විහාරමහාදේවි උද්‍යානයේ සත්‍යග්‍රහයට සීමා පැනවූ නියෝගයට අභියෝගයක්

කොළඹ විහාරමහාදේවී උද්‍යානය ආශ්‍රිතව පැවැත්වෙන විරෝධතාවක් සහ මහජන රැස්වීමක් සම්බන්ධයෙන් නිකුත් කර ඇති අධිකරණ නියෝගයක් අභියෝගයට ලක් කරමින් හිටපු අමාත්‍ය උදය ගම්මන්පිල අභියාචනාධිකරණය හමුවේ පෙත්සමක් ගොනු කර තිබෙනවා.

2026 ඔක්තෝබර් 27 දිනැති මෙම පෙත්සම මගින් ඔහු අභියෝගයට ලක් කරන්නේ 2026 ඔක්තෝබර් 21 වැනිදා කොළඹ මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයෙන් නිකුත් කළ බව සඳහන් වන නියෝගයකටයි. අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 106 වැනි වගන්තිය යටතේ නිකුත් කර ඇති බව කියන එම නියෝගය මගින් විහාරමහාදේවී උද්‍යානය සහ ඒ අවට ස්ථානවල පැවැත්වෙන රැස්වීමක් හෝ විරෝධතාවක් සම්බන්ධයෙන් සීමා පනවා තිබෙන බව පෙත්සමේ සඳහන්.

මෙම නීතිමය පියවරේ ප්‍රධාන අරමුණ වන්නේ අදාළ නියෝගය අවලංගු කරන ලෙසත්, එය ක්‍රියාත්මක කිරීම වැළැක්වීමට අවශ්‍ය නියෝග නිකුත් කරන ලෙසත් අභියාචනාධිකරණයෙන් ඉල්ලා සිටීමයි.

කෙසේ වෙතත්, මෙහිදී වැදගත් කරුණක් තිබෙනවා. පෙත්සමක් ගොනු කිරීම යනු එහි අඩංගු චෝදනා අධිකරණය විසින් තහවුරු කිරීමක් නොවෙයි. අදාළ නියෝගයේ නීත්‍යනුකූලභාවය සම්බන්ධයෙන් අවසන් තීරණයක් ලබාදී ඇති බවක් ද මෙම පෙත්සමෙන් තහවුරු වන්නේ නැහැ.

එසේ නම්, මෙම නීතිමය අභියෝගයට පසුබිම් වූයේ කුමක්ද? විහාරමහාදේවී උද්‍යානය ආශ්‍රිතව පැන නැඟුණු සත්‍යග්‍රහය, මීට පෙර නිකුත් කළ අධිකරණ නියෝගය සහ පොලිසියේ බලතල පිළිබඳව පෙත්සමෙන් මතු කර ඇති කරුණු මොනවාද?

ඥානසාර හිමියන් සම්බන්ධ සිදුවීම් පසුබිමට

මෙම සිදුවීම් මාලාවේ පසුබිම ලෙස පෙත්සම්කරු ඉදිරිපත් කරන්නේ ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන් සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ නීතිමය තත්ත්වයයි.

පෙත්සමේ සඳහන් වන පරිදි, 2026 සැප්තැම්බර් 10 වැනිදා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් හිටපු ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතා ඥානසාර හිමියන්ට ලබාදී තිබූ ජනාධිපති සමාව අවලංගු සහ බලරහිත බව ප්‍රකාශ කර තිබෙනවා. එම තීන්දුව අදාළව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ SC FR 256/2019 සහ SC FR 257/2019 යන නඩු අංක පෙත්සමේ සඳහන් කර තිබෙනවා.

එමෙන්ම, 2026 ඔක්තෝබර් 5 වැනිදා අභියාචනාධිකරණය විසින් නඩු විභාගයකින් පසු මීට පෙර පනවා තිබූ දඬුවම ක්‍රියාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන් නියෝගයක් ලබාදී ඇති බව ද පෙත්සම්කරු සඳහන් කරනවා.

මෙහිදී ඥානසාර හිමියන්ට නැවත ජනාධිපති සමාවක් ලබාදීමේ හැකියාව සම්බන්ධයෙන් ද පෙත්සමේ අදහසක් ඉදිරිපත් කර තිබෙනවා. ඒ අනුව, අදාළ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව මගින් වත්මන් ජනාධිපතිවරයාට අවශ්‍ය නම් නීතිය හා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අනුව සමාවක් ලබාදීමට අවස්ථාව තිබෙන බව පෙත්සම්කරුගේ කියවීමයි.

මෙය පෙත්සම්කරු ඉදිරිපත් කරන නීතිමය අර්ථකථනයක් බව පැහැදිලිව සලකා බැලිය යුතුයි. එම කරුණ සම්බන්ධයෙන් වෙනම අවසන් නීතිමය නිගමනයක් මෙම ලේඛනය මගින් තහවුරු වන්නේ නැහැ.

සිවුරු ඉවත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ද පෙත්සමේ කරුණු

ඥානසාර හිමියන් නැවත අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසුව බන්ධනාගාරය තුළදී උන්වහන්සේගේ සිවුරු බලහත්කාරයෙන් ඉවත් කළ බවට ද පෙත්සමේ සඳහන් වෙනවා.

