මේ දිනවල ආණ්ඩුව සහ මහ බැංකුව පුන පුනා පවසන ප්රධානම කතාවක් තිබේ. ඒ, රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) ඉහළ ගොස් ඇති බවත්, බදු ඉලක්ක සියයට 120කින් පසුකර ඇති බවත්ය. ආණ්ඩුවේ තර්කයට අනුව GDP අගය ජනගහනයෙන් බෙදා බැලූ විට ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය ඉහළ ගොස් ඇත.
නමුත් බිම් මට්ටමේ ඇත්ත තත්ත්වය කුමක්ද? සාමාන්ය පුරවැසියාට, මධ්යම පන්තිකයින්ට සහ කුඩා ව්යාපාරිකයාට තමන්ගේ එදිනෙදා ආදායම සහ වියදම පියවා ගැනීමට නොහැකිව ලතවෙමින් සිටිති. මෙම පරස්පරතාවය පිටුපස ඇති සැබෑ ආර්ථික විජ්ජාව කුමක්ද යන්න පිළිබඳව ආර්ථික විශ්ලේෂක ගයන්ත දෙහිවත්ත මහතා සමඟ කළ සාකච්ඡාවක් ඇසුරින් Seylan News ගෙන එන විශේෂ විමර්ශනයකි මේ.
ජනගහනයෙන් හතරෙන් එකක් දිළිඳුයි: එතකොට GDP වැඩුනේ කාගේද?
ලෝක බැංකු දත්ත සහ වාර්තා පෙන්වා දෙන පරිදි, මේ වන විට ලංකාවේ දිළිඳුකම සමස්ත ජනගහනයෙන් හතරෙන් එකක් (25%) දක්වා වෙලාගෙන තිබේ. ඉදිරියේදී එය ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් (33%) දක්වා වර්ධනය වීමේ බරපතළ ප්රවණතාවක් පවතී. එසේ නම්, ආණ්ඩුව කියන මේ “ආර්ථික වර්ධනය” අත්විඳින්නේ කවුද?
සැබවින්ම සිදුව ඇත්තේ නිෂ්පාදන ක්රියාවලියක් හරහා සිදු වූ සැබෑ වර්ධනයක් නොවේ. මෙය රටේ ආර්ථිකයත්, ජන ජීවිතයත් මෙහෙයවන, රටේ ජනගහනයෙන් සියයට එකකටත් වඩා කුඩා වූ සීමිත මූල්ය හා ව්යාපාරික මාෆියා කල්ලියක වර්ධනයකි.
* ණය සහ පොලී උගුල – මේ වන විට රටේ ජනතාවගේ පුද්ගලික ණය බර ඓතිහාසිකව ඉහළම අගයක් වන රුපියල් ට්රිලියන 12කට ආසන්න වී තිබේ.
* රන් උකස් තැබීම – දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඉහළ ගිය බව කියන කාලය තුළම, ලාංකීය ඉතිහාසයේ වැඩිම රන් ප්රමාණයක් ජනතාව විසින් උකස් කර ඇත.
සාමාන්ය ජනතාව ණය වන විට සහ ණය පොලී අනුපාත දිගින් දිගටම ඉහළ යන විට, එම පොලිය ආදායම කරගන්නා ණය හිමි සීමිත පිරිසකගේ ආදායම අහස උසට ඉහළ යයි. මූල්ය සූරාකෑමෙන් ලැබෙන මෙම සේවා ආදායම ඉහළ යද්දී ජාතික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) ස්වයංක්රීයව ඉහළ අගයක් පෙන්වයි. නව ලිබරල් ආර්ථික න්යාය තුළ මෙම මූල්ය සූරාකෑම “ආර්ථික වර්ධනයක්” ලෙස හුවා දක්වන අතර, එහි අවසන් ප්රතිඵලය වන්නේ මධ්යම පන්තිය සහමුලින්ම බංකොලොත් වීමයි.
