ශ්රී ලංකාවේ වර්තමාන දේශපාලන සහ ආර්ථික කතිකාවත තුළ නැවතත් දැඩි ලෙස කතාබහට ලක්වන මාතෘකාවක් බවට පත්ව ඇත්තේ 2028 වසරෙන් පසුව ශ්රී ලංකාව මුහුණ දීමට ඉඩ ඇති බවට කියැවෙන ආර්ථික අර්බුදයයි. හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ විසින් කරන ලද ආර්ථික අනතුරු ඇඟවීමකුත්, ඊට පිළිතුරු වශයෙන් නියෝජ්ය අමාත්ය චතුරංග අබේසිංහ තැබූ සමාජ මාධ්ය සටහනකුත් මුල් කරගනිමින් මේ වන විට මහජනතාව අතර සහ ආර්ථික විද්යාඥයින් අතර විශාල සංවාදයක් නිර්මාණය වී ඇත.
මෙහිදී මතු වන ප්රධානතම තාර්කික සහ ප්රායෝගික ගැටලුව වන්නේ “යම් දෙයක් සිදුවීමට ඉඩකඩ (විය හැකියාවක්) තිබේ” යැයි කෙරෙන අනතුරු ඇඟවීමක්, “එහෙම දෙයක් කිසිසේත්ම සිදුවන්නේ නැත” යැයි ස්ථිර ප්රකාශයකින් ප්රතික්ෂේප කළ හැකිද? යන්නයි.
සිදුවීමේ පසුබිම සහ ප්රකාශයන්හි අන්තර්ගතය
හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහගේ තර්කය වූයේ 2028 වසරෙන් පසුව ශ්රී ලංකාව නැවතත් ණය ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාවලියට අදාළව අත්හිටවූ ණය වාරික සහ ව්යාපාරික බැඳුම්කර (ISBs) සඳහා වන ගෙවීම් පූර්ණ ලෙස ආරම්භ කිරීමට සිදු වන බැවින්, රට නැවතත් බරපතල විදේශ විනිමය අර්බුදයකට හෝ බංකොලොත්භාවයකට තල්ලු වීමේ “හැකියාවක්” පවතින බවයි. එය අනාගතය පිළිබඳව කෙරුණු තාක්ෂණික හා අනුමාන අනතුරු ඇඟවීමකි.
ඊට පිළිතුරු දෙමින් නියෝජ්ය අමාත්ය චතුරංග අබේසිංහ සිය සමාජ මාධ්ය සටහන මගින් පෙන්වා දෙන්නේ රනිල් වික්රමසිංහගේ ප්රකාශය නොමඟ යවන සුළු එකක් බවයි. ඔහු ඉදිරිපත් කරන දත්ත කිහිපයක් මෙසේය,
* 2025 දී ඩොලර් බිලියන 3.9ක් සහ 2026 දී ඩොලර් බිලියන 3.7ක් ලෙස ණය ගෙවීම් සිදු කරන අතරම විදේශ සංචිත වර්ධනය වන බව.
* 2027 වන විට ගෙවීමට ඇති ප්රමාණය ඩොලර් බිලියන 2.7 දක්වා අඩු වන බව.
* වසර අවසන් වන විට විදේශ සංචිත ඩොලර් බිලියන 8ක් දක්වා වර්ධනය කරගත හැකි බවත්, ප්රේරිත ප්රේෂණ, අපනයන සහ සංචාරක ආදායම් වර්ධනය වන බැවින් නැවත බංකොලොත් වීමට “කිසිදු හේතුවක් නොමැති” බවත්ය.
සංකල්පීය සහ තාර්කික පරස්පරතාව (Probability vs. Absolutism)
මේ සංවාදය දෙස අපක්ෂපාතීව බලන ඕනෑම අයෙකුට පෙනී යන ප්රධානතම ලක්ෂණය වන්නේ දෙපාර්ශ්වය විසින් භාවිතා කරනු ලබන භාෂාවේ සහ තර්කනයේ වෙනසයි.