පෙත්සම්කරු පවසන්නේ, ඉන් පසුව අදාළ හිමියන් වෙනත් නඩුවකට අදාළව මහාධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ අවස්ථාවේදී ගිහි ඇඳුමින් සිටි බවයි. එම ඇඳුම් ඇඳීමට සිදුවූයේ බන්ධනාගාර බලධාරීන් විසින් සිවුරු ඉවත් කිරීම හේතුවෙන් බවට ද ඔහු කරුණු ඉදිරිපත් කරනවා.

මෙම ක්‍රියාව නීතිවිරෝධී සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට පටහැනි බව පෙත්සම්කරුගේ චෝදනාවයි. ඒ මගින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 9, 10, 11 සහ 14 වැනි වගන්ති ඇතුළු විධිවිධාන උල්ලංඝනය වී ඇති බවත්, බන්ධනාගාර ආඥාපනත යටතේ පවතින රෙගුලාසි සහ බන්ධනාගාර දෙපාර්තමේන්තුවේ නියෝග ද අදාළ වන බවත් පෙත්සමේ සඳහන් වෙනවා.

මෙම කරුණු සම්බන්ධයෙන් අදාළ බලධාරීන්ගේ ප්‍රතිචාර හෝ අවසන් අධිකරණ නිගමන මෙම පෙත්සමෙන් පමණක් හඳුනාගත නොහැකියි. ඒ නිසා මෙහි අන්තර්ගත චෝදනා සහ ඒවාට අදාළව අනාගතයේදී තහවුරු විය හැකි කරුණු වෙන් කර බැලීම වැදගත්.

මහනුවරින් කොළඹට පැමිණි භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පා ගමන

පෙත්සමේ විස්තරවලට අනුව, 2026 ඔක්තෝබර් 15 වැනිදා විශාල භික්ෂූන් වහන්සේලා පිරිසක් මහනුවර සිට කොළඹ දක්වා සාමකාමී පා ගමනක නිරත වී තිබෙනවා.

එම පා ගමනේ උදය ගම්මන්පිල මහතා ද සහභාගී වූ බව පෙත්සමේ සඳහන්. සහභාගී වූ භික්ෂූන් වහන්සේලා සහ අනෙකුත් පුද්ගලයන් ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයට බලහත්කාරයෙන් ඇතුළු වීමට උත්සාහ නොකළ බව ද එහි දැක්වෙනවා.

ඔවුන් ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයට පැමිණි අවස්ථාවේදී ජනාධිපති ලේකම්වරයා හමුවී තම ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කළ බව පෙත්සම්කරු පවසනවා. එම ඉල්ලීම් ජනාධිපතිවරයා වෙත දැනුම් දෙන බවට ලේකම්වරයා සහතික වූ බව ද ඔහු සඳහන් කරනවා.

පෙත්සමේ සඳහන් වන පරිදි, මෙම ඉල්ලීම් අතර ප්‍රධාන කරුණක් වූයේ ඥානසාර හිමියන්ට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සහ නීතිය අනුව ජනාධිපති සමාවක් ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලා සිටීමයි.

එම ඉල්ලීම මහජන අවධානයට යොමු කිරීමත්, විධායක බලධාරීන්ගෙන් ප්‍රතිචාරයක් ලබාගැනීමත් අරමුණු කරගෙන විරෝධතාව පැවැත්වීමට සැලසුම් කළ බව පෙත්සමේ විස්තර කර තිබෙනවා.

ජනාධිපති ලේකම්වරයා වෙත ඉදිරිපත් කළ ඉල්ලීම් ඇතුළත් ලිපිය ද පෙත්සම සමඟ අනුබද්ධ ලේඛනයක් ලෙස ඉදිරිපත් කර තිබෙනවා.

ඔක්තෝබර් 16 වැනිදා නිකුත් වූ පළමු නියෝගය

මෙම සිදුවීම් මාලාවේ ඊළඟ වැදගත් අවස්ථාව වන්නේ 2026 ඔක්තෝබර් 16 වැනිදා කොළඹ කොටුව මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයෙන් නිකුත් කළ බව කියන නියෝගයයි.

පෙත්සමට අනුව, කොටුව පොලිසියේ ස්ථානාධිපතිවරයා විසින් ඉදිරිපත් කළ කරුණු මත අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 106(3) වගන්තිය යටතේ මෙම නියෝගය ලබාගෙන තිබෙනවා.

එමගින් උදය ගම්මන්පිල මහතා ඇතුළු පුද්ගලයන් 54 දෙනෙකුට සහ ඔවුන්ගේ ආශ්‍රිතයන්ට කොළඹ නගරයේ නම් කර ඇති ප්‍රදේශ කිහිපයක රැස්වීම සම්බන්ධයෙන් සීමා පනවා තිබූ බව පෙත්සමේ සඳහන් වෙනවා.