ජනතාව දෙවරක් අමාරුවේ වැටෙන හැටි – මෙලෙස සැබෑ නිෂ්පාදනයකින් තොරව මූල්ය සූරාකෑමෙන් පමණක් GDP කෘතිමව ඉහළ යාම නිසා, විදේශීය ණය හිමියන් විසින් ලංකාවට ලබා දීමට පොරොන්දු වූ විදේශ ණය සහ පොලී කප්පාදුවල (Debt Haircut) ප්රමාණය අඩු වේ. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස විදේශයන්ට වැඩි මුදලක් ගෙවීමට සිදුවන අතර, රටේ ජනතාව දෙවරක්ම අමාරුවේ වැටේ.
කෘෂිකර්මාන්තයට ලැබුණු කුඩම්මාගේ සැලකිල්ල
රටක පදනම කෘෂිකර්මාන්තය වුවත්, වත්මන් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට කෘෂි අංශයේ දායකත්වය සියයට 1.1ක් තරම් අවම මට්ටමකට ඇද දමා ඇත. මේ වන විට ගොවියාට වගාවට අවශ්ය පොහොර නිසි මිලකට ලබා ගැනීමට නොහැකි අතර පවතින මිල ගොවීන්ට දරාගත නොහැක.
වී අලෙවි කිරීමේදී තමන්ගේ පිරිවැයට සරිලන මිලක් ලබාගැනීමට නොහැකිව ගොවියන් දිගින් දිගටම විරෝධතාවල නිරත වේ. ගොවියාගේ පිරිවැයට සරිලන මිලක් ගෙවීමට රජයට නොහැකි බව පාර්ලිමේන්තුවේ රාජ්ය මුදල් කාරක සභාවේදී (COPF) රාජ්ය නිලධාරීන් පවා පිළිගෙන තිබීමෙන් කෘෂි ක්ෂේත්රයේ බිඳවැටීම මැනවින් පැහැදිලි වේ.
මල් යායම තලා රොන් ගන්නා “වාමාංශික” බදු ප්රතිපත්තිය
පෙර පැවති දක්ෂිණාංශික ආණ්ඩු බදු ඉලක්ක සපුරා ගැනීමට නොහැකි වූ විට ජන පීඩනය ගැන සලකා යම් සංවේදී පියවර ගත්තේය. බදු අය කිරීම යනු “මල් නොතලා රොන් ගැනීමක්” වැනි ක්රියාවක් විය යුතු නිසාය. නමුත් වර්තමානයේ ජන හිතකාමී, වාමාංශික වචන හරඹයන් භාවිත කරමින් බලයට පැමිණි ආණ්ඩුව ක්රියා කරන්නේ ලාංකීය වමේ ඉතිහාසයම පාවා දෙමිනි. ඔවුන් සමස්ත මල් යායම තලා පොඩි කරමින්, ජනතාව කෙරෙහි වෛරයෙන් පසුවන්නාක් මෙන් කෲර බදු ප්රතිපත්තියක් ක්රියාත්මක කරමින් සිටී.
මුදල් ඇමතිවරුන් සහ රාජ්ය නිලධාරීන් ප්රවෘත්ති සාකච්ඡා පවත්වමින් “අපි බදු සහ දඩ ඉලක්ක සියයට 120කින් පසුකර ඇති මාර පොරවල්” යැයි පම්පෝරි ගැසීම දේශපාලනික බංකොලොත්භාවයේ උපරිමයයි. රජයක ප්රධාන වගකීම බදු ගැසීම නොව, ආදායම් විෂමතාවය අඩු කර දුප්පත්කම තුරන් කිරීමයි. නමුත් අද වන විට දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව, රේගුව සහ සුරාබදු දෙපාර්තමේන්තුව යන ආයතන තුනෙහිම ප්රධාන අරමුණ වී ඇත්තේ ජනතාව සූරාකෑම පමණි.
