මැදපෙරදිග කලාපයේ වර්තමාන උණුසුම් තත්ත්වය, ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ තර්ජනාත්මක ප්රකාශ සහ එහි පිටුපස ඇති සැබෑ භූ-දේශපාලනික හා ආර්ථික බලපෑම් පිළිබඳව ජාත්යන්තර දේශපාලන විශ්ලේෂක ආචාර්ය ජගත් චන්ද්රවංශ මහතා විසින් විශේෂ පැහැදිලි කිරීමක් සිදුකර තිබේ.
“Lanka Voice” යූටියුබ් නාලිකාව සමග පැවති සාකච්ඡාවකදී ඔහු පෙන්වා දුන්නේ ට්රම්ප් පාලනය ඇතුළු ඇමෙරිකානු බලවතුන් මේ වන විට ඉතා දුෂ්කර හා සංකීර්ණ තත්ත්වයක හිරවී සිටින බවයි.
ප්රහාරය කල් දැමීමට සිදු වූ සැබෑ හේතුව
දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව සිදුවන දරුණුම ප්රහාරය එල්ල කරන බවට ට්රම්ප් ප්රකාශ කළද, එය හදිසියේම කල් දැමීමට සිදු වූයේ කලාපීය රාජ්යයන්ගෙන් එල්ල වූ දැඩි රාජ්යතාන්ත්රික බලපෑම නිසා බව ආචාර්ය ජගත් චන්ද්රවංශ සඳහන් කරයි.
විශේෂයෙන්ම සෞදි අරාබියේ මොහොමඩ් බින් සුල්තාන් (MBS) කුමරු, කටාරය, සහ පාකිස්තාන හමුදාපති මාෂල් මනීර් ඇතුළු පාර්ශ්වයන් එකමුතුව ට්රම්ප්ට අවධාරණය කර ඇත්තේ මෙම යුදමය පියවරෙන් මුළු කලාපයම දැවැන්ත අනතුරකට වැටෙන බවයි. මෙම තදබල බලපෑම හමුවේ තමන්ගේ දැඩි ප්රහාරාත්මක සැලසුම් කල් දැමීමට ට්රම්ප්ට සිදු විය.
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය සහ ඇමෙරිකානු බ්ලොකේඩ් එක
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා නෞකා ගමන් කිරීම ඉරානය විසින් සම්පූර්ණයෙන්ම නවතා නොමැති බවත්, ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායේ (IRGC) කොන්දේසිවලට අනුකූලව දිනකට නෞකා කිහිපයක් ගමන් කරන බවත් ඔහු පෙන්වා දෙයි. ඉරානය සහ ඕමානය අතර පවතින අවබෝධතා ගිවිසුම (MoU) යටතේ මෙම කටයුතු සිදුවුවද, ඇමෙරිකාව විසින් දමා ඇති නාවික අවහිරතාවය (Blockade) නිසා සමස්ත වෙළඳ මාර්ගයන් අර්බුදයට ලක්ව තිබේ.
ඉරානය සහ ඕමානය අතර අඛණ්ඩව සාකච්ඡා පැවැත්වුණද, ඇමෙරිකාව හෝ ට්රම්ප් සමඟ කිසිදු සාකච්ඡාවකට නොඑන බවට ඉරාන පාර්ශ්වය තදින්ම සිටින බවද ආචාර්ය චන්ද්රවංශ අවධාරණය කරයි.
ඇමෙරිකාවට සහ ඊශ්රායලයට එල්ල වී ඇති මිසයිල හිඟය
මෙම අර්බුදයේ ඇති බරපතලම තාක්ෂණික හා හමුදාමය පැත්ත වන්නේ ඇමෙරිකාව මුහුණ දී සිටින ප්රතිප්රහාර මිසයිල (Anti-missile interceptors) හිඟයයි. පසුගිය කාල සීමාව පුරාම යුක්රේනයට සහ ඊශ්රායලයට අති විශාල ලෙස පැට්රියට් (Patriot) සහ තාඩ් (THAAD) මිසයිල ලබා දීම නිසා, ඇමෙරිකානු සංචිතවල පැට්රියට් මිසයිල 80%කින් පමණ අඩුවී ඇති බවත්, ඉතිරිව ඇත්තේ මිසයිල 120කටත් අඩු ප්රමාණයක් බවත් වාර්තා වේ.