එම සීමාවලට කොටුව දුම්රිය ස්ථානයේ සිට සෙරමික් හන්දිය දෙසට දිවෙන මාර්ග ඇතුළු ප්‍රදේශ, එතැන් සිට එන්.එස්.ඒ. වටරවුම දෙසට යන මාර්ග, ගාලු මුවදොර අවට ප්‍රදේශ සහ මුදල් අමාත්‍යාංශය, ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව, ජනාධිපති මන්දිරය සහ ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලය ආසන්නයේ මාර්ග ඇතුළත් වූ බව එහි දැක්වෙනවා.

මෙම පළමු නියෝගය සම්බන්ධයෙන් ද උදය ගම්මන්පිල මහතා අභියෝගයක් ඉදිරිපත් කර ඇති බව පෙත්සමේ සඳහන්. එය CA Writ Application No. 819/2026 ලෙස හඳුන්වා තිබෙනවා.

එම නඩු කටයුත්තේ වත්මන් තත්ත්වය පිළිබඳව මෙම ලේඛනය තුළින් වැඩිදුර තොරතුරු තහවුරු වන්නේ නැහැ.

ඊළඟ දිනයේ පැවති රජයට සහාය දක්වන පා ගමන ගැනත් චෝදනාවක්

පෙත්සමේ තවත් අවධානයට ලක්වන කරුණක් වන්නේ ඔක්තෝබර් 16 වැනිදා නියෝගය ලබාගැනීමෙන් පසුදා සිදුවූ බව කියන පා ගමනක් සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් කර ඇති චෝදනාවයි.

උදය ගම්මන්පිල මහතා පවසන්නේ, ඔක්තෝබර් 17 වැනිදා රජයට සහාය පළ කරමින් පා ගමනක් සංවිධානය කර තිබූ බවයි. එම පා ගමන ද පෙර නියෝගයට අදාළ වූ මාර්ගයේම පැවැත්වුණු බව ඔහු කියා සිටිනවා.

පෙත්සම්කරුගේ චෝදනාව අනුව, එම පා ගමනට සහභාගී වූ පිරිසට එරෙහිව පොලිසිය නීතිමය පියවර ගෙන නොමැති අතර, එම රැස්වීම සම්බන්ධයෙන් ද අධිකරණ නියෝගයක් ලබාගැනීමට කටයුතු කර නැහැ.

මෙම සිදුවීම පදනම් කරගෙන, තමන් සහ තමන් සමඟ සහභාගී වූ පිරිස් සම්බන්ධයෙන් බලධාරීන් වෙනස් ආකාරයකට කටයුතු කළ බවට ගම්මන්පිල මහතා චෝදනා කරනවා.

එහෙත් මෙය පෙත්සම්කරුගේ ප්‍රකාශයක්. රැස්වීම් දෙකේ තත්ත්වයන්, පොලිසියට ඉදිරිපත් වූ කරුණු සහ බලධාරීන් ගත් තීරණ පිළිබඳ ස්වාධීන තොරතුරු මෙම ලේඛනය තුළ සම්පූර්ණයෙන් ඇතුළත් වී නැහැ. එබැවින් මෙම චෝදනාව තහවුරු වූ කරුණක් ලෙස නොව, අධිකරණයට ඉදිරිපත් කර ඇති කරුණක් ලෙස සැලකිය යුතුයි.

විහාරමහාදේවී උද්‍යානයට සත්‍යග්‍රහය ගෙන ගියේ ඇයි?

පෙත්සමේ විස්තරයට අනුව, කොටුව මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයෙන් නිකුත් වූ පළමු නියෝගයෙන් පසු මහ සංඝරත්නය ඇතුළු සහභාගී වූ පිරිස තම සත්‍යග්‍රහය කොළඹ විහාරමහාදේවී උද්‍යානය වෙත ගෙන ගොස් තිබෙනවා.

පෙත්සම්කරු එය හඳුන්වා දෙන්නේ සාමකාමී සත්‍යග්‍රහයක් ලෙසයි. එම පිරිස උද්‍යානය තුළ රැඳී සිටිමින් තම ඉල්ලීම් සම්බන්ධයෙන් අවධානය ලබාගැනීමට උත්සාහ කළ බව ඔහු සඳහන් කරනවා.

මෙහිදී උද්‍යානය ආශ්‍රිත මහජන රැස්වීම සහ විරෝධතාව සම්බන්ධයෙන් දෙවන නීතිමය ගැටලුව මතු වෙනවා. පළමු නියෝගයෙන් පසු ස්ථානය වෙනස් කළ සහභාගී වූ පිරිසට අදාළව නැවතත් නියෝගයක් නිකුත් වූ බව පෙත්සමේ සඳහන්.

ඒ අනුව, ඔක්තෝබර් 21 වැනිදා කොළඹ මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය විසින් B 93359/01/206 යන නඩු අංකය යටතේ නියෝගයක් නිකුත් කළ බව පෙත්සම්කරු කියා සිටිනවා.

එම නියෝගය ලබාගැනීමට කුරුඳුවත්ත පොලිසියේ ස්ථානාධිපතිවරයා සහ පොලිසිය විසින් අධිකරණයට කරුණු ඉදිරිපත් කර ඇති බව ද පෙත්සමේ සඳහන් වෙනවා.

