මැදපෙරදිග කලාපයේ භූ-දේශපාලනික උණුසුම නැවතත් උපරිම මට්ටමකට ළඟා වී තිබේ. යේමනයේ අන්සාර් අල්ලාහ් (හූති) කැරලිකරුවන් විසින් සවුදි අරාබියට එරෙහිව දැඩි නාවික රාජ්ය අවහිරතාවයක් (Naval Blockade) ප්රකාශයට පත් කිරීමත් සමඟ, ජාත්යන්තර වෙළඳ පථයන් සහ ලෝක බලශක්ති සැපයුම දැඩි අවදානමකට ලක්ව ඇත.
සනා හි පිහිටි ගුවන් තොටුපළට එල්ල වූ ප්රහාරයට ප්රතිචාරයක් ලෙස මෙම නාවික තහනම ක්රියාත්මක කරන බව හූති සංවිධානය නිල වශයෙන් නිවේදනය කළේය. බබ් අල්-මන්ඩැබ් (Bab al-Mandab) සමුද්ර සන්ධිය හරහා සිදුකෙරෙන සවුදි වෙළඳ සහ නාවික ගමනාගමනය සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කිරීමට ඔවුන් පියවර ගෙන ඇත.
“තහනමකට ප්රතිචාරය තහනමයි. ගැටුම් උත්සන්න කිරීමට ගන්නා ඕනෑම උත්සාහයකට අපි එකට එක කරන්නෙමු.”
– හූති සන්නද්ධ බලකා ප්රකාශක
සවුදි අරාබියේ තෙල් ප්රවාහනයට එල්ල වූ මාරාන්තික පහර
ඉරානය විසින් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) වටලෑමෙන් පසුව, සවුදි අරාබිය සිය බොරතෙල් නැගෙනහිර කලාපයේ සිට රතු මුහුදේ පිහිටි යාන්බු (Yanbu) වරාය වෙත ප්රවාහනය කළේ කිලෝමීටර් 1,200 ක් දිගැති ගොඩබිම් පයිප්ප මාර්ගය (East-West Pipeline) හරහාය. දිනකට බැලර සංඛ්යාව මිලියන 7 ක් පමණ ප්රවාහනය කළ හැකි මෙම මාර්ගය සවුදියේ ප්රධානතම විකල්පය විය.
නමුත් දැන් හූතිවරුන් විසින් බබ් අල්-මන්ඩැබ් සමුද්ර සන්ධිය ද අවහිර කිරීමත් සමඟ,
* ආසියානු වෙළඳපොළට දැඩි පහරක් – සවුදි තෙල් මත බෙහෙවින් යැපෙන ආසියානු රටවලට (විශේෂයෙන් පෙරදිග සහ දකුණු ආසියානු රටවලට) තෙල් ලබා ගැනීමට සිදුවන්නේ සුගෙස් ඇළ (Suez Canal) හරහා වටරවුම් මාර්ග වලිනි.
* ප්රවාහන පිරිවැය ඉහළ යාම- නාවික ගමන් මාර්ග දීර්ඝ වීම නිසා නෞකා ගාස්තු සහ රක්ෂණ ගාස්තු (Insurance Premiums) සීඝ්රයෙන් ඉහළ යනු ඇත.
රාජ්ය තාන්ත්රික විසඳුමක්ද? නැතහොත් මහා යුද්ධයක්ද?
මේ වන විට ඕමානයේදී සවුදි බලධාරීන් සහ හූති නියෝජිතයන් අතර සාමකාමී සාකච්ඡා කිහිපයක් පැවැත්වෙන බව වාර්තා වේ. යේමන ජනතාව ඉල්ලා සිටින්නේ සවුදිය විසින් යේමනයට පනවා ඇති සම්බාධක ඉවත් කර, අත්යවශ්ය ආහාර සහ ඖෂධ ද්රව්ය ගෙන ඒමට අවස්ථාව ලබා දෙන ලෙසයි.
කෙසේ වෙතත්, සවුදි අරාබිය ප්රකාශ කර ඇත්තේ වෙළඳ නෞකා ආරක්ෂා කිරීමට සහ හූති තර්ජන වලට යුධමය වශයෙන් (Force) පිළිතුරු දීමට තමන් සූදානම් බවයි. අනෙක් අතට, හූති සංවිධානය සවුදියට අනතුරු අඟවා ඇත්තේ යම් හෙයකින් සවුදිය හමුදාමය ක්රියාමාර්ගයකට ගියහොත්, සවුදියේ සුප්රකට Aramco (අරාම්කෝ) තෙල් පිරිපහදු මධ්යස්ථාන වෙත නැවතත් ප්රහාර එල්ල කරන බවයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති විය හැකි බලපෑම කුමක්ද?
ලෝක තෙල් වෙළඳපොළේ මෙවැනි අර්බුදයක් ඇතිවීම ශ්රී ලංකාව වැනි ආනයන මත යැපෙන රටකට සෘජුවම බලපායි:
1. දේශීය ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම – ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල ඉහළ යාම සහ නාවික ගාස්තු වැඩිවීම නිසා ලංකාවේ තෙල් මිල සූත්රයට අනුව ලීටරයක මිල ඉහළ යා හැක.
2. බලශක්ති අර්බුදය සහ උද්ධමනය – ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම ප්රවාහන ගාස්තු සහ අත්යවශ්ය භාණ්ඩවල මිල ඉහළ යාමට මග පාදයි.
3. විදේශ ප්රේෂණ – මැදපෙරදිග වෙසෙන ශ්රී ලාංකිකයන්ගේ රැකියා සුරක්ෂිතතාවයට සහ විදේශ ප්රේෂණ ගලා ඒමට කලාපීය නොင්රැන්බව බලපෑම් කළ හැකිය.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
