දේශපාලනඥයෙක් මැතිවරණ වේදිකාවකදී හෝ ප්රසිද්ධ උත්සවයකදී පුංචි දරුවෙක්ව වඩාගෙන සිපගන්නා, අතින් අල්ලන දර්ශන අපේ රටේ අලුත් දෙයක් නෙවෙයි. දශක ගණනාවක් තිස්සේ ජනප්රිය දේශපාලනයේ ප්රධාන ප්රචාරණ මෙවලමක් වුණේ තමන් “ජනහිතකාමී, කරුණාවන්ත” චරිත ලෙස පෙන්වන්න දරුවන්ව සංකේතයක් කරගන්න එකයි. නමුත්, නූතන දියුණු සමාජයක දරුවෙකුගේ කැමැත්තෙන් තොරව, ඔවුන්ගේ සිරුරට සහ පෞද්ගලික අවකාශයට ඇතුළු වෙන්න ඕනෑම බලවෙතෙකුට අයිතියක් තියෙනවද?
මෑතකදී ජාතික ජන බලවේගයේ (NPP) නිවාස, ඉදිකිරීම් සහ ජල සම්පාදන නියෝජ්ය අමාත්ය ටී. බී. සරත් සහ කුඩා දරුවෙකු සම්බන්ධ ඡායාරූප කිහිපයක් සමාජ මාධ්ය තුළ දැඩි ලෙස කතාබහට ලක්වුණා. එහිදී දරුවාගේ අභිමතයකින් තොරව සිදුවූ භෞතික ස්පර්ශය පිළිබඳව සිවිල් සමාජයෙන් සහ ළමා හිමිකම් සංවිධානවලින් නැගුණු විවේචන, ශ්රී ලංකාවේ සාම්ප්රදායික ළමා සංරක්ෂණ සංකල්ප මුළුමනින්ම ආපසු හැරවීමට සමත් වෙලා තියෙනවා.
දේශපාලන වේදිකාව සහ වෙනස් වූ සිදුවීම් දෙකක්
සමාජ මාධ්යයේ සංසරණය වූ ඡායාරූපවලින් නියෝජ්ය අමාත්ය ටී. බී. සරත් දරුවෙකු ස්පර්ශ කරන ආකාරය නිරූපණය වූ අතර, එය දරුවාගේ කැමැත්තෙන් තොරව සිදුවූවක් බවට චෝදනා එල්ල වුණා. බලය සහ අධිකාරීත්වය හමුවේ දරුවාගේ පෞද්ගලික අවකාශය නොසලකා හැරීම මෙහිදී දැඩි ලෙස ප්රශ්න කෙරුණා.
නමුත් ඊට සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ආදර්ශයක් ඊට ආසන්න දිනකදී විපක්ෂ නායක සජිත් ප්රේමදාසගෙන් දැකගත හැකි වුණා. පාර්ලිමේන්තුවට පෙත්සමක් භාරදීමට පැමිණි අවස්ථාවකදී දරුවෙකුගේ උරහිස මත අත තැබීමට පෙර, *”මම ඔයාගේ උරහිස් මත අත තැබුවට කමක් නැද්ද?”* යනුවෙන් විමසා පූර්ව අනුමැතිය (Consent) ලබාගැනීමට ඔහු කටයුතු කළා.
මෙම සිදුවීම් දෙක එකිනෙක සසඳා බලද්දී ශ්රී ලාංකේය දේශපාලන අවකාශය තුළ පවතින ආකල්පමය පරතරය පැහැදිලි වෙනවා.