ඔක්තෝබර් 21 නියෝගයෙන් සීමා පනවා තිබූ ප්‍රදේශ මොනවාද?

පෙත්සමේ සඳහන් වන පරිදි, ඔක්තෝබර් 21 වැනිදා උදෑසන 6.00 සිට බලපැවැත්වෙන ලෙස අදාළ නියෝගය මගින් ප්‍රදේශ කිහිපයක් සම්බන්ධයෙන් සීමා පනවා තිබෙනවා.

ඒ අතර විහාරමහාදේවී උද්‍යානය තුළ ඇති බුද්ධ ප්‍රතිමාව අසල පරිශ්‍රය, උද්‍යානයේ ඇවිදීමේ මංතීරු, එෆ්. ආර්. සේනානායක මාවත සහ එහි පදික මංතීරු, ලිප්ටන් වටරවුම, සොයිසා වටරවුම, ධර්මපාල මාවත, කන්නන්ගර මාවත, ග්‍රීන් පාත් සහ ෆ්ලවර් රෝඩ් යන ස්ථාන සඳහන් වෙනවා.

එම ස්ථානවල අවහිරතා ඇති කිරීම හෝ ගමනාගමනයට බාධා කිරීම වැළැක්වීම අදාළ නියෝගයේ අරමුණක් ලෙස දැක්වෙනවා.

එමෙන්ම, විහාරමහාදේවී උද්‍යානය තුළ බුද්ධ ප්‍රතිමාව අසල සහ ෆ්ලවර් රෝඩ්හි අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලය ඉදිරිපිට අඛණ්ඩව රැඳී සිටීම සම්බන්ධයෙන් ද සීමා පනවා ඇති බව පෙත්සමේ සඳහන්.

මහජන හෝ පෞද්ගලික දේපළවලට හානි කිරීම ද එම නියෝගයෙන් තහනම් කර තිබෙනවා.

මෙම නියෝගය අදාළ පුද්ගලයන්ට සහ රැස්වීමට සහභාගී වන පිරිසට බලපාන බව පෙත්සම්කරු සඳහන් කරනවා. එහිදී භික්ෂූන් වහන්සේලා, විවිධ විහාරස්ථානවල විහාරාධිපති හිමිවරුන්, සිවිල් ක්‍රියාකාරීන්, දේශපාලන පක්ෂ නියෝජිතයන් සහ අනෙකුත් සහභාගී වූ පුද්ගලයන් ද සඳහන් කර තිබෙනවා.

මෙම නියෝගයට අනුකූල නොවීම දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදක් වන බවත්, දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 185 වැනි වගන්තිය අදාළ වන බවත් පෙත්සමේ දැක්වෙනවා.

අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලය ගැන සඳහන් කිරීමත් අභියෝගයට

පෙත්සම්කරු මෙම නියෝගය සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් කරන විශේෂිත චෝදනාවක් වන්නේ ෆ්ලවර් රෝඩ්හි පිහිටි අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලය පිළිබඳ සඳහනයි.

ගම්මන්පිල මහතා පවසන්නේ, අදාළ සත්‍යග්‍රහයේ නිරත වූ පිරිස අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලය ආසන්නයේ නොසිටි බවයි. එම ස්ථානය නියෝගයට ඇතුළත් කිරීමෙන් විරෝධතාව අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් වන බව පෙන්වා අධිකරණයෙන් නියෝගයක් ලබාගැනීමට උත්සාහ කළ බවට ද ඔහු චෝදනා කරනවා.

මෙම කරුණ මත පදනම්ව පොලිසිය කටයුතු කළ ආකාරය සම්බන්ධයෙන් ද පෙත්සමේ ප්‍රශ්න මතු කර තිබෙනවා.

එහෙත් එම ස්ථානය නියෝගයට ඇතුළත් කිරීමට පොලිසිය ඉදිරිපත් කළ නිශ්චිත හේතු, ඒ සම්බන්ධයෙන් මහේස්ත්‍රාත්වරයා වෙත තැබූ ලේඛන සහ සාක්ෂි මෙම පෙත්සමෙන් සම්පූර්ණයෙන් ඉදිරිපත් වී ඇති බවක් පෙනෙන්නේ නැහැ.

එබැවින් මෙම චෝදනාවේ සත්‍යතාව සම්බන්ධයෙන් අවසන් නිගමනයකට පැමිණීමට අදාළ අධිකරණ වාර්තා සහ අනෙකුත් සාක්ෂි සලකා බැලීම අවශ්‍ය විය හැකියි.

නීතිමය විවාදයේ මැදට පැමිණි අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 106 වැනි වගන්තිය

මෙම පෙත්සමේ ප්‍රධානම නීතිමය කරුණක් වන්නේ අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 106 වැනි වගන්තිය යටතේ මහේස්ත්‍රාත්වරයකුට ලබාදී ඇති බලතලයි.

එම වගන්තිය යටතේ, හදිසි තත්ත්වයකදී යම් බාධාවක්, කරදරයක්, හානියක් හෝ එවැනි අවදානමක් වැළැක්වීමට කඩිනම් පියවරක් අවශ්‍ය බව මහේස්ත්‍රාත්වරයා සලකන්නේ නම්, නියමිත කොන්දේසි යටතේ ලිඛිත නියෝගයක් නිකුත් කළ හැකි බව පෙත්සමේ උපුටා දක්වා තිබෙනවා.