| දෙපාර්තමේන්තුව | වත්මන් තත්ත්වය සහ අතපසු වූ වගකීම |
| රේගුව | දේශසීමා ආරක්ෂාව අමතක වී ඇත. පරීක්ෂාවකින් තොරව කන්ටේනර් සිය ගණන් පිටතට යන අතර කුඩු (මත්ද්රව්ය) සමාජීය පිළිලයක් වී ඇත. |
| සුරාබදු | ජනතාව අහිතකර මත්පැන්වලින් මුදා ගැනීම අමතක කර, බදු හරහා මිල ඉහළ දමා ජනතාව නීතිවිරෝධී කසිප්පු වෙත තල්ලු කර ඇත. |
| දේශීය ආදායම් | මහා පරිමාණ ව්යාපාරවලට බදු සහන දෙමින්, කුඩා ව්යාපාරිකයා සහ මධ්යම පන්තිය සහමුලින්ම බංකොලොත් කරයි. |
සුළු පරිමාණ ව්යාපාරිකයා බිලිදීම – වැට් (VAT) සහ එස්.එස්.සී.එල් (SSCL) උගුල
ලංකාවේ රැකියා අවස්ථාවලින් සහ ජාතික මට්ටමේ පුරප්පාඩුවලින් සියයට 50ක්ම සපුරාලන, ආර්ථිකයේ කොඳු නාරටිය බඳු සුළු පරිමාණ ව්යාපාරිකයා වත්මන් බදු ප්රතිපත්තියේ ප්රධානතම ගොදුර බවට පත්ව ඇත.
මීට පෙර සුළු පරිමාණ ව්යාපාරිකයන් බදු දැලෙන් නිදහස්ව සිටි බැවින්, ඔවුන් පාරිභෝගිකයාට සුවිශේෂී වට්ටම් ලබා දෙමින් තමන්ගේම වෙළෙඳපොළ කොටසක් ආරක්ෂා කරගත්තේය. නමුත් දැන් ක්රියාත්මක වන වැට් (VAT) බද්ද සහ එස්.එස්.සී.එල් (SSCL) බද්ද නිසා ඔවුන්ට මින් ඉදිරියට පාරිභෝගිකයාට වට්ටම් දිය නොහැක. සුළු ව්යාපාරිකයාට මහා පරිමාණ සමාගම් සමඟ මිල තරඟකාරීත්වයෙන් ගැටීමට නොහැකි වී ලාභ ශීඝ්රයෙන් පහළ යනු ඇත.
බොහෝ දෙනා නොදන්නා, බදු උපදේශකයන් පවා පටලවා ගන්නා බදු සීමාවේ ඇතුළු පැත්ත මෙසේය.
කාර්තුමය වැට් උගුල – වැට් බදු සීමාව වාර්ෂිකව රුපියල් මිලියන 36කි. එනම් එක් කාර්තුවකට (මාස 3කට) මිලියන 9කි. යම් කුඩා ව්යාපාරිකයෙකු වාර්ෂික සීමාවට ළඟා නොවුණත්, අවුරුදු හෝ නත්තල් කාලය ඇතුළත් එකම එක කාර්තුවකදී පමණක් ඔහුගේ ආදායම මිලියන 9 සීමාව ඉක්මවා ගියහොත්, ඔහු අනිවාර්යයෙන්ම වැට් සඳහා ලියාපදිංචි වී බදු ගෙවිය යුතුය.
මෙම සංකීර්ණ බදු ක්රමවේදයන්ට අනුගත වීමට අවශ්ය ද්රවශීලතාවය (මුදල්) නොමැති නිසා කුඩා ව්යාපාරිකයන්ට අලුතින් ණය වීමට සිදුවේ. එමෙන්ම මෙවැනි සංකීර්ණ බදු වාර්තාකරණයන් සඳහා ඔවුන්ට උපදෙස් දීමට තරම් පුහුණු ගණකාධිකාරීවරුන් ප්රමාණයක්ද ලංකාවේ නැත. අවසානයේ සිදුවන්නේ කුඩා ව්යාපාරිකයාට ණය වී බදු ගෙවීමට සිදු වීම සහ ව්යාපාරය වසා දැමීමට සිදුවීමයි.
“පොහොසත් රටක් – ලස්සන ජීවිතයක්” වෙනුවෙන් බලාපොරොත්තු තබා ඡන්දය දුන් ජනතාවට අද අත්ව ඇත්තේ ඛේදනීය ඉරණමකි. ජන දුක විකුණමින් බලයට පැමිණි ආණ්ඩුව, අද මධ්යම පන්තිය මත ඉතිහාසයේ බරපතළම බදු සහ ණය පීඩනය පටවමින් මහජන සාපයක් බවට පත්වෙමින් සිටී. 76 වසරක සැබෑ සාපය කුමක්ද යන්න සබුද්ධික ජනතාවට දැන් පැහැදිලි වෙමින් පවතී.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
