2022දී වැරදි කළමනාකරණය කී ජාජබයට 2026දී කළ කම් පලදෙයි – එදා බැන්නේ කාටද? අද වෙන්නේ මොකක්ද?
2026 මාර්තු 17 වන දින පාර්ලිමේන්තු සැසිය, “පද්ධති වෙනස” පිළිබඳ විප්ලවීය සටන් පාඨය, රාජ්ය පාලනයේ කටුක යථාර්ථය හමුවේ ගැටුණු මොහොත ලෙස ඉතිහාසයට එක්වනු ඇත. විපක්ෂ නායක සජිත් ප්රේමදාස මහතා විසින් එල්ල වෙමින් පවතින විදුලි කප්පාදු තර්ජනය පිළිබඳව යොමුකළ පැනයකට පිළිතුරු දෙමින් බලශක්ති අමාත්ය, ඉංජිනේරු කුමාර ජයකොඩි මහතා සිදුකළ ප්රකාශය, හුදු අනතුරු ඇඟවීමකට වඩා දේශපාලන පසුබැසීමක් විය. “මේ දක්වා එක පැයක හෝ විදුලි කප්පාදුවක් සිදුකිරීමට ඉඩ නොදුන්නත්, අනාගතයේදී විදුලි කප්පාදුවක් සිදුවීමේ හැකියාව යථාර්ථයක්” බව ඔහු පිළිගත්තේය.
මෙම ප්රකාශය වඩාත් තියුණු ලෙස දැනෙන්නේ, 2022 ආර්ථික කඩාවැටීම සමයේ ජාතික ජන බලවේගය (NPP) සහ එහි මව් පක්ෂය වන ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ (JVP) විසින් භාවිතා කළ උණුසුම් වාග් මාලාව හා සසඳන විටය. එදා, පැය 12-13ක විදුලි කප්පාදුව සහ කිලෝමීටර් ගණන් දිග ඉන්ධන පෝලිම්, ගෝලීය අර්බුදවල ප්රතිඵලයක් ලෙස නොව, දූෂණයෙන් සහ අකාර්යක්ෂමතාවයෙන් පිරුණු “වැරදි කළමනාකරණයේ” සෘජු ප්රතිඵලයක් ලෙස ඔවුන් විසින් හංවඩු ගසන ලදී.
නමුත් අද, මැදපෙරදිග යුද ගිනිදැල් සහ හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය අවහිර වීමත් සමඟ නැවතත් රට ඉන්ධන සලාක ක්රමයකට, දින හතරේ සේවා සතියකට සහ අඳුරු රාත්රීන්ට මුහුණ දෙද්දී, දිසානායක පරිපාලනය එදා ඔවුන්ම සමච්චලයට ලක්කළ නිදහසට කාරණාම භාවිතා කරමින් සිටී. මෙය ඔවුන්ගේ විප්ලවීය සටන් පාඨ සහ වත්මන් පාලන යථාර්ථය අතර ඇති දැවැන්ත පරතරය හෙළිදරව්වකි.
වචන වෙනස් වූ හැටි – කළමනාකරණ අසමත්කමේ සිට ගෝලීය අර්බුදය දක්වා
ජාජබය බලයට පැමිණියේ “74 වසරක සාපය” යන සටන් පාඨය පෙරටු කරගනිමිනි. 2022 අරගලය උච්චතම අවස්ථාවට පැමිණි විට, වත්මන් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක සහ ඔහුගේ සගයන් තර්ක කළේ, විදුලි කප්පාදුව සහ ඉන්ධන පෝලිම් යනු හුදු ඩොලර් හිඟයක ප්රතිඵලයක් නොව, විනිවිදභාවයකින් යුතු සැලසුම්කරණයක් හරහා ජනතාව ආරක්ෂා කිරීමට පාලකයන් අපොහොසත් වීමේ ප්රතිඵලයක් බවයි.
