පසුගිය කාලයේ අසල්වැසි ඉන්දියාවේ හදිසියේම මතු වූ දැවැන්ත තරුණ විරෝධතාවක් මුළු මහත් ආසියාවේම අවධානය දිනාගත්තා. නරේන්ද්ර මෝදි අග්රාමාත්යවරයාගේ 2014 සිට පැවත එන අඛණ්ඩ පාලන කාලය තුළ එල්ල වූ ප්රබලතම අභියෝගය ලෙස සැලකෙන මෙම අරගලය හැඳින්වුණේ “කැරපොතු ජනතා ව්යාපාරය” (Cockroach Movement) ලෙසයි.
විභාග වංචාවකින් ආරම්භ වී, රටේ අධ්යාපන ඇමතිවරයාට පවා ඉල්ලා අස්වීමට සිදු වූ මෙම ආන්දෝලනාත්මක සිදුවීම පිටුපස ඇති ඇත්තම දේශපාලනික සහ සමාජීය තත්ත්වය කුමක්ද? ප්රවීණ මාධ්යවේදී සහ දේශපාලන විචාරක මොහාන් සමරනායක මහතා සමඟ “Lanka Voice” යූටියුබ් නාලිකාව ඔස්සේ කළ සාකච්ඡාවක් ඇසුරින් සකස් කළ පූර්ණ විමසුම මෙන්න.
1. විභාග ප්රශ්න පත්ර පිටවීමෙන් ඇරඹුණු කඳුළු සහ කෝපය
අර්බුදයේ ආරම්භය සිදු වන්නේ පසුගිය මැයි මාසයේ 03 වනදායි. ඉන්දියාවේ වෛද්ය විද්යාල සඳහා සිසුන් තෝරාගනු ලබන ජාතික යෝග්යතා පරීක්ෂණය (NEET) සඳහා සිසුන් ලක්ෂ 22කට (මිලියන 2.2) අධික සංඛ්යාවක් පෙනී සිටියා. ඉන්දියාව වැනි රටක සාමාන්ය පවුලක දරුවෙකුට තම ජීවිතය සහ අනාගතය වෙනස් කරගැනීමට ඇති ප්රධානතම දොරටුව අධ්යාපනයයි.
නමුත් විභාගය පවත්වා දින කිහිපයක් යද්දී රට පුරා ලැව්ගින්නක් සේ පුවතක් පැතිර ගියා. ඒ විභාගයට පෙර ප්රශ්න පත්ර පිටවී ඇති බවයි. මේ හේතුවෙන් විභාගය අවලංගු කිරීමට සිදුවූ අතර, දහසක් බලාපොරොත්තු සුන්වූ සිසුන් අතර දැවැන්ත කෝපයක් සහ කලකිරීමක් හටගත්තා. BBC වාර්තාවලට අනුව, මෙම කේදනීය සිදුවීම හමුවේ සිසුන් කිහිපදෙනෙකුම සියදිවි හානිකර ගැනීමට පවා පෙළඹුණා.
2. විනිසුරුගේ ප්රකාශය සහ ‘කැරපොතු ජනතා පක්ෂයේ’ නැගී සිටීම
මෙම පීඩනය තවත් තීව්ර වූයේ මැයි 15 වනදා ඉන්දියානු අග්රවිනිශ්චයකාරවරයා කළ ප්රකාශයක් සමඟයි. රැකියා විරහිත සහ සුදුසුකම් නොමැති තරුණයින් “කැරපොත්තන් මෙන් හැසිරෙමින් සමාජ මාධ්ය ඔස්සේ පද්ධතිය අවුල් කරන බවට” ඔහු කළ ප්රකාශය දැඩි පිළිකුලට හේතු වුණා. ප්රකට ලේඛිකා අරුන්දතී රෝයි ඇතුළු විචාරකයින් රැසක් මෙය හැඳින්වූයේ “උඩඟු සහ නින්දාසහගත” ප්රකාශයක් ලෙසයි.
මේ අතරතුර, ඇමරිකාවේ බොස්ටන් නුවර පශ්චාත් උපාධිය හදාරමින් සිටි 30 හැවිරිදි අභිජීත් දීපක් නැමැති ඉන්දියානු තරුණයා සමාජ මාධ්ය සටහනක් තබමින් ඇසුවේ, “සියලුම කැරපොත්තන් එකතු වුණොත් මොකද වෙන්නේ?” යන්නයි.
ඔහු “Cockroach Janta Party” (කැරපොතු ජනතා පක්ෂය) නමින් විද්යුත් වේදිකාවක් නිර්මාණය කළ අතර, කෙටි දිනක් ඇතුළත මිලියන 11කට අධික අනුගාමිකයින් සංඛ්යාවක් ඊට එකතු වුණා. එය ඉන්දියාවේ පාලක BJP පක්ෂයේ හෝ විපක්ෂ කොංග්රස් පක්ෂයේ නිල සමාජ මාධ්ය ගිණුම්වලටත් වඩා වැඩි ප්රතිචාරයක් ලබා ගැනීම විශේෂත්වයක්.
3. මෝදි ආණ්ඩුව දණගැසූ හැටි: අධ්යාපන ඇමති ගෙදර යයි
නවදිල්ලියේ ජන්තාරි මන්තාරි පරිශ්රයෙන් ඇරඹි මෙම විරෝධතාව ක්ෂණිකව මුම්බායි, කොල්කටා, බැංගලෝර් වැනි ප්රධාන නගර වෙතත්, ජර්මනිය වැනි විදේශගත ඉන්දියානුවන් වසන රටවල් වෙතත් ව්යාප්ත වුණා.
