2001 සැප්තැම්බර් 11 වනදා අමෙරිකාවට එල්ල වූ ඛේදනීය ත්රස්ත ප්රහාරය මුළු ලෝකයම කම්පනයට පත් කළ සිදුවීමකි. එතැන් සිට වසර ගණනාවක් පුරා විවිධ අවස්ථාවලදී අමෙරිකාවේ හිටපු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් මෙම ප්රහාරය සහ ඒ ආශ්රිතව තමන් ලැබූ අත්දැකීම් ගැන නොයෙක් අදහස් පළ කර ඇත.
නමුත් මෙම ප්රකාශවල ඇති සත්යතාව කෙතරම්ද? CNN පුවත් සේවය විසින් සිදුකරන ලද කරුණු පරීක්ෂාව (Fact Check) ඇසුරින් ට්රම්ප්ගේ ප්රධාන ප්රකාශ කිහිපයක ඇත්ත නැත්ත සොයා බැලීම පහත දැක්වේ.
1. ග්රවුන්ඩ් සීරෝහිදී ගිනි නිවන භටයින් ට්රම්ප්ව වඩාගෙන ගියාද?
සැප්තැම්බර් 11 ප්රහාරයෙන් පසු දිනවලදී නිව්යෝර්ක් හි ග්රවුන්ඩ් සීරෝ (Ground Zero) ස්ථානයට තමන් ගිය බවත්, එතැන තිබූ ‘One Liberty Plaza’ ගොඩනැගිල්ල කඩා වැටීමේ අවදානමක් තිබූ නිසා ගිනි නිවන භටයින් තමන්ව ඔසවාගෙන ආරක්ෂිත ස්ථානයකට ගෙන ගිය බවත් ට්රම්ප් ප්රකාශ කර තිබුණි.
* සත්ය තත්ත්වය – මෙම ප්රකාශය අසත්ය සහ කිසිදු පදනමක් නැති එකකි. එදින එම ගොඩනැගිල්ල කඩා වැටීමේ බිය නිසා ජනයා ඉවත් කළ බව සැබෑවක් වුවද, හදිසි කළමනාකරණ වාර්තා, නිව්යෝර්ක් ගිනි නිවන දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධාරීන් හෝ එදින එතැන සිටි ඇසින් දුටු සාක්ෂිකරුවන් කිසිවෙකුත් ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ව එලෙස වඩාගෙන හෝ ඔසවාගෙන ගිය බවට තොරතුරු තහවුරු කර නොමැත.
2. සේවකයින් සිය ගණනක් මුදාගැනීමේ කටයුතුවලට යෙදෙව්වාද?
තමන්ගේම මුදලින් සිය ගණනක ඉදිකිරීම් සේවකයින් පිරිසක් ග්රවුන්ඩ් සීරෝ ස්ථානයේ සුන්බුන් ඉවත් කිරීමට සහ මුදාගැනීමේ කටයුතුවලට යැවූ බවට ට්රම්ප් නිතර පැවසීය.
* සත්ය තත්ත්වය – ට්රම්ප් සැප්තැම්බර් 13 වනදා අසල ස්ථානයකදී මාධ්ය වෙත කෙටි ප්රකාශයක් ලබා දී තිබුණ ද, ඔහු විසින් සේවකයින් සිය ගණනක් ඒ සඳහා යෙදවූ බවට හෝ ඊට මුදල් වියදම් කළ බවට නිව්යෝර්ක් නගරයේ ආපදා සහන සහ මුදාගැනීමේ නිල වාර්තාවල කිසිදු සටහනක් නොමැත.
3. ටවර් දෙක කඩා වැටෙන අයුරුත්, මිනිසුන් බිමට පනින අයුරුත් ජනේලයෙන් දැක්කාද?
මෑන්හැටන් හි පිහිටි තමන්ගේ නිවසේ ජනේලයෙන් මිනිසුන් දහස් ගණනක් ගොඩනැගිලිවලින් බිමට පනින ආකාරය සහ ලෝක වෙළඳ මධ්යස්ථාන කුළුණු දෙක කඩා වැටෙන ආකාරය තමන් පෞද්ගලිකව දුටු බව ට්රම්ප් පවසා තිබුණි.
* සත්ය තත්ත්වය – මෙය අතිශයෝක්තියෙන් යුත් ප්රකාශයකි. ට්රම්ප්ගේ නිවස පිහිටි ‘ට්රම්ප් ටවර්’ ගොඩනැගිල්ලේ සිට ලෝක වෙළඳ මධ්යස්ථානය පිහිටි ස්ථානයට සැතපුම් 4කට වඩා වැඩි දුරක් පවතී. එම දුර සිට පියවි ඇසින් මිනිසුන් බිමට පනින අයුරු පැහැදිලිව දැකගත නොහැක.
4. නිව් ජර්සි හි ජනතාව ප්රහාරය සමරමින් කෑගැසුවාද?
ලෝක වෙළඳ මධ්යස්ථානය කඩා වැටෙද්දී නිව් ජර්සි හි ජර්සි සිටි හි සිටි මුස්ලිම් ජාතිකයන් දහස් ගණනක් සතුටින් කෑගසමින් සමරනු තමන් දුටු බව ට්රම්ප් ප්රකාශ කර තිබුණි.
* සත්ය තත්ත්වය – මෙය මුළුමනින්ම අසත්ය ප්රකාශයකි. මාධ්යවේදීන්, පොලිසිය සහ නගර සභා නිලධාරීන් විසින් පසුව කරන ලද දීර්ඝ පරීක්ෂණවලදී නිව් ජර්සි හි එවැනි කිසිදු මහජන සැමරුමක් සිදු නොවූ බව තහවුරු විය.
5. ප්රහාරයට පෙර තමන් ඒ ගැන පොතේ ලියා අනාවැකි කීවාද?
2000 වසරේදී තමන් ලියූ *The America We Deserve* පොත හරහා 9/11 ප්රහාරය පිළිබඳ අනාවැකි පළ කළ බවත්, උසාමා බින් ලාඩන් ගැන කලින්ම අනතුරු ඇඟවූ බවත් ට්රම්ප් පවසා ඇත.
* සත්ය තත්ත්වය – ඔහුගේ පොතේ ලෝකයට ඇති විවිධ ත්රස්තවාදී තර්ජන ගැන සඳහන් කරද්දී උසාමා බින් ලාඩන්ගේ නම එක තැනක සඳහන් කර තිබුණ ද, ලෝක වෙළඳ මධ්යස්ථානයට ප්රහාරයක් එල්ල වන බවට කිසිදු අනාවැකියක් හෝ බින් ලාඩන්ව ඝාතනය කළ යුතු බවට කිසිදු යෝජනාවක් එහි සඳහන් කර නොමැත.
ලෝක දේශපාලනයේ ප්රබල චරිත විසින් කරනු ලබන ප්රකාශ ඒ අයුරින්ම විශ්වාස නොකර, ඒවායේ සත්යතාව විමසා බැලීම වගකීම්සහගත මාධ්ය භාවිතයක ප්රධාන ලක්ෂණයයි.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
