ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන පෙළේ රෝහල්වල බාහිර රෝගී අංශ (OPD) දෙස බලන ඕනෑම කෙනෙකුට පෙනෙන ප්රධානම දේ නම් එහි ඇති අධික තදබදයයි. මේ තදබදයට සහ සෞඛ්ය ක්ෂේත්රයේ පවතින ගැටලු රාශියකට විසඳුමක් ලෙස ‘පවුලේ වෛද්යවරයා’ (Family Doctor) සංකල්පය මෙරට සෞඛ්ය පද්ධතියට හඳුන්වා දීමට වර්තමාන රජය උත්සාහ කරමින් සිටියි. මෙය කාලෝචිත සහ ප්රශස්ත පියවරක් ලෙස පෙනුනද, එය නිදහස් සෞඛ්යයේ මළගම ලියවෙන, ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) උගුලක් බවට පත් නොකර ගැනීමට නම් සෞඛ්ය ක්ෂේත්රයේ පවතින බරපතල අභියෝග කිහිපයක් හඳුනා ගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
වෛද්ය චමල් සංජීව පෙන්වා දෙන්නේ අතීතයේ පැවැති රජයන් මෙම සංකල්පය ක්රියාත්මක කිරීමට බිය වූයේ එය ජනප්රිය දේශපාලන සටන් පාඨයක් නොවීම සහ සෞඛ්ය වෘත්තීය සමිතිවලින් එල්ල වූ අධික ප්රතිරෝධය නිසා බවයි. 2015 යහපාලන රජය සමයේ මෙහි මූලික අදියර ආරම්භ කළද එය ප්රායෝගික තලයට ගෙන ඒමට අපොහොසත් විය. වර්තමානයේ මෙම සංකල්පය මහපොළොවේ යථාර්ථයක් කිරීමට පෙර, අපගේ සෞඛ්ය පද්ධතිය එක තැන පල්වීමට හේතු වී ඇති ප්රධාන අභියෝග 15 කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතුය.
සෞඛ්ය පද්ධතිය ජයගත යුතු ප්රධාන අභියෝග 15
1. ප්රතිපාදනවල අකාර්යක්ෂමතාව – අයවැයෙන් සෞඛ්යයට වෙන් කරන ප්රතිපාදනවලින් 50%ක්වත් ප්රායෝගිකව ජනතාව වෙත ළඟා නොවීම.
2. විදේශ ආධාර නාස්තිය – ලෝක බැංකුව, ADB, UNICEF සහ WHO මගින් ලැබෙන ආධාරවලින් 30%ක්වත් මහජනතාවගේ යහපතට යොමු නොවීම.
3. සමාන්තර ව්යාපෘති සහ මුදල් කාබාසිනියා වීම – එකිනෙකට සමාන ව්යාපෘති රැසක් වෙනුවෙන් වාර්ෂිකව ඩොලර් බිලියන ගණනක් අපතේ යාම (උදාහරණයකට පෝෂණය සඳහා පමණක් සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ අංශ ගණනාවක් පැවතීම).
4. ප්රායෝගික නොවන විදෙස් සංචාර – ඩොලර් බිලියන ගණනක ව්යාපෘති සඳහා නිලධාරීන් විදේශ සංචාරවල නිරත වුවද ඒවා මහපොළොවේ යථාර්ථයක් නොවීම.
5. හෝටල් වට රවුම් සහ නිලධාරීවාදය – කොළඹ ප්රධාන පෙළේ හෝටල්වල උපදෙස් වැඩමුළු (Workshops) පැවැත්වීමට සහ වවුචර් සාදා මුදල් වංචා කිරීමට පමණක් සීමා වූ ක්රමවේදයක් පැවතීම.
6. කාවන් කන ප්රතිපත්ති ප්රකාශන – ඩොලර් බිලියන ගණන් වියදම් කර මුද්රණය කරන ප්රතිපත්ති ප්රකාශන සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ කොරිඩෝවල දූවිලි එකතු වීම.
7. ටෙන්ඩර් මාෆියාව සහ උපකරණ හිඟය – ගිවිසුම් අත්සන් කළද ඖෂධ, ශල්ය උපකරණ සහ පිළිකා ප්රතිකාර උපකරණ ගෙන්වා ගැනීමට නොහැකි වන සේ ටෙන්ඩර් මාෆියාවට යට වීම.
8. විගණන වාර්තා පැත්තකට දැමීම – ඩොලර් බිලියන ගණනක මුදල් අවභාවිතයන් විගණනයේදී හෙළි වුවද, විනය පරීක්ෂණ සිදු නොවීම.