නමුත් අද, “අපේ පාලනයෙන් තොර බාහිර කම්පන” ගැන කතාකරන ජාජබ ආණ්ඩුව, 2022 දී තර්ක කළේ දක්ෂ ආණ්ඩුවක් එවැනි කම්පනවලට ඔරොත්තු දිය යුතු බවයි. මෙයින් පෙනී යන්නේ ‘පද්ධති වෙනස’ යනු ගෝලීය අර්බුදවලට ඔරොත්තු දෙන ව්යුහාත්මක වෙනසකට වඩා, හුදෙක් පුද්ගල මාරුවක් පමණක්ද යන ප්රශ්නයයි.
30% බිල අඩු කිරීමේ පොරොන්දුව – ගණිතය සහ යථාර්ථය අතර සිරවෙලා
ජාජබයේ 2024 මැතිවරණ වරමේ හදවත වූයේ, වසර තුනක් ඇතුළත විදුලි ගාස්තු 30% කින් අඩුකරන බවට වූ සංඛ්යාත්මක පොරොන්දුවයි. විදුලි ඒකකයක නිෂ්පාදන වියදම රු. 37 සිට රු. 29 දක්වා අඩුකළ බව පවසමින් අමාත්ය ජයකොඩි මෑතකදී පවා එම පොරොන්දුව පාර්ලිමේන්තුවේදී තහවුරු කළේය.
නමුත්, ලෝක වෙළඳපොලේ තෙල් මිල 40% කින් ඉහළ ගොස්, බ්රෙන්ට් බොරතෙල් බැරලයක් ඩොලර් 106.50 ක් වැනි ඉහළ අගයකට පැමිණීමත් සමඟ, තාප බලාගාරවලින් විදුලිය නිපදවීමේ වියදම අහස උසට නැඟ තිබේ. දැන් ආණ්ඩුව උභතෝකෝටිකයක සිරවී ඇත: එක්කෝ සැබෑ වියදම පියවා ගැනීමට විදුලි බිල වැඩි කළ යුතුය (එවිට ප්රධාන මැතිවරණ පොරොන්දුව බිඳ වැටේ), නැතහොත් IMF වැඩසටහන පවා අනතුරේ හෙළමින් දැවැන්ත සහනාධාරයක් ලබා දිය යුතුය.
නොරොච්චෝලේ බාල ගල් අඟුරු සහ විනිවිදභාවයේ අවසානය?
විපක්ෂ නායක සජිත් ප්රේමදාස මහතා, ජාජබය පෙර නොවූ විරූ විනිවිදභාවයක් ගෙන එන බවට පොරොන්දු වූ ගල් අඟුරු මිලදී ගැනීම් ඉලක්ක කරමින් දරුණු චෝදනාවක් එල්ල කරයි. ඔහු පවසන්නේ, සාමාන්යයෙන් 11-15% ක් විය යුතු අළු ප්රතිශතය 21% ඉක්මවූ “බාල ගල් අඟුරු” තොග ගෙන්වා ඇති බවයි. මෙය නොරොච්චෝලේ බලාගාරයේ කාර්යක්ෂමතාව අඩු කරනවා පමණක් නොව, එහි යන්ත්ර සූත්රවලට හානි කර, ආණ්ඩුව වළක්වා ගැනීමට උත්සාහ කරන විදුලි කප්පාදුවටම මග පාදන බව ඔහු තර්ක කරයි.
කම්කරු අයිතීන් සහ CEB ප්රතිව්යුහගතකරණය – වෘත්තීය සමිතිවලට දුන් පොරොන්දු කෝ?
රාජ්ය ව්යවසාය පෞද්ගලීකරණය නතර කර කම්කරු අයිතීන් සුරකින බවට බලයට ඒමට පෙර පොරොන්දු වූ ජාජබ ආණ්ඩුව, ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය (CEB) ප්රතිව්යුහගත කිරීමට එරෙහි වන සේවකයින්ට එරෙහිව අත්යවශ්ය සේවා පනත ක්රියාත්මක කර ඇත. මෙය, ඔවුන්ම එදා හෙළා දුටු පෙර පාලන ක්රමවල “ඒකාධිපති ක්රියාමාර්ග” සිහිගන්වයි. තාක්ෂණය යොදාගනිමින් සේවක සංඛ්යාව 22,000 සිට 5,000 දක්වා අඩුකිරීම, කම්කරු පන්තිය නියෝජනය කරන බව කියන ආණ්ඩුවක් විසින්ම කම්කරුවන්ට එල්ල කළ සෘජු ප්රහාරයක් ලෙස ස්වාධීන වෘත්තීය සමිති චෝදනා කරයි.
