ගෝලීය දකුණේ කටයුතු සහ බහුද්‍රැවීය භූ-දේශපාලනය පිළිබඳ විශේෂඥතාවක් ඇති දේශපාලන විශ්ලේෂක ආචාර්ය ජගත් චන්ද්‍රවංශ විසින් සිදුකරන මෙම විශ්ලේෂණය, බ්‍රසීලයේ 2026 ජනාධිපතිවරණය වටා ගොඩනැගී ඇති ලූලා ද සිල්වා සහ ෆ්ලේවියෝ බෝල්සොනාරෝ අතර දේශපාලන සටන, එහි ආර්ථික හා සමාජ සාධක මෙන්ම ඇමරිකාව, චීනය සහ BRICS සමඟ ඇති භූ-දේශපාලන සබඳතා විමසා බලයි.
බ්‍රසීලයේ මෙම මැතිවරණය හුදෙක් අපේක්ෂකයන් දෙදෙනෙකු අතර තරගයක්ද, නැතිනම් ගෝලීය බලතුලනයේ වෙනස්වීමක් පිළිබිඹු කරන දේශපාලන සටනක්ද යන්න පිළිබඳවද මෙහිදී අවධානය යොමු කෙරේ.
බ්‍රසීලයේ මැතිවරණය පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු අතර සටනක් පමණක්ද?
2026 බ්‍රසීල ජනාධිපතිවරණය මේ වනවිට ජනාධිපති ලූලා ද සිල්වා සහ ෆ්ලේවියෝ බෝල්සොනාරෝ අතර දැඩි තරගයක් බවට පත්ව තිබේ.
මත විමසුම්වලින් පෙනී යන්නේ දෙවන වටයකදී දෙදෙනා අතර තරගය කරට කර මට්ටමක පවතින බවයි. ඒ සමඟම මැද මාවතේ දේශපාලන විකල්පයන්ට සැලකිය යුතු ජනප්‍රියත්වයක් ලබා ගැනීමට නොහැකි වී තිබේ.
විශේෂත්වය වන්නේ ලූලාටත්, ෆ්ලේවියෝටත් ඉහළ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ ප්‍රතිශතයක් පැවතීමයි. ඒ නිසා මෙම මැතිවරණය “කවුරුන් ජයගත යුතුද?” යන්නට වඩා “කවුරුන් බලයට පැමිණීම වැළැක්විය යුතුද?” යන ප්‍රශ්නය වටා ගොඩනැගෙන මැතිවරණයක් බවට පත්වෙමින් තිබේ.
ලූලාගේ පැත්තෙන් කියවෙන ආර්ථික කතාව
ලූලාගේ දේශපාලන ශක්තියේ ප්‍රධාන පදනමක් වන්නේ ඔහුගේ පාලන කාලවලදී පෙන්වා දුන් සමාජ හා ආර්ථික ප්‍රතිඵලය. ඔහුගේ පළමු ධුර කාල දෙක වූ 2003 – 2010 කාලය තුළ බ්‍රසීලයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය වසරකට සාමාන්‍යයෙන් 4%ක පමණ වේගයකින් වර්ධනය වූ බව විශ්ලේෂණය පෙන්වා දෙයි.
එම කාලය තුළ විරැකියාව පහළ ගිය අතර අවම වැටුපේ සැබෑ වටිනාකමද සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගියේය. මිලියන ගණනක් ජනතාව දරිද්‍රතාවයෙන් ඉවත් කිරීමට හැකිවීම ලූලාගේ දේශපාලන උරුමයේ ප්‍රධාන කොටසකි.
නමුත් අද ලූලාට වැදගත් වන්නේ අතීත ජයග්‍රහණ පමණක් නොවේ. ඔහුගේ වත්මන් පාලන කාලයේදීද රැකියා, ආදායම් සහ දරිද්‍රතාව සම්බන්ධයෙන් ධනාත්මක සංඛ්‍යා කිහිපයක් ඉදිරිපත් වෙමින් තිබේ.
2026 දෙවන කාර්තුව වන විට විරැකියා අනුපාතය 5.4% දක්වා පහත වැටී ඇති බවත්, 2022 පැවති 9.3% සමඟ සසඳන විට එය සැලකිය යුතු අඩුවීමක් බවත් මෙම විශ්ලේෂණය පෙන්වා දෙයි.
සැබෑ සාමාන්‍ය කම්කරු ආදායම 12.7%කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, දරිද්‍රතා අනුපාතයද 2022 පැවති 31.6% සිට 2024 වන විට 23.1% දක්වා පහත වැටී ඇත.