| සංකල්පීය මානය | නියෝජ්ය අමාත්ය ටී. බී. සරත් සම්බන්ධ සිදුවීම | විපක්ෂ නායක සජිත් ප්රේමදාස සම්බන්ධ සිදුවීම |
| භෞතික ස්පර්ශයේ ස්වභාවය | දරුවාගේ පූර්ව අනුමැතියකින් තොරව සිදුවූ බවට විවේචනයට ලක්වීම. | ස්පර්ශයට පෙර දරුවාගෙන් පැහැදිලිව අනුමැතිය විමසීම. |
| ළමා ස්වාධීනත්වයට ගරු කිරීම | සාම්ප්රදායික වැඩිහිටි ආධිපත්යය සහ අභිමතය නිරූපණය වීම. | දරුවාගේ පුද්ගලික අවකාශයට සහ ස්වාධීනත්වයට ගරු කිරීම. |
| සමාජයට දෙන පණිවිඩය | මහජන නියෝජිතයන්ට දරුවන්ගේ කැමැත්ත රහිතව හැසිරීමට ඇති ඉඩකඩ. | දරුවෙකුට “නැත” කීමට ඇති අයිතිය සහ දේහ ස්වාධීනතාව පිළිගැනීම. |
| සිවිල් සමාජ ඇගයීම | ළමා හිමිකම් සංවිධානවල දැඩි කනස්සල්ල සහ විවේචනය. | සම්මුති-මූලික සංස්කෘතියක් උදෙසා කෙරුණු ප්රශංසනාත්මක ඇගයීම. |
“හොඳ ස්පර්ශය / නරක ස්පර්ශය” මතයෙන් ඔබ්බට: දේහ ස්වාධීනතාව (Bodily Autonomy)
අපේ රටේ මෙතෙක් කල් දරුවන්ට කියලා දුන්නේ “හොඳ ස්පර්ශය” (Good Touch) සහ “නරක ස්පර්ශය” (Bad Touch) ගැන විතරයි. නමුත් ‘Stop Child Cruelty Trust’ හි සභාපතිනී වෛද්ය තුෂාරා වික්රමනායක ඇතුළු ප්රඥාවන්තයින් පෙන්වා දෙන්නේ මේ ද්විමය වර්ගීකරණය අදට ප්රමාණවත් නැති බවයි.
ස්පර්ශ කරන කෙනාගේ චේතනාව කොච්චර ආදරණීය වුණත්, දරුවාගේ පූර්ව අනුමැතිය (Child Consent) නැතිනම් එය දරුවාගේ දේහ ස්වාධීනතාව (Bodily Autonomy) උල්ලංඝනය කිරීමක්. වැඩිහිටියෙක්, නෑදෑයෙක් හෝ රටේ නායකයෙක් වුණත් දරුවාගේ සිරුරට ඇතුළු විය හැක්කේ දරුවාගේ එකඟතාව මත විතරයි.
සාම්ප්රදායික ප්රවේශය – වැඩිහිටියාගේ චේතනාව මූලික වේ – (හොඳ / නරක ස්පර්ශය)
නූතන ප්රවේශය – දරුවාගේ පූර්ව කැමැත්ත මූලික වේ – (සම්මුති-මූලික ප්රවේශය)
| නිර්ණායකය | සාම්ප්රදායික “හොඳ/නරක ස්පර්ශ” ප්රවේශය | නූතන “සම්මුති/අනුමැති-මූලික” ප්රවේශය |
| ප්රධාන අවධානය | ස්පර්ශ කරන පුද්ගලයාගේ චේතනාව සහ ස්පර්ශයේ නෛතික ස්වභාවය. | දරුවාගේ අභිමතය, පූර්ව කැමැත්ත සහ දේහ ස්වාධීනතාව. |
| දරුවාගේ භූමිකාව | ආරක්ෂාව ලබන, විද්යමාන ආක්රමණවලින් වළක්වා ගත යුතු නිෂ්ක්රීය පාර්ශ්වයක්. | තමන්ගේ ශරීරය පිළිබඳ තීරණ ගන්නා සවිබල ගැන්වුණු සක්රීය පාර්ශ්වයක්. |
| වැඩිහිටි වගකීම | නරක ස්පර්ශයන්ගෙන් දරුවා ආරක්ෂා කිරීම. | ඕනෑම භෞතික ස්පර්ශයකට පෙර දරුවාගේ පැහැදිලි අනුමැතිය ලබාගැනීම. |
| යෙදවුම් ක්ෂේත්රය | ප්රධාන වශයෙන් ලිංගික හෝ අපයෝජන අතවර වැළැක්වීමට සීමා වේ. | එදිනෙදා සමාජීය, දේශපාලනික සහ පවුල් පරිසරයේ සියලු ස්පර්ශයන්ට අදාළ වේ. |
නීතිමය රාමුව සහ අපට ඇති අභියෝග
ශ්රී ලංකාවේ 1998 අංක 50 දරන ජාතික ළමා ආරක්ෂක අධිකාරිය පනත මගින් NCPA ආයතනය පිහිටුවා ඇති අතර, 2024 නොවැම්බර් 25 දිනැති අතිවිශේෂ ගැසට් පත්රය මගින් කාන්තා හා ළමා කටයුතු අමාත්යාංශයේ කාර්යභාරය තවදුරටත් ශක්තිමත් කර තියෙනවා. එමෙන්ම, ඕනෑම ළමා හිංසනයක් ගැන දැනුම් දීමට 1929 ළමා උපකාරක සේවය පැය 24 පුරාම ක්රියාත්මකයි.