දින හතරේ සතිය සහ සමාජ – ආර්ථික බලපෑම
සෑම බදාදා දිනකම රජයේ නිවාඩු දිනයක් ලෙස ප්රකාශයට පත් කිරීම, දිසානායක පරිපාලනය අසමත් වූ බවට ලබාදෙන පැහැදිලිම පිළිගැනීම විය හැකිය. ඉන්ධන සංරක්ෂණයට ගත් “හදිසි පියවරක්” ලෙස ආණ්ඩුව මෙය හැඳින්වුවද, දැනටමත් 3.1% ක ආර්ථික වර්ධනයක පසුබෑමක් අත්විඳින රටකට මෙහි බලපෑම සුළුපටු නොවේ. පාසල් සහ විශ්වවිද්යාල සතියකට එක් දිනක් වසා දැමීම, කොවිඩ් සහ 2022 අර්බුදයෙන් බැට කෑ ශිෂ්ය පරම්පරාවකගේ අධ්යාපනයට තවත් පහරක් එල්ල කරයි.
පද්ධති වෙනසක මායාව – ප්රතිපත්ති එතනම, අනුග්රහය එලෙසම?
පද්ධති වෙනස තුළින් බලයේ සමාජ පදනම ධනවත් ප්රභූ පැලැන්තියෙන් ඉවත් කිරීමට ජාජබය සමත් වුවද, ක්රියාත්මක කරන ප්රතිපත්ති, පෙර පාලන තන්ත්රයන් අනුගමනය කළ මාවත්වලම දිගුවක් බව පෙනී යයි. ආපදා සහන ලබාදීමේදී පවා, ජවිපෙ පාලනය යටතේ ඇති “ප්රජාශක්ති” කමිටු මගින් අයදුම්පත් අනුමත කරගත යුතු බවට නැගෙන චෝදනා, පැරණි දේශපාලන අනුග්රහය සහ මැදිහත්වීම් නව පරිපාලනය යටතේද හොඳින් ක්රියාත්මක වන බවට ඉඟි කරයි.
නිගමනය
පාලන තන්ත්රයේදී, උස් හඬින් කෑගැසීම, අර්බුදවලට ඔරොත්තු දීමට විකල්පයක් නොවන බව බලශක්ති අමාත්යවරයාගේ ප්රකාශය අපට මතක් කර දෙයි. 2022 බලශක්ති අර්බුදය “කළමනාකරණ අසමත්කමක්” ලෙස ඔවුන් එල්ල කළ විවේචනයම, අද ඔවුන්ව මැන බලන මිම්ම බවට පත්ව තිබේ. ‘සෞභාග්යමත් දේශයක්’ ගැන ජාජබය දුන් පොරොන්දුව, නැවතත් ඉන්ධන ලීටර් ගණන් කරන, අඳුරු රාත්රීන්ට මුහුණ දෙන ශ්රී ලාංකිකයාට, අතීතයේ අරගල කළ දේශයම ලෙස පෙනී යා හැකිය. ජාජබයේ විරුද්ධාභාසය නම්, රාජ්යය ස්ථාවර කිරීමට ගත් උත්සාහයේදී, ඔවුන් පෙරලා දැමීමට උත්සාහ කළ ප්රභූන්ගේ ක්රම සහ නිදහසට කාරණාම ඔවුන් විසින්ම වැළඳ ගැනීමයි. එයින් ඔප්පු වන්නේ ශ්රී ලංකා දේශපාලනයේ වෙනස් කිරීමට අපහසුම දේ, බලයේ සිටින පුද්ගලයා නොව, බලයේ පද්ධතියම බවයි.