ඒ සමඟම “Zero Hunger” වැඩසටහන හරහා ආහාර සුරක්ෂිතතාව පිළිබඳ තත්ත්වය වැඩිදියුණු කිරීමටද ලූලාගේ රජය උත්සාහ කර තිබේ. එහෙත් දේශපාලනයේදී සංඛ්‍යා පමණක් මැතිවරණ ජයග්‍රහණය තීරණය නොකරයි. ජනතාවගේ එදිනෙදා ජීවිතයට එම සංඛ්‍යා කොතරම් දැනෙනවාද යන්න තීරණාත්මකය.
කුඩා ව්‍යාපාරවලට ලූලාගෙන් තල්ලුවක්?
බ්‍රසීල ආර්ථිකයේ තවත් වැදගත් කොටසක් වන්නේ ක්ෂුද්‍ර හා කුඩා ව්‍යාපාරයි. “Acredita” වැඩසටහන හරහා ක්ෂුද්‍ර ව්‍යවසායකයන්, MEI සහ CadÚnico ප්‍රතිලාභීන්ට ව්‍යාපාර ආරම්භ කිරීමට ණය හා මූල්‍ය පහසුකම් ලබාදීම ඉලක්ක කර ඇත.
එමෙන්ම “Contrata Brasil” වේදිකාව හරහා රජයේ ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලියට කුඩා ව්‍යාපාර සහ ස්වයං රැකියා නියුතු පුද්ගලයන් සම්බන්ධ කර ගැනීම පහසු කිරීමේ උත්සාහයක්ද දක්නට ලැබේ.
මෙය වැදගත් වන්නේ නව රැකියා උත්පාදනයේ විශාල කොටසක් කුඩා හා ක්ෂුද්‍ර ව්‍යාපාර මත රඳා පවතින බැවිනි. ඒ අනුව ලූලාගේ ආර්ථික කතාව විශාල සමාගම් සහ ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳාම පමණක් නොව, කුඩා ව්‍යාපාරිකයාගේ ආදායම හා රැකියා සුරක්ෂිතභාවය දක්වා ගමන් කරයි.
ඇමරිකාව අතරමැදින් පැමිණෙද්දී චීනයට ලූලාගේ අවධානය
ලූලාගේ විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ තවත් වැදගත් පැත්තක් වන්නේ චීනය සහ ගෝලීය දකුණ සමඟ සබඳතා පුළුල් කිරීමයි. විශේෂයෙන් ඇමරිකානු වෙළෙඳ හා තීරුබදු පීඩනය ඉහළ යන පසුබිමක, චීනය බ්‍රසීලයට විකල්ප වෙළෙඳපොළක් ලෙස වැදගත් වේ.
2026 පළමු භාගයේදී බ්‍රසීලයේ කෘෂිකාර්මික අපනයනවලින් සැලකිය යුතු කොටසක් චීනය ඇතුළු විවිධ වෙළෙඳපොළ වෙත යොමු වී ඇත. ඌරු මස්, සෝර්ගම් සහ DDGS වැනි නව අපනයන භාණ්ඩද එම විවිධාංගීකරණයේ කොටසක් ලෙස ඉදිරිපත් වේ.
එමෙන්ම ඉතියෝපියාව ඇතුළු නව වෙළෙඳපොළ වෙත ප්‍රවේශ වීමෙන් බ්‍රසීලය තම අපනයන අවදානම එක් රටකට සීමා නොකිරීමට උත්සාහ කරන බව පෙනේ.
මෙහිදී ලූලාගේ මූලික දේශපාලන අදහස පැහැදිලිය. බ්‍රසීලය එකම බලකේන්ද්‍රයකට යටත් නොවී, බහුද්‍රැවීය ලෝකයක තමන්ට වැඩි ඉඩක් සොයාගත යුතුය.
BRICS සහ Dilma Rousseffගේ භූමිකාව
මෙම උපායමාර්ගයේ තවත් වැදගත් කොටසක් වන්නේ BRICS ය. ලූලා BRICS සංවිධානය සලකන්නේ බටහිර බලපෑමට විකල්ප ජාත්‍යන්තර සහයෝගිතා වේදිකාවක් ලෙසය. එහිදී හිටපු බ්‍රසීල ජනාධිපතිනි ඩිල්මා රවුසෙෆ්ගේ භූමිකාවද වැදගත් වේ.