මිනිස් ජීවිතයට, සෞඛ්‍යයට හෝ ආරක්ෂාවට ඇති විය හැකි අනතුරක් වැළැක්වීමත්, කැරැල්ලක් හෝ ගැටුමක් ඇතිවීම වළක්වා ගැනීමත් එම වගන්තියෙන් ආවරණය වන කරුණු අතරට ඇතුළත් වෙනවා.

හදිසි අවස්ථාවකදී හෝ නියමිත වේලාවට අදාළ පුද්ගලයන්ට දැනුම්දීම කළ නොහැකි තත්ත්වයකදී, නියෝගයක් කලින් දැනුම්දීමකින් තොරව නිකුත් කළ හැකි බව ද වගන්තියේ සඳහන් වෙනවා.

නමුත් මෙම බලතල භාවිත කිරීම සීමාවලින් තොර ක්‍රියාවක් නොවන බව පෙත්සම්කරු අවධාරණය කරනවා.

ඔහුගේ තර්කය වන්නේ නියෝගයක් නිකුත් කිරීම සඳහා අදාළ වගන්තියේ සඳහන් නීතිමය කොන්දේසි සපුරා තිබිය යුතු බවයි. එනම්, මහජනතාවට බාධාවක් හෝ හානියක් සිදුවීමේ අවදානමක්, මිනිස් ජීවිතයට හෝ ආරක්ෂාවට තර්ජනයක්, නැතහොත් කැරැල්ලක් හෝ ගැටුමක් ඇතිවීමේ අවදානමක් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රමාණවත් කරුණු තිබිය යුතු බව ඔහු කියා සිටිනවා.

ඒ අනුව, මහජන රැස්වීමක් රජයේ ආයතනයක් ආසන්නයේ පැවැත්වෙන බව පමණක් පදනම් කරගෙන එය වැළැක්වීමේ බලයක් මෙම වගන්තියෙන් ලබා නොදෙන බව පෙත්සමේ තර්කයයි.

“සත්‍යග්‍රහය සාමකාමීව පැවැත්වුණා” — පෙත්සම්කරුගේ ස්ථාවරය

විහාරමහාදේවී උද්‍යානයේ පැවති සත්‍යග්‍රහය සාමකාමී එකක් බව පෙත්සම්කරු අවධාරණය කරනවා.

ඔහු පවසන්නේ සහභාගී වූ පිරිස උද්‍යානයේ නම් කර ඇති භූමිය තුළ රැඳී සිටිමින් ආගමික කටයුතුවල නිරත වූ බවයි. බහුතරය භික්ෂූන් වහන්සේලා වූ අතර, ඔවුන් පිරිත් සජ්ඣායනා සහ ආගමික වතාවත්වල නිරත වූ බව ද පෙත්සමේ සඳහන්.

පෙත්සම්කරුගේ තර්කය අනුව, මහජන මාර්ග අවහිර කිරීම, වාහන ගමනාගමනයට හෝ පදිකයන්ට බාධා කිරීම, ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා සිදු කිරීම හෝ මහජන සාමය බිඳවැටීමට ආසන්න අවදානමක් ඇති කිරීම වැනි තත්ත්වයන් එම අවස්ථාවේදී ඇති වී නැහැ.

එම නිසා හදිසි වැළැක්වීමේ නියෝගයක් ලබාගැනීමට අවශ්‍ය නීතිමය පදනම තිබුණේද යන්න පිළිබඳව ඔහු ප්‍රශ්න කරනවා.

කෙසේ වෙතත්, විරෝධතාවක් සාමකාමී වූවාද, මහජනතාවට බාධාවක් ඇතිවීමේ අවදානමක් තිබුණාද සහ පොලිසිය අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ කරුණු ප්‍රමාණවත් වූවාද යන්න සම්බන්ධයෙන් ස්වාධීන නිගමනයකට පැමිණීමට අදාළ සාක්ෂි සහ අධිකරණ වාර්තා පරීක්ෂා කිරීම අවශ්‍ය වෙනවා.

සාමකාමී රැස්වීම් පැවැත්වීමේ අයිතිය ගැන පෙත්සමේ අවධානය

මෙම නීතිමය අභියෝගය නියෝගයක භූගෝලීය සීමාවන් පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකට පමණක් සීමා වන්නේ නැහැ. සාමකාමීව රැස්වීම, අදහස් ප්‍රකාශ කිරීම සහ ආගමික නිදහස වැනි ව්‍යවස්ථාමය අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධයෙන් ද පෙත්සමේ අවධානය යොමු කර තිබෙනවා.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 9 වැනි වගන්තිය මගින් බුද්ධාගමට ප්‍රමුඛස්ථානය ලබාදීම සහ බුද්ධ ශාසනය ආරක්ෂා කර පෝෂණය කිරීම රාජ්‍යයේ වගකීමක් බව පෙත්සම්කරු පෙන්වා දෙනවා.