මීට අමතරව, මෙම මිසයිලවල චිප් සහ අනෙකුත් සංරචක සෑදීමට අවශ්ය “ගැලියම්” (Gallium) නැමැති දුර්ලභ මූලද්රව්යයේ ලෝක නිෂ්පාදනයෙන් 99%ක්ම පාලනය කරන්නේ චීනයයි. චීනය එම සැපයුම් අවහිර කර ඇති බැවින්, ඇමෙරිකාව කොංග්රස් මණ්ඩලයෙන් ඩොලර් බිලියන 59ක් වෙන් කළද ක්ෂණිකව මිසයිල නිෂ්පාදනය කිරීමට නොහැකි වී ඇත.
ජෝර්දානයේ තිබූ ඇමෙරිකානු රේඩාර් පද්ධති ඉරාන ප්රහාරවලින් විනාශ වීම නිසා, මේ වන විට ඊශ්රායලයට එල්ල වන මිසයිල කලින් හඳුනා ගැනීමේ හැකියාවද ඇමෙරිකානු හමුදාවලට අහිමි වී තිබේ.
හූතිවරුන්ගේ බලපෑම සහ සෞදියේ රහස් සාකච්ඡා
හූති සංවිධානය විසින් සෞදි අරාබියේ යාම්බු (Yanbu) තෙල් පිරිපහදු කලාපයට සහ දෙවන විශාලතම ගුවන්තොටුපළේ පාලන කුළුණට එල්ල කළ ප්රහාර නිසා සෞදිය දැඩි බියකට පත්ව සිටී. ඇමෙරිකාවට තමන්ට ආරක්ෂාව සැපයීමට නොහැකි බව වටහාගත් සෞදි අරාබිය, මේ වන විට ඕමානය හරහා හූතිවරුන් සමඟ රහසිගත සටන් විරාම සාකච්ඡා ආරම්භ කර තිබේ. සනා ගුවන්තොටුපළ සහ වරාය සක්රීය කර තමන්ට සාමාන්ය පරිදි වැඩ කිරීමට ඉඩ දෙන ලෙස හූතිවරුන් මෙහිදී ඉල්ලා සිටියි.
ලෝක ආර්ථිකයේ ඇත්ත තත්ත්වය
ජාත්යන්තර මාධ්ය මගින් තෙල් මිල පහත වැටී ඇති බව පෙන්නුම් කළද, එය “කඩදාසි තෙල්” (Paper Oil / Financial Oil) වෙළඳපොළේ සිදුවන මැනිපියුලේෂන් එකක් පමණක් බවත්, සැබෑ ලෙස තෙල් බැරලයක් මිලදී ගැනීමට ඩොලර් 120-140 අතර මුදලක් වැය වන බවත් ආචාර්ය චන්ද්රවංශ පෙන්වා දෙයි.
තවද, ජපාන ආර්ථිකය වසර 40ක ඉතිහාසයේ දරුණුම කඩාවැටීමට ලක්ව ඇති අතර, ඇමෙරිකානු භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර (Treasuries) මිලියන 67ක් ජපානය විසින් විකුණා දමා ඇත. ඇමෙරිකාව පසුගිය මාස 18 තුළ පමණක් ඩොලර් ට්රිලියන 3ක රාජ්ය ණයක් ලබාගෙන ඇති අතර, සමස්ත ලෝක ආර්ථිකයම දැවැන්ත පිපිරීමක් අසල පවතින බව ඔහු වැඩිදුරටත් සඳහන් කරයි.
එබැවින්, මැදපෙරදිග ගැටලුවට සියලුම පාර්ශ්වයන් එකඟ වන සාධාරණ හා රාජ්යතාන්ත්රික විසඳුමකට නොපැමිණෙන්නේ නම්, ඇමෙරිකාවට හෝ ලෝක ආර්ථිකයට මෙයින් ගොඩ ඒමක් නොමැති බව ආචාර්ය ජගත් චන්ද්රවංශගේ විශ්ලේෂණයෙන් පැහැදිලි වේ.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
