තා කිරීම හිතාමතා පැහැර හැරීම හෝ එවැනි වරදක් සිදුකිරීමට අනුබල දීම සම්බන්ධයෙන් නීතිමය වගකීම් දක්වා තිබෙනවා.
එබැවින් නීතිය කඩකරන බලපත්‍රලාභීන් පිළිබඳව පමණක් නොව, නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට වගකිව යුතු නිලධාරීන්ගේ ක්‍රියාකලාපය ද ඒ හා සම්බන්ධ විමර්ශනවලදී සැලකිල්ලට ගත යුතු බව ඔහුගේ යෝජනාවයි.
එසේම 46, 47 සහ 48 යන වගන්ති ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී පොලිසියට හිමිවන බලතල සහ ඒවා භාවිත කළ හැකි සීමාවන් නීතිමය වශයෙන් වඩාත් නිවැරදිව අර්ථ දැක්විය යුතු බවද ඔහු පෙන්වා දෙනවා.
මානව හිමිකම් කොමිසමට වැඩි බලතල අවශ්‍යයි?
සභාපතිවරයා මතු කළ තවත් ප්‍රධාන කරුණක් වන්නේ ජනතාවගේ මූලික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පවතින ක්‍රමවේද තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීමේ අවශ්‍යතාවයි.
ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් ජනතාවට ලබාදී ඇති මූලික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා නීති තිබීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන බවයි. ඒවා උල්ලංඝනය වන අවස්ථාවලදී ඉක්මනින් සහ පහසුවෙන් සහනයක් ලබාගත හැකි ක්‍රමවේදයක් ද අවශ්‍ය බව ඔහුගේ අදහසයි.
ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාවට වැඩි බලතල ලබාදිය යුතු බව ඔහු යෝජනා කරනවා.
සභාපතිවරයා ඉදිරිපත් කරන යෝජනා කිහිපයක් මෙසේය.
– ජනතාවට පහසුවෙන් පැමිණිලි කළ හැකි පරිදි දිවයින පුරා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාවේ ප්‍රාදේශීය කාර්යාල හෝ ශාඛා පිහිටුවීම.
– සෑම ප්‍රදේශයකම ජනතාවට තම මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වූ අවස්ථාවක දුර බැහැර ගෙවා කොළඹට පැමිණීමට සිදු නොවන ක්‍රමවේදයක් සකස් කිරීම.
– පොලිස් නිලධාරීන් ඇතුළු රාජ්‍ය නිලධාරීන් විසින් මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කරන අවස්ථාවලදී වඩාත් බලවත් විනය හා නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට හැකිවන පරිදි කොමිසමේ බලතල ශක්තිමත් කිරීම.
– කොමිසමේ තීරණ ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා වඩාත් ශක්තිමත් නීතිමය බලයක් ලබාදීම.
විශේෂයෙන්ම රාජ්‍ය නිලධාරියෙකු විසින් පුද්ගලයෙකුගේ මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කළහොත් වන්දි ගෙවීමකට පමණක් එය සීමා නොවිය යුතු බව ඔහු පවසනවා.
එවැනි ක්‍රියාවලට සම්බන්ධ නිලධාරීන්ට එරෙහිව රැකියාවෙන් ඉවත් කිරීම ඇතුළු දැඩි විනය ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමටත්, අවශ්‍ය අවස්ථාවලදී වැඩි දඬුවම් ලබාදීමටත් හැකි ක්‍රමවේදයක් තිබිය යුතු බව ඔහුගේ යෝජනාවයි.
මානව හිමිකම් කොමිසමත් පනත් කෙටුම්පත ගැන ප්‍රශ්න මතු කරයි
මෙම කරුණු සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කරන විට සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත පිළිබඳව ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව ද සිය නිරීක්ෂණ ඉදිරිපත් කර තිබීම විශේෂත්වයකි.