ආරම්භයේදී පොලිස් බලය යොදවා මෙය මර්දනය කිරීමට උත්සාහ කළද, ජූලි 25 වනදා වන විට මෝදි ආණ්ඩුවට අරගලකරුවන්ගේ ඉල්ලීම්වලට අවනත වීමට සිදු වුණා:
1. අධ්යාපන ඇමති ධර්මේන්ද්ර ප්රධාන් ඉල්ලා අස්වීම.
2. දිවිනසාගත් අපේක්ෂකයින්ගේ පවුල්වලට රුපියල් ලක්ෂ 10 බැගින් වන්දි ගෙවීම.
3. විරෝධතාකරුවන්ට එරෙහිව නීතිමය පියවර නොගැනීම.
ධර්මේන්ද්ර ප්රධාන් යනු භාරතීය ජනතා පක්ෂයේ ප්රබල ඡන්ද මැෂිමක් මෙන්ම අභ්යන්තර කැබිනට්ටුවේ ප්රබලයෙකු වුවද, ආණ්ඩුවේ පැවැත්ම උදෙසා ඔහුව කැප කිරීමට මෝදිට සිදු වුණා.
4. ලංකාවේ සහ බංග්ලාදේශයේ අරගලවලට වඩා ඉන්දියාවේ වෙනස කුමක්ද?
2022 ශ්රී ලංකාවේ පැවති අරගලයෙන් හෝ බංග්ලාදේශයේ ඇති වූ තත්ත්වයෙන් මෝදි ආණ්ඩුව පෙරළී නොගියේ මන්දැයි බොහෝ දෙනා ප්රශ්න කරනවා. ඊට ප්රධාන හේතු කිහිපයක් පවතිනවා.
* විදේශීය හස්තයන් නොමැති වීම- ශ්රී ලංකාවේ හෝ බංග්ලාදේශයේ පැවති අරගල පිටුපස බටහිර බලවතුන්ගේ රාජ්ය තාන්ත්රික මැදිහත්වීම් (Regime Change) පැහැදිලිව දක්නට ලැබුණද, ඉන්දියාව වැනි දැවැන්ත භූ-දේශපාලනික බලවතෙකු අස්ථාවර කිරීමට බටහිර රටවලට උවමනාවක් තිබුණේ නැත.
* ප්රධානධාරාවේ මාධ්ය හැසිරීම – ඉන්දියාවේ ප්රධාන පෙළේ මාධ්ය ආයතන බොහොමයක් අම්බානි සහ අදානි වැනි ප්රකෝටිපති ව්යාපාරිකයින්ට අයත් වන බැවින්, ඒවා මගින් අරගලයට දැවැන්ත ප්රචාරණයක් ලබා දුන්නේ නැත.
* සමාජීය සංකීර්ණතාව – ඉන්දියාවේ පවතින කුල, ආගමික සහ ප්රාදේශීය බෙදීම් නිසා සමස්ත රටම එකවර පාලනයට එරෙහිව එකතු කර ගැනීම පහසු නැත.
5. අර්බුදයේ ඇතුළු පැත්ත: රැකියා නැති උපාධිධාරීන් සහ ආර්ථික අසමානතාව
මෙම අරගලයේ මතුපිටින් පෙනුනේ විභාග ප්රශ්න පත්ර පිටවීමේ සිද්ධියක් වුවද, එහි යටින් දිවෙන්නේ දැවැන්ත ආර්ථික හා සමාජීය අර්බුදයක්.
ඉන්දියාව වසරකට උපාධිධාරීන් ලක්ෂ 80කට (මිලියන 8) වැඩි ප්රමාණයක් බිහි කළද, උපාධිධාරීන් අතර රැකියා විරහිතභාවය 29.1%ක් තරම් ඉහළ අගයක පවතිනවා. Oxfam වාර්තාවලට අනුව, ඉන්දියාවේ ජාතික ධනයෙන් 77%ක්ම හිමි වන්නේ ඉහළින්ම සිටින 10%ක පිරිසටයි. රටේ ප්රකෝටිපතියන් ගණන සීඝ්රයෙන් ඉහළ යද්දී, බහුතර තරුණ පරම්පරාවට අනාගතයක් පිළිබඳ විශ්වාසය අහිමි වී තිබෙනවා.
6. ‘කැරපොත්තන්’ දිනුවාට ප්රජාතන්ත්රවාදය දිනුවාද?
අධ්යාපන ඇමතිවරයා ඉවත් කර සහන ලබාදුන්නද, මෙම අරගලයෙන් ඉන්දියාවේ පවතින අසාධාරණ ආර්ථික ක්රමවේදය වෙනස් වී නැත. මහින්ද සමරනායක මහතා පෙන්වා දෙන්නේ, මෙවැනි පැලැස්තර විසඳුම් මගින් සිදුවන්නේ පාලක පන්තියට තමන්ගේ අසාධාරණ පාලනය වඩාත් උපක්රමශීලීව පවත්වාගෙන යාමට පාඩමක් උගන්වන එක පමණක් බවයි.
කෙසේ වෙතත්, තරුණයින්ගේ හඬ සුළුකොට තැකීමට ඕනෑම බලවත් ආණ්ඩුවකට නොහැකි බව ඉන්දියාවේ ‘කැරපොතු අරගලය’ මුළු ලෝකයටම නැවතත් මතක් කර දී තිබෙනවා.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