1. විය හැකියාව (Probability) – ආර්ථික විද්යාව යනු යථාර්ථවාදී අනුමාන සහ සම්භාවිතාවන් මත පදනම් වූ විෂයයකි. කිසිදු ආර්ථික විද්යාඥයෙකුට හෝ පාලකයෙකුට අනාගතය පිළිබඳ 100%ක සහතිකයක් දිය නොහැක. රනිල් වික්රමසිංහ මහතා කළේ 2028 වන විට මුහුණ දීමට සිදු වන ණය ගෙවීමේ බර සහ ගෝලීය ආර්ථික අවදානම් සැලකිල්ලට ගනිමින් “මෙසේ වීමට ඉඩ ඇත” යන්න ප්රකාශ කිරීමයි. එය නිවැරදි වීමට හෝ වැරදි වීමට හැකියාව පවතී.
2. සම්පූර්ණ සහතිකය (Absolutism) – චතුරංග අබේසිංහ මහතාගේ ප්රකාශයේ ඇති ප්රධානම දුර්වලතාවය වන්නේ “රට නැවත බංකොලොත් වීමට කිසිදු හේතුවක් නැත” යනුවෙන් ස්ථිර ප්රකාශයක් කිරීමයි. ආර්ථික විද්යාත්මක පදනමකින් බලන කල, විශේෂයෙන්ම ශ්රී ලංකාව වැනි විදේශීය කම්පනයන්ට (External Shocks) සංවේදී කුඩා ආර්ථිකයක් ඇති රටක, අනාගතයේදී කිසිසේත්ම අර්බුදයක් නොවන බවට පූර්ණ සහතිකයක් දීම ප්රායෝගික නොවන අතර එය දේශපාලන වාචාලකමක් ලෙස පෙනී යයි.
අනතුරු ඇඟවීමක් “තක්කඩිකමක්” ලෙස අර්ථ දැක්වීම සුදුසුද?
දේශපාලනමය වශයෙන් විරුද්ධවාදීන්ගේ මත විවේචනය කිරීම සාමාන්ය දෙයක් වුවද, ආර්ථික අනතුරු ඇඟවීමක් සහමුලින්ම බැහැර කිරීම තුළ ගැටලු කිහිපයක් පවතී.
* සැලසුම්කරණයට ඇති බාධා – විපක්ෂය හෝ වෙනත් යම් පාර්ශ්වයක් ඉදිරිපත් කරන අනතුරු ඇඟවීමක් නරක ප්රචාරයක් ලෙස පමණක් දැකීමෙන් රජයට සිදුවන හානිය විශාලය. අනතුරු ඇඟවීමක් යනු යථාර්ථයක් වීමට පෙර ඊට සූදානම් වීමට ලැබෙන ඉඟියකි.
* දේශපාලන උද්ධච්ඡ භාවය – අතීතයේ ද විවිධ රජයන් විසින් “අපේ සංචිත ශක්තිමත්, අපිට කිසිම ප්රශ්නයක් වෙන්නේ නැහැ” යනුවෙන් ස්ථිර සහතික ලබා දුන් නමුත්, අවසානයේදී රට බංකොලොත්භාවයට ඇද වැටිණි. එම නිසා අනාගතය ගැන පූර්ණ අභියෝගයකින් තොරව සහතික වීම මහජනතාව තුළ නැවතත් සැකය ඇති කරයි.
2028 ඇත්තටම අභියෝගයක්ද? ආර්ථික යථාර්ථය
චතුරංග අබේසිංහ සඳහන් කරන පරිදි වර්තමානයේ විදේශ සංචිත වර්ධනය වීම, අපනයන ආදායම් සහ සංචාරක ආදායම් වැඩිවීම සාධනීය ලක්ෂණයකි. නමුත් 2028 වසර අභියෝගාත්මක වන්නේ මන්දැයි යන්න පහත කරුණු මගින් පැහැදිලි වේ.