2026 ඔක්තෝබර් 21 වැනිදා අධිකරණ හා ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්‍යවරයා වෙත ලිපියක් යොමු කරමින් කොමිෂන් සභාව පෙන්වා දී ඇත්තේ කෙටුම්පතේ ඇතැම් විධිවිධාන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ මූලික අයිතිවාසිකම් පරිච්ඡේදය සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ප්‍රමිතීන් සමඟ ගැළපීම පිළිබඳ බරපතළ ප්‍රශ්න මතු කරන බවයි.
විශේෂයෙන්ම ජ්‍යෙෂ්ඨ පොලිස් නිලධාරීන් ඉදිරියේ ලබාගන්නා පාපොච්චාරණ සාක්ෂි ලෙස භාවිත කිරීම, සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමක සාමාජිකයෙකු බව තීරණය කිරීම සඳහා යොදාගන්නා නිර්ණායක සහ ඇප, රිමාන්ඩ් භාරය හා සැකකරුවන් නිදහස් කිරීමේදී අධිකරණයට ඇති බලතල සම්බන්ධයෙන් කොමිෂන් සභාව අවධානය යොමු කර තිබෙනවා.
මෙම තත්ත්වය සැලකිල්ලට ගෙන අදාළ පනත් කෙටුම්පත ඉවත් කර, මූලික අයිතිවාසිකම් සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල වන පරිදි පුළුල් සංශෝධනයකට ලක් කරන ලෙසයි කොමිෂන් සභාව නිර්දේශ කර ඇත්තේ.
ඒ අනුව මෙම නීති කෙටුම්පත සම්බන්ධයෙන් මත්පැන් බලපත්‍රධාරීන් මතු කරන ගැටලු හුදෙක් ව්‍යාපාරික අංශයකට සීමා වූ කරුණු පමණක් නොවන බව ද පැහැදිලි වෙනවා.
අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ගයකටත් සූදානම්
පවතින ආකාරයෙන් නීතිය ක්‍රියාත්මක වුවහොත් බලපත්‍රලාභීන්ගේ අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වීමේ අවදානමක් ඇති බව පවසන සභාපතිවරයා, මේ සම්බන්ධයෙන් අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග ආරම්භ කිරීම සඳහා අවශ්‍ය කටයුතු සූදානම් කරමින් සිටින බව ද සඳහන් කළා.
ඔහුගේ මූලික ඉල්ලීම වන්නේ දූෂණය සහ නීති විරෝධී ක්‍රියා මැඩලීම සඳහා රජය ගන්නා පියවරවලට බාධා කිරීම නොවේ.
නමුත් එම අරමුණ ඉටුකරගැනීම සඳහා හඳුන්වාදෙන නීතිය ජනතාවගේ මූලික අයිතිවාසිකම් සහ නීත්‍යානුකූල ව්‍යාපාරික කටයුතු ආරක්ෂා කරන ආකාරයෙන් සකස් විය යුතු බව ඔහු අවධාරණය කරනවා.
සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනය කිරීම රජයක වගකීමක් වන අතර, එම කාර්යය ඉටුකරන අතරතුර බලය අනිසි ලෙස භාවිත කිරීම වැළැක්වීම ද නීතියේ වගකීමකි.
ඒ අනුව ඉදිරියේදී මෙම පනත් කෙටුම්පත පාර්ලිමේන්තුව තුළ සලකා බැලීමේදී පොලිස් බලතල, සුරාබදු නිලධාරීන්ගේ වගකීම්, බලපත්‍රලාභීන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ මානව හිමිකම් ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් වන යෝජනා කෙතරම් දුරට සැලකිල්ලට ගනු ඇත්ද යන්න පිළිබඳව අවධානය යොමුවනු ඇති.
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? දූෂණය සහ සංවිධානාත්මක අපරාධ මැඩලීමට ශක්තිමත් නීති අවශ්‍යද? එසේත් නැත්නම් එවැනි නීති සමඟ ජනතාවගේ මූලික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා තවත් දැඩි සීමා තිබිය යුතුද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙම ලිපිය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම්වලත් Share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