New Development Bank හෙවත් NDB හි ඇයගේ නායකත්වය යටතේ ජාතික මුදල් භාවිතයෙන් ගනුදෙනු කිරීම, සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා විකල්ප මූල්‍යකරණය සහ සාමාජික රටවල් පුළුල් කිරීම වැනි ක්‍රියාමාර්ග කෙරෙහි අවධානය යොමුව ඇත.
ඒ අනුව ලූලාගේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය මැතිවරණ වේදිකාවෙන් ඔබ්බට ගොස් ගෝලීය බලතුලනය පිළිබඳ විශාල ප්‍රශ්නයක් සමඟ සම්බන්ධ වේ.
එහෙත් ෆ්ලේවියෝව අවතක්සේරු කළ හැකිද?
ලූලාගේ ආර්ථික වාර්තාව ශක්තිමත් වුවද, ෆ්ලේවියෝ බෝල්සොනාරෝටද තමන්ගේම ඡන්ද පදනමක් තිබේ. විශේෂයෙන් තරුණ ඡන්දදායකයන් අතර ඔහුගේ ජනප්‍රියත්වය අවධානයට ලක්ව තිබේ.
සමාජ මාධ්‍ය, සංස්කෘතික ප්‍රශ්න සහ දේශපාලන සන්නාමකරණය භාවිත කරමින් ෆ්ලේවියෝ ලූලාගේ පැරණි ඡන්ද පදනමෙන් බැහැර නව පරම්පරාවක් ආකර්ෂණය කර ගැනීමට උත්සාහ කරයි.
සැප්තැම්බර් අග මත විමසුමක් අනුව වයස අවුරුදු 16–34 අතර තරුණයන් අතර ෆ්ලේවියෝ 39%ක් ලබාගෙන ලූලාගේ 37%ට වඩා ඉදිරියෙන් සිටි බව විශ්ලේෂණය පෙන්වා දෙයි. නමුත් මෙය ස්ථාවර ප්‍රවණතාවක් බව පැවසීමට තවමත් ඉක්මන්ය. ඒ අනුව තරුණ ඡන්දයද මෙම මැතිවරණයේ තීරණාත්මක swing vote එකක් බවට පත්විය හැකිය.
ඇමරිකානු සාධකය ෆ්ලේවියෝට වාසියක්ද?
මෙම මැතිවරණයේ වඩාත් සංකීර්ණ කොටසක් වන්නේ ඇමරිකානු සාධකයයි. ඇමරිකානු මුදල් ප්‍රතිපත්තිය සහ බ්‍රසීල රියාල් මුදලේ පීඩනය වැනි කරුණු මත ෆ්ලේවියෝගේ මූල්‍ය විනය පිළිබඳ පණිවිඩයට වෙළෙඳපොළ තුළ යම් ආකර්ෂණයක් ඇතිවිය හැකිය.
එමෙන්ම බ්‍රසීලය සහ ඇමරිකාව අතර රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ගැටුම්ද දේශපාලන වාතාවරණයට බලපාමින් තිබේ. ලූලා මෙවැනි ගැටුම් ස්වෛරීභාවය සහ ජාතික තීරණ ගැනීමේ අයිතිය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් ලෙස ඉදිරිපත් කරයි.
ෆ්ලේවියෝගේ කඳවුරට එය වෙනත් ආකාරයකින් භාවිත කළ හැකිය. එනම්, ලූලාගේ ආණ්ඩුව ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පීඩනයට ලක්ව ඇති බවත්, තමන් වෙනස් ආකාරයක විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් ගෙන එන බවත් පෙන්වා දීමයි.
“Culture War” එකත් මැතිවරණ වේදිකාවට
බ්‍රසීල දේශපාලනයේ ආර්ථික ප්‍රශ්න පමණක් නොව සංස්කෘතික ප්‍රශ්නද ඉතා බලවත්ය. ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය, ලිංගික අනන්‍යතාව, පවුල් වටිනාකම් සහ සමාජ ප්‍රතිපත්ති වැනි කරුණු සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකාව ඇතුළු බටහිර රටවල ඇතිවන දේශපාලන ධාරාවන් බ්‍රසීලයටද බලපෑම් කරයි.
මෙවැනි සංස්කෘතික ගැටුම් දක්ෂිණාංශික දේශපාලනයේ ඡන්ද පදනම තවදුරටත් ශක්තිමත් කළ හැකි බව විශ්ලේෂණය පෙන්වා දෙයි. ඒ නිසා බ්‍රසීලයේ 2026 මැතිවරණය ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ තරගයක් පමණක් නොවේ. එය සමාජය කුමන දිශාවකට ගමන් කළ යුතුද යන්න පිළිබඳ සංස්කෘතික තරගයක්ද වේ.