එමෙන්ම, 10 වැනි වගන්තිය සහ 14(1)(ඊ) වගන්තිය යටතේ ආගමික නිදහස සහ ආගම ඇදහීම සම්බන්ධයෙන් ඇති ආරක්ෂාව ද, 14(1)(අ) වගන්තිය යටතේ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස ද ඔහුගේ තර්කයට ඇතුළත් වෙනවා. 14(1)(ආ) වගන්තිය යටතේ සාමකාමීව රැස්වීමේ නිදහස සම්බන්ධයෙන් ද පෙත්සමේ කරුණු දක්වා තිබෙනවා.

ඔහුගේ අදහස වන්නේ තම ඉල්ලීම් සාමකාමීව ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා පුරවැසියන්ට ඇති අයිතිය නීත්‍යනුකූල නොවන ආකාරයෙන් සීමා කළ නොහැකි බවයි.

එහෙත් මෙම අයිතිවාසිකම් සියල්ලම සෑම තත්ත්වයකදීම සීමා රහිතව භාවිත කළ හැකි බවක් එයින් අදහස් වන්නේ නැහැ. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 15 වැනි වගන්තිය ඇතුළු අදාළ නීතිමය සීමාවන් ද සැලකිල්ලට ගත යුතු බව පෙත්සමේ සඳහන් වෙනවා.

මෙහිදී මතු වන ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය වන්නේ සාමකාමී රැස්වීමක අයිතිය සහ මහජන ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමේ වගකීම අතර නීතියෙන් නියම කර ඇති සමතුලිතතාවය අදාළ නියෝගය තුළ ආරක්ෂා වී තිබුණාද යන්නයි.

මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාවේ මාර්ගෝපදේශ ගැනත් අවධානය

ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව විසින් මහජන විරෝධතා සහ රැස්වීම් කළමනාකරණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් නිකුත් කර ඇති මාර්ගෝපදේශ ද පෙත්සම්කරු තම තර්කයට ඇතුළත් කර තිබෙනවා.

පෙත්සමේ සඳහන් වන පරිදි, එම මාර්ගෝපදේශවල සාමකාමී මහජන රැස්වීම් සාමාන්‍යයෙන් සාමකාමී ඒවා ලෙස සලකා බැලීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දී තිබෙනවා.

එමෙන්ම, රැස්වීමක් විසුරුවා හැරීම හෝ තහනම් කිරීම අතිවිශේෂ අවස්ථාවලදී පමණක් සලකා බැලිය යුතු බවත්, බරපතළ ප්‍රචණ්ඩත්වයක් ඇතිවීමේ ආසන්න අවදානමක් පිළිබඳ පැහැදිලි හා වාස්තවික සාක්ෂි තිබිය යුතු බවත් පෙත්සම්කරු අවධාරණය කරනවා.

අඩු සීමාකාරී ක්‍රියාමාර්ගවලින් අවදානම පාලනය කළ හැකි අවස්ථාවලදී, රැස්වීම තහනම් කිරීම හෝ විසුරුවා හැරීම අවසන් විකල්පයක් ලෙස පමණක් භාවිත කළ යුතු බව ද එම මාර්ගෝපදේශ සම්බන්ධයෙන් පෙත්සමේ විස්තර කර තිබෙනවා.

මෙම මාර්ගෝපදේශ සැලකිල්ලට නොගෙන සාමකාමී සත්‍යග්‍රහයට එරෙහිව නියෝගයක් ලබාගෙන ඇති බවට පෙත්සම්කරු චෝදනා කරනවා.

එහෙත් මාර්ගෝපදේශ අදාළ කරගත් ආකාරය සහ අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ කරුණු ප්‍රමාණවත් වූවාද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා අදාළ ලේඛන පරීක්ෂා කිරීම අවශ්‍ය වෙනවා.

නියෝගය අභියෝගයට ලක් කිරීමට ඉදිරිපත් කර ඇති හේතු

ගම්මන්පිල මහතාගේ පෙත්සමෙන් ඔක්තෝබර් 21 නියෝගය නීතිවිරෝධී, අතාර්කික සහ අත්තනෝමතික බවට චෝදනා කරනවා.

පළමුව, නියෝගය නිකුත් කිරීමට පදනම් වූ කරුණු ප්‍රමාණවත් පැහැදිලි බවකින් සඳහන් කර නොමැති බව පෙත්සම්කරු පවසනවා. විශාල ප්‍රදේශ ගණනාවක් සහ විවිධ පුද්ගල කණ්ඩායම් ආවරණය වන පරිදි සීමා පනවා ඇත්තේ ඇයිද යන්න පැහැදිලි විය යුතු බව ඔහු පෙන්වා දෙනවා.

දෙවනුව, නියෝගය මගින් මහජන මාර්ග සහ රාජ්‍ය ආයතන ආසන්න ප්‍රදේශ රැසක් ආවරණය කිරීම අවශ්‍ය වූයේ ඇයිද යන්න ප්‍රමාණවත් ලෙස පෙන්වා දී නොමැති බවට චෝදනා කරනවා.