| අංශය | වර්තමාන තත්ත්වය | 2028 සහ ඊට පසු ඇතිවිය හැකි අභියෝගය |
| ණය වාරික ගෙවීම් | ණය ප්රතිසංස්කරණ නිසා සීමිත ණය ප්රමාණයක් ගෙවීම. | අත්හිටවූ ද්විපාර්ශ්වික හා වාණිජ ණය (ISBs) පූර්ණ ලෙස ගෙවීමට සිදුවීම. |
| විදේශ සංචිත | $ බිලියන 6-8 අතර පරාසයක වර්ධනය වීම. | ණය වාරික ගෙවීමේදී සංචිත සීඝ්රයෙන් ක්ෂය වීමේ අවදානම. |
| ජාත්යන්තර වෙළඳපොළ | IMF වැඩසටහන මත විශ්වාසය ගොඩනැගීම. | ජාත්යන්තර ණය ශ්රේණිගත කිරීම් ඉහළ නොගියහොත් නැවත ණය ලබාගැනීමට ඇති අපහසුව. |
| ගෝලීය සාධක | සාපේක්ෂව ස්ථාවර මට්ටම. | තෙල් මිල ඉහළ යාම, භූ-දේශපාලනික අර්බුද සහ ලෝක ආර්ථික මන්දගාමීත්වය. |
මේ අනුව බලන කල, 2028 දී අර්බුදයක් ඇතිවීම ස්ථිර සිදුවීමක් නොවුණත්, එය සිදුවීමට ඇති ඉඩකඩ (Risk) ප්රතික්ෂේප කළ නොහැක.
ජනතාව සහ නායකයින් පාඩම් උගත යුත්තේ කුමක්ද?
පුද්ගලයන් වශයෙන් රනිල් වික්රමසිංහ ද හෝ චතුරංග අබේසිංහ ද යන්න මෙහිදී වැදගත් නොවේ. වැදගත් වන්නේ ඔවුන් දරන මතවාද සහ ඒවායේ ඇති පදනමයි.
1. විපක්ෂයේ සහ හිටපු නායකයින්ගේ වගකීම- අනතුරු ඇඟවීම් කළ යුත්තේ රට තුළ අනවශ්ය භීතියක් ඇති කිරීමට නොව, රජයට සහ ආර්ථිකයට නිසි මඟපෙන්වීමක් ලබාදීමටය.
2. රජයේ සහ මැති ඇමතිවරුන්ගේ වගකීම – විවේචන සහ අනතුරු ඇඟවීම් හමු වූ විට ඒවා දේශපාලනමය ලෙස පමණක් සලකා බැහැර නොකර, ඒ පිටුපස ඇති ආර්ථික විද්යාත්මක අවදානම් කළමනාකරණය කිරීමට සැලසුම් සැකසීමයි. “අපිට ප්රශ්නයක් වෙන්නේම නැහැ” යැයි කියනවාට වඩා “එවැනි අවදානමක් ආවොත් මුහුණ දෙන්න අපේ සැලසුම මෙන්න” යැයි පැවසීම පරිණත පාලනයක ලක්ෂණයකි.
අවසාන වශයෙන්, රනිල් වික්රමසිංහ කළ ප්රකාශය අනාගතයේදී සිදුවීමටත් නොසිදුවීමටත් හැකියාව පවතින අනුමානයකි. එම අනුමානය සහමුලින්ම ප්රතික්ෂේප කරමින්, කිසිසේත්ම අර්බුදයක් නොවන්නේ යැයි චතුරංග අබේසිංහ ස්ථිර සහතිකයක් දීම ආර්ථික විද්යාත්මක තර්කනයට මෙන්ම ප්රායෝගික යථාර්ථයටද එකඟ නොවන, තරමක විහිළු සහගත මෙන්ම අවදානම් සහගත ප්රකාශයකි. රටකට අවශ්ය වන්නේ දේශපාලන උඩඟුකම නොව, අනාගත අවදානම් නිසි ලෙස කළමනාකරණය කරගත හැකි පරිණතභාවයයි.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