විදේශීය මැදිහත්වීමේ චෝදනා
මැතිවරණ සටන තවත් උණුසුම් කරන කරුණක් වන්නේ විදේශීය මැදිහත්වීම් පිළිබඳ චෝදනාය. ඇමරිකානු රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් බ්‍රසීලයේ නීතිමය සහ වාරණ සම්බන්ධ ගැටලු පිළිබඳ වැඩසටහන් සඳහා ලබාදී ඇති අරමුදල්ද මෙම විවාදයට ඇතුළත් වී තිබේ.
බ්‍රසීල බලධාරීන් විසින් විදේශීය මැදිහත්වීම් සම්බන්ධයෙන් පරීක්ෂණ ඉල්ලා සිටීමත් සමඟ ප්‍රශ්නය තවදුරටත් දේශපාලනීකරණය වී ඇත. ඒ අතර ෆ්ලේවියෝගේ අපේක්ෂකත්වය සම්බන්ධයෙන්ද දේශපාලන විරුද්ධ පාර්ශ්වයන් චෝදනා ඉදිරිපත් කර තිබේ.
මේ සියල්ල සිදුවන්නේ හිටපු ජනාධිපති ජායර් බෝල්සොනාරෝට එරෙහි නීතිමය ක්‍රියාමාර්ගවල පසුබිමකය.
ඇත්තටම තරගය කුමක් සඳහාද?
මෙම සියලු කරුණු එකට ගත් විට බ්‍රසීලයේ 2026 මැතිවරණය සරල “වම එදිරිව දකුණ” තරගයකට වඩා සංකීර්ණ බව පැහැදිලිය. එක් පැත්තක ලූලා සිටී.
ඔහු ආර්ථික වර්ධනය, රැකියා, දරිද්‍රතාව අඩු කිරීම, සමාජ සුබසාධනය සහ ගෝලීය දකුණ සමඟ සබඳතා ශක්තිමත් කිරීම පිළිබඳ පණිවිඩයක් ඉදිරිපත් කරයි.
අනෙක් පැත්තේ ෆ්ලේවියෝ සිටී. ඔහුගේ දේශපාලන කඳවුර මූල්‍ය විනය, සංස්කෘතික සංරක්ෂණවාදය, ස්වෛරීභාවය සහ බෝල්සොනාරෝ දේශපාලන උරුමය වටා තම ඡන්ද පදනම ගොඩනඟයි.
ඒ අතර ඇමරිකාව, චීනය, BRICS, ගෝලීය වෙළෙඳාම සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය පද්ධතිය වැනි කරුණුද බ්‍රසීලයේ අභ්‍යන්තර දේශපාලනයට ඇතුළත් වී තිබේ. මෙහි ඇති විශාලතම දේශපාලන ප්‍රහේලිකාව වන්නේ එයයි.
ලූලා පරාජය කිරීමට බාහිරව එල්ල වන පීඩනයක්, අවසානයේදී ලූලාට විරුද්ධව නොව ෆ්ලේවියෝට වාසිදායක දේශපාලන කතාවක් නිර්මාණය කළ හැකිද?
විශේෂයෙන්ම ස්වෛරීභාවය පිළිබඳ සංවේදීතාව ඉහළ යන අවස්ථාවක, විදේශීය බලපෑමක් පිළිබඳ හැඟීමක් ෆ්ලේවියෝගේ කඳවුරට තමන් “බ්‍රසීලය වෙනුවෙන්” පෙනී සිටින බවට ප්‍රචාරණය කිරීමට අවස්ථාවක් ලබා දිය හැකිය.
ඒ අනුව අවසාන ප්‍රතිඵලය තීරණය කරන්නේ ආර්ථික සංඛ්‍යා පමණක් නොවේ. බ්‍රසීල ජනතාවට තම රටේ අනාගතය කුමන දිශාවකට ගෙන යා යුතුද යන්න පිළිබඳ ඇති අවබෝධය සහ බිය ඒ දෙකෙන් කුමක් ප්‍රබල වේද යන්නයි. 2026 මැතිවරණයේ සැබෑ සටන එතැනය.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. ලූලාගේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියද, ෆ්ලේවියෝගේ දේශපාලන ප්‍රවේශයද බ්‍රසීලයට වඩා සුදුසු යැයි ඔබ සිතන්නේ? මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