තුන්වනුව, සාමකාමී දේශපාලන හෝ ආගමික අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට සහ රැස්වීමට ඇති අයිතිවාසිකම්වලට නියෝගය අනිසි ලෙස බලපාන බව පෙත්සමේ සඳහන් වෙනවා.

සිව්වනුව, නීතියේ නියමිත ක්‍රියාපටිපාටියට අනුකූලව නියෝගය ලබාගෙන තිබුණාද යන්න පිළිබඳව පෙත්සම්කරු සැක පළ කරනවා. ඔහුට අනුව, අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ කරුණු සහ නියෝගයෙන් පනවා ඇති සීමා අතර ප්‍රමාණවත් සම්බන්ධතාවක් තිබිය යුතුයි.

පස්වනුව, දේශපාලන අරමුණු සහිතව නියෝගය ලබාගත් බවට ද පෙත්සමේ චෝදනා තිබෙනවා. එමෙන්ම, අදාළ තීරණය ගැනීමේදී සත්‍යග්‍රහයට සහභාගී වූ පිරිසගේ හැසිරීම, බාධා තිබුණාද යන්න සහ පොලිස් උපදෙස්වලට සහභාගී වූවන් ප්‍රතිචාර දැක්වූ ආකාරය වැනි කරුණු නිසි ලෙස සැලකිල්ලට ගෙන නොමැති බව ද පෙත්සම්කරු කියා සිටිනවා.

මෙම සියලු කරුණු පෙත්සම්කරුගේ අභියෝගයේ කොටසක්. ඒවා අධිකරණය විසින් පිළිගෙන ඇති බව හෝ ඒවා සම්බන්ධයෙන් අවසන් තීරණයක් ලබාදී ඇති බව මෙම ලේඛනයෙන් තහවුරු වන්නේ නැහැ.

නියෝගයට අවසන් දිනයක් සඳහන් නොවීම ගැනත් ප්‍රශ්නයක්

පෙත්සමේ විශේෂයෙන් අවධානය යොමු කර ඇති තවත් කරුණක් වන්නේ අදාළ නියෝගය ක්‍රියාත්මක වන අවසන් දිනයක් සඳහන් නොවීමයි.

පෙත්සම්කරු පෙන්වා දෙන්නේ, 2026 ඔක්තෝබර් 21 වැනිදා උදෑසන 6.00 සිට බලපැවැත්වෙන බව සඳහන් කර ඇති නියෝගයට එය අවසන් වන දිනයක් දක්වා නොමැති බවයි.

මෙය ඉදිරියේදී තමන්ට සහ අනෙකුත් සහභාගී වූ පුද්ගලයන්ට බලපාන සීමාවක් බවට පත්විය හැකි බව ඔහු පවසනවා.

කෙසේ වෙතත්, අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 106 වැනි වගන්තිය යටතේ නියෝගයක් සාමාන්‍යයෙන් එය නිකුත් කළ දින සිට දින 14කට වැඩි කාලයක් ක්‍රියාත්මක නොවිය යුතු බව පෙත්සමේ උපුටා දක්වා තිබෙනවා. මිනිස් ජීවිතයට, සෞඛ්‍යයට හෝ ආරක්ෂාවට අනතුරක් හෝ කැරැල්ලක් හෝ ගැටුමක් ඇතිවීමේ අවදානමක් සම්බන්ධයෙන් ගැසට් නිවේදනයක් මගින් විශේෂ විධිවිධානයක් කර ඇති අවස්ථා සඳහා එහි ව්‍යතිරේකයක් ද සඳහන් වෙනවා.

ඒ අනුව, නියෝගයේ කාලසීමාව, එහි අන්තර්ගතය සහ එය ක්‍රියාත්මක කළ හැකි නීතිමය සීමා මොනවාද යන්න ද මෙම අභියෝගයේදී වැදගත් කරුණු බවට පත්වෙනවා.

අභියාචනාධිකරණයෙන් ඉල්ලා ඇත්තේ කුමක්ද?

මෙම පෙත්සමෙන් උදය ගම්මන්පිල මහතා ඉල්ලා සිටින ප්‍රධාන සහනය වන්නේ 2026 ඔක්තෝබර් 21 වැනිදා නිකුත් කළ බව කියන නියෝගය අවලංගු කිරීමට අභියාචනාධිකරණය මැදිහත් වන ලෙසයි.

ඒ සඳහා Writ of Certiorari ලෙස හඳුන්වන රිට් ආඥාවක් නිකුත් කරන ලෙස ඔහු ඉල්ලා තිබෙනවා. එමගින් නීතිමය වශයෙන් අභියෝගයට ලක් කරන ලද නියෝගය අවලංගු කිරීම ඔහුගේ අපේක්ෂාවයි.

එයට අමතරව, අදාළ නියෝගය ක්‍රියාත්මක කිරීම, එය මත පදනම්ව කටයුතු කිරීම හෝ එය බලපැවැත්වීමට ඉඩදීම වැළැක්වීමට Writ of Prohibition ලෙස හඳුන්වන තවත් ආකාරයක රිට් ආඥාවක් නිකුත් කරන ලෙස ද ඉල්ලා තිබෙනවා.