9. රාජ්ය සහ පෞද්ගලික අංශයේ නොගැලපීම – රාජ්ය සෞඛ්ය සේවය මෙන්ම පෞද්ගලික අංශයද එක හා සමානව විශ්ලේෂණය කර සහසම්බන්ධ නොකිරීම.
10. ජාතික ප්රතිපත්තියක් නොමැතිකම – ඖෂධ, ප්රතිජීවක, මානව සම්පත්, වැටුප් සහ විශේෂඥ වෛද්යවරුන් බඳවා ගැනීම පිළිබඳ පැහැදිලි ජාතික ප්රතිපත්තියක් නොමැති වීම.
11. ලෙඩ රෝග වළක්වා ගැනීමේ අසාර්ථකත්වය – රෝග වැළැක්වීමට මිලියන ගණන් වියදම් කළද, දියවැඩියාව වැනි බෝ නොවන රෝගවලින් මියයන සංඛ්යාව ඉහළ යාම.
12. එකම සංකල්පය වෙනත් මුහුණුවරකින් පැමිණීම – එකම අදහස නැවත නැවතත් විවිධ ව්යාපෘති ලෙස පැමිණ මුදල් නාස්ති කිරීම.
13. තාක්ෂණික පමා බව – ලෝකය දියුණු තාක්ෂණය භාවිත කරද්දී මෙරට සෞඛ්ය ක්ෂේත්රය දශක තුනක් තිස්සේ එක තැන පල්වීම.
14. පෞද්ගලික ධනය තර කරගැනීම – නිදහස් සෞඛ්ය ප්රතිලාභ මහජනතාවට දෙනවා වෙනුවට නිලධාරීන් කිහිපදෙනෙකුගේ මඩි තර කරගැනීමට කටයුතු කිරීම.
15. නායකත්වයක් සහ එකමුතුවක් නොමැතිකම – සෞඛ්ය අමාත්යාංශය, රාජ්ය ඖෂධ සංස්ථාව (SPC), නියාමන අධිකාරිය (NMRA), සහ පළාත් සෞඛ්ය බලධාරීන් එකිනෙකට වෙනස් මාවත්වල ගමන් කිරීම.
ඉදිරි මාවත සහ රජයේ වගකීම
මීට අමතරව, සෞඛ්ය ආර්ථික විද්යාව, කාල කළමනාකරණය, සහ සෞඛ්ය සංචාරක කර්මාන්තය (Medical Tourism) වැනි නූතන සංකල්ප සමඟ අපගේ පද්ධතිය තවමත් බද්ධ වී නොමැත. සීතල කාමරවල සිටින පරිපාලකයන් අතලොස්සක් විසින් විනාශ කළ සෞඛ්ය පද්ධතිය ගොඩනැගීමට නම්, වෛද්යවරුන් ඇතුළු සමස්ත කාර්ය මණ්ඩලයේ කැපවීම නිසියාකාරව අගය කළ යුතුය.
පවුලේ වෛද්යවරයා සංකල්පය ජනගත කිරීමේදී, පෞද්ගලික රෝහල්වලට යාමට හැකි අය සහ නොහැකි අය අතර පරතරය තවත් වැඩි වන ආකාරයේ මාර්ග බාධකයක් බවට එය පත් නොකර ගැනීමට වගබලා ගත යුතුය. අතීතයේ සිදුවූ කාබනික පොහොර ප්රතිපත්තියේ හදිස්සිය මෙන් නොව, සියලු පාර්ශවයන්ගේ නියම අවබෝධයෙන් යුතුව මෙය ක්රියාත්මක කළ යුතුය.
හැම ලෙඩාටම ඇඳක් වෙනුවට, හැම ලෙඩාටම කොත්තමල්ලි කෝප්පයක් දෙන තරමට සෞඛ්ය සේවය ලඝු නොකළ යුතුය. ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ කොන්දේසි හමුවේ නිදහස් සෞඛ්යයේ මළගම නොලියවෙන, ජනතාවට ප්රශස්ත සේවාවක් ලබාදෙන වැඩපිළිවෙලක ආරම්භයක් ලෙස පමණක්ම මෙම ‘පවුලේ වෛද්යවරයා’ සංකල්පය භාවිතා වේවායි අප ප්රාර්ථනා කරමු!
මෙසේ අදහස් දක්වන්නේ වෛද්ය චමල් සංජීව මහතා විසිනි.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