| ආයතනය / යාන්ත්රණය | ප්රධාන නීතිමය/ප්රතිපත්තිමය පදනම | මූලික කාර්යභාරය සහ වගකීම |
| ජාතික ළමා ආරක්ෂක අධිකාරිය (NCPA) | 1998 අංක 50 දරන ජාතික ළමා ආරක්ෂක අධිකාරිය පනත | ජාතික ප්රතිපත්ති සම්පාදනය, විමර්ශන අධීක්ෂණය සහ නීතිමය උපදෙස් ලබාදීම. |
| කාන්තා හා ළමා කටයුතු අමාත්යාංශය | 2024 නොවැම්බර් 25 දිනැති අතිවිශේෂ ගැසට් පත්රය | ළමා හා කාන්තා අභිවෘද්ධිය උදෙසා වන රාජ්ය ප්රතිපත්ති මෙහෙයවීම සහ සම්පාදනය. |
| ළමා උපකාරක සේවය (Child Helpline) | 1929 හදිසි ඇමතුම් අංකය (පැය 24 පුරා) | ළමා හිංසන සහ අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනයන් පිළිබඳ රහස්ය පැමිණිලි ලබාගැනීම. |
| සිවිල් සංවිධාන (උදා: Stop Child Cruelty Trust) | සිවිල් සංවිධාන හා ස්වේච්ඡා රාමුව | සමාජ දැනුවත්භාවය වර්ධනය කිරීම, ප්රතිපත්තිමය බලපෑම් කිරීම සහ අධීක්ෂණය. |
නමුත් නීති තිබුණත්, ප්රායෝගිකව දේශපාලනඥයන් සහ රාජ්ය නිලධාරීන් මෙකී සංකල්ප පිළිබඳව දැනුවත් කිරීමේ විශාල අඩුවක් පවතිනවා. දේශපාලන ප්රචාරණ සඳහා දරුවන්ගේ ඡායාරූප හෝ වීඩියෝ යොදාගැනීමේදී දරුවාගේ මෙන්ම දෙමාපියන්ගේද ද්විත්ව අනුමැතිය (Dual Consent) ලබාගැනීම අනිවාර්ය විය යුතුයි.
ඉදිරියට තැබිය යුතු ප්රතිපත්තිමය පියවර
1. දේශපාලනඥයන්ට ආචාරධර්ම පද්ධතියක්- සියලුම පාර්ලිමේන්තු නියෝජිතයන් සඳහා ළමා ආරක්ෂණය සහ ප්රසිද්ධ හැසිරීම් පිළිබඳ අනිවාර්ය ආචාරධර්ම සංග්රහයක් හඳුන්වා දීම.
2. අධ්යාපන පද්ධතියට ඇතුළත් කිරීම – පාසල් විශයමාලාවට “දේහ ස්වාධීනතාව සහ අනුමැතිය (Consent)” පිළිබඳ දැනුම ඇතුළත් කර දරුවා කුඩා කල සිටම සවිබල ගැන්වීම.
3. මාධ්ය සහ ප්රචාරණ නියාමනය – දේශපාලනික හෝ වෙළඳ අරමුණු සඳහා දරුවන් යොදාගැනීමේදී දැඩි නියාමන රීති ක්රියාත්මක කිරීම.
දරුවෙකු කියන්නේ වැඩිහිටියෙකුගේ හෝ දේශපාලනඥයෙකුගේ හිමිකාරීත්වයට යටත් වූවෙකු නෙවෙයි. ඔවුන් සිය සිරුර සහ පෞද්ගලික අවකාශය පිළිබඳ පූර්ණ හිමිකම් ඇති ස්වාධීන පුද්ගලයන් ලෙස පිළිගැනීම ප්රජාතන්ත්රවාදී සමාජයක මූලික ලක්ෂණයයි.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