අවසාන තීරණය ලබාදෙන තුරු අදාළ නියෝගය ක්‍රියාත්මක කිරීම අත්හිටුවීමට අතුරු නියෝගයක් ලබාදෙන ලෙස ද පෙත්සමෙන් ඉල්ලීමක් කර තිබෙනවා.

තවද, නියෝගය ලබාගැනීමට අදාළ මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයේ සම්පූර්ණ නඩු වාර්තා කැඳවා පරීක්ෂා කරන ලෙසත්, පොලිසිය ඉදිරිපත් කළ අයදුම්පත හෝ වාර්තාව, අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ කරුණු, මුල් නියෝගය සහ එයට අදාළ ලේඛන ලබාගන්නා ලෙසත් ඉල්ලා තිබෙනවා.

එමෙන්ම, පසුව නිකුත් කර ඇති නියෝග, සංශෝධන, අවලංගු කිරීම් හෝ අදාළ නියෝගය ක්‍රියාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන් දැනුම්දීම් තිබේ නම් ඒවා ද ඉදිරිපත් කරන ලෙස ඉල්ලීම් කර තිබෙනවා.

මෙම ඉල්ලීම් මගින් පෙත්සම්කරු අපේක්ෂා කරන්නේ නියෝගය නිකුත් කළ අවස්ථාවේදී අධිකරණය වෙත ඉදිරිපත් කළ කරුණු සහ නියෝගය නීතියට අනුකූල වූවාද යන්න පරීක්ෂා කිරීමට අවස්ථාව ලබාගැනීමයි.

මෙතැනින් පසු අවධානය යොමු වන්නේ කුමකටද?

මෙම පෙත්සම ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසු අවධානය යොමු වන්නේ අභියාචනාධිකරණය එය සලකා බලන ආකාරය, ඉල්ලා ඇති අතුරු සහන සම්බන්ධයෙන් ගනු ලබන තීරණ සහ අදාළ අධිකරණ වාර්තා පරීක්ෂා කිරීමේ ප්‍රගතිය වෙතයි.

එහෙත්, දැනට ඇති මෙම ලේඛනයෙන් අභියාචනාධිකරණය විසින් පෙත්සම සම්බන්ධයෙන් අවසන් තීරණයක් ලබාදී ඇති බවක් හෝ අදාළ නියෝගය ක්‍රියාත්මක කිරීම අත්හිටුවා ඇති බවක් තහවුරු කළ නොහැකියි.

එම නිසා, පෙත්සම්කරු ඉල්ලා ඇති සහන අනුමත වී ඇති බවක් ලෙස මෙම පුවත කියවීම සුදුසු නැහැ. එය නීතිමය අභියෝගයක් ඉදිරිපත් කර ඇති බවට වන පුවතක්.

මෙම සිදුවීමේදී ප්‍රධාන කරුණු කිහිපයක් එකිනෙකට සම්බන්ධ වෙනවා. එක් පැත්තකින් මහජන රැස්වීම් සහ විරෝධතා කළමනාකරණය කිරීමේදී පොලිසියට සහ අධිකරණයට ඇති බලතල තිබෙනවා. අනෙක් පැත්තෙන් සාමකාමීව අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ, ආගමික කටයුතුවල නිරත වීමේ සහ රැස්වීමේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ප්‍රශ්න මතුව තිබෙනවා.

එමෙන්ම, මහජන ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා පනවන සීමාවක් නීතියෙන් නියම කර ඇති අරමුණට ගැළපෙනවාද, එය අවශ්‍ය තරමට පමණක් සීමා වී තිබෙනවාද සහ ඒ සඳහා ප්‍රමාණවත් කරුණු තිබෙනවාද යන්න ද මෙම පෙත්සමෙන් මතු කර ඇති මූලික නීතිමය ප්‍රශ්න අතරට ඇතුළත් වෙනවා.

ඒ අනුව, විහාරමහාදේවී උද්‍යානයේ සත්‍යග්‍රහය සම්බන්ධයෙන් ඇති වී තිබෙන මෙම ගැටලුව තීරණය කිරීමේදී වැදගත් වන්නේ පෙත්සම්කරුගේ චෝදනා පමණක් නොවෙයි. අදාළ නියෝගය, එය ලබාගැනීමට ඉදිරිපත් කළ කරුණු, අදාළ නීතිමය විධිවිධාන සහ අධිකරණයේ ඉදිරි තීරණ ද ඒ සඳහා වැදගත් වනු ඇති.

වැදගත් සටහන

මෙම වාර්තාව සකස් කර ඇත්තේ 2026 ඔක්තෝබර් 27 දිනැති අභියාචනාධිකරණ පෙත්සමේ අන්තර්ගතය පදනම් කරගෙනයි. එහි සඳහන් චෝදනා සහ ප්‍රකාශ පෙත්සම්කරුගේ ස්ථාවරය ලෙස ඉදිරිපත් කර ඇති අතර, ඒවා සම්බන්ධයෙන් ස්වාධීන තහවුරු කිරීමක් හෝ අධිකරණයේ අවසන් තීරණයක් මෙම ලේඛනයෙන් පමණක් තහවුරු කළ නොහැකියි.

Call to Action

මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.