හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ මහතා ඉන්දියන් සාගරයේ අනාගතය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ දේශනයකදී, කලාපය මුහුණ දෙමින් සිටින නව භූ දේශපාලනික යථාර්ථය සහ එහි ඓතිහාසික පසුබිම පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් ඉදිරිපත් කර තිබෙනවා. ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ, ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ පැවති බටහිර කේන්ද්රීය බල ව්යුහය අවසන් වෙමින් පවතින බවත්, චීනය සහ ඉන්දියාව ප්රමුඛ නව බලවතුන්ගේ නැගීමත් සමඟ කලාපය තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයකට පැමිණ ඇති බවත්ය.
මෙම නව තත්ත්වය තුළ ගැටුම් වළක්වා ගනිමින්, සහයෝගීතාවය මත පදනම් වූ නව කලාපීය ක්රමවේදයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්යතාවය ඔහු මෙහිදී අවධාරණය කරයි.
අතීතය නැවතත් හොල්මන් කරයිද? – ඓතිහාසික පාඩම්
වික්රමසිංහ මහතා සිය විග්රහය ආරම්භ කරන්නේ ඉන්දියන් සාගරයේ ඓතිහාසික පසුබිම සිහිපත් කරමිනි. ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ, මෙය අද ඊයේ ආරම්භ වූ තරඟයක් නොවන බවයි. අතීතයේ චෝළ අධිරාජ්යයේ සිට පෘතුගීසි, ලන්දේසි සහ බ්රිතාන්ය අධිරාජ්යයන් දක්වා විවිධ බලවතුන් මෙම සාගර කලාපයේ ආධිපත්යය සඳහා සටන් කර ඇත. එම ඓතිහාසික අත්දැකීම් වර්තමාන අභියෝග තේරුම් ගැනීමට අත්යවශ්ය පාඩම් සපයන බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
බ්රිතාන්යයන් විසින් ස්ථාපිත කළ සාමය සහ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ඇමරිකානු නාවික හමුදාව විසින් පවත්වාගෙන ගිය ස්ථාවරත්වය, කලාපයේ සාපේක්ෂව ගැටුම් රහිත යුගයක් නිර්මාණය කළේය. නමුත් එම “ඇන්ග්ලෝ-සැක්සන්” ආධිපත්යය සහිත යුගය දැන් අවසන් වෙමින් පවතී.
බටහිර යුගයේ අවසානය සහ නව බලවතුන්ගේ නැගීම
හිටපු ජනාධිපතිවරයාට අනුව, වත්මන් ලෝකය “බහු-ධ්රැවීය” (multipolar) වෙමින් පවතී. එනම්, තනි බලවතෙකු වෙනුවට බල කේන්ද්රයන් කිහිපයක් බිහිවෙමින් තිබේ. ඉන්දියන් සාගර කලාපය තුළ මෙම නව බල කේන්ද්රයන් වන්නේ චීනය සහ ඉන්දියාවයි.
* චීනය – සිය ආර්ථික ශක්තිය සහ “එක් තීරයක් – එක් මාවතක්” (Belt and Road Initiative) වැනි දැවැන්ත ව්යාපෘති හරහා චීනය ඉන්දියන් සාගරයේ සිය බලපෑම ශීඝ්රයෙන් වර්ධනය කරමින් සිටී. ඔවුන්ගේ නාවික ශක්තිය ද දිනෙන් දින ඉහළ යමින් පවතී.
* ඉන්දියාව – ඉන්දියන් සාගරය සිය ස්වභාවික බලපෑම් කලාපය ලෙස සලකන ඉන්දියාව, කලාපයේ ආරක්ෂාව සහ ස්ථාවරත්වය තහවුරු කිරීම සඳහා සිය නාවික හැකියාවන් ශක්තිමත් කරමින් සිටී.
මෙම බලවතුන් දෙදෙනාගේ තරඟය සහ කලාපයේ සිදුවන මිලිටරීකරණය, ශ්රී ලංකාව වැනි රටවලට බරපතල අභියෝග මතුකරන බව වික්රමසිංහ මහතාගේ මතයයි.
රනිල්ගේ යෝජනාව – ගැටුම වෙනුවට සහයෝගීතාවය
මෙම බල අරගලය මධ්යයේ ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ රටවල් අනුගමනය කළ යුත්තේ කුමන මගක්ද? වික්රමසිංහ මහතා යෝජනා කරන්නේ, නේටෝ (NATO) වැනි හමුදාමය සන්ධානයක් වෙනුවට, කලාපයේ සියලු රටවලට පොදු නීතිරීති මාලාවක් මත පදනම් වූ නව “කලාපීය ආරක්ෂක සහයෝගිතා” (regional security architecture) ව්යුහයක් ගොඩනැගිය යුතු බවයි.
එහි මූලික අරමුණු විය යුත්තේ,
1. නාවික ගමනාගමන නිදහස (Freedom of Navigation) – සියලු රටවලට බාධාවකින් තොරව නාවික ගමනාගමනයේ යෙදීමට ඇති අයිතිය තහවුරු කිරීම.
2. මුහුදු නීතියට ගරු කිරීම (UNCLOS) – එක්සත් ජාතීන්ගේ මුහුදු නීති සම්මුතියට සියලු පාර්ශ්වයන් ගරු කරන බවට වගබලා ගැනීම.
3. ස්ථාවරත්වය සහ ආරක්ෂාව – මුහුදු මංකොල්ලකෑම්, ත්රස්තවාදය, සහ පරිසර දූෂණය වැනි පොදු තර්ජනවලට එරෙහිව එක්ව කටයුතු කිරීම.
මෙම ක්රියාවලියේ නායකත්වය ගත යුත්තේ ඉන්දියාව, චීනය හෝ ඇමරිකාව වැනි මහා බලවතුන්ට ඉඩ නොදී, ඉන්දුනීසියාව, ඕස්ට්රේලියාව, ශ්රී ලංකාව වැනි කලාපයේ “මැද බලවතුන්” (middle powers) විසින් බව ඔහු අවධාරණය කරයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති අවස්ථාව සහ අභියෝගය
ඉන්දියන් සාගරයේ කේන්ද්රීය ස්ථානයක පිහිටා ඇති ශ්රී ලංකාවට මෙම නව ව්යුහය තුළ තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කළ හැකිය. බලවතුන්ගේ ගැටුම්වලට හසුවී අසරණ වනවා වෙනුවට, කලාපීය සහයෝගීතාවය ගොඩනැගීමේ ක්රියාවලියට සක්රීයව දායක වීමෙන්, අපගේ මර්මස්ථානීය පිහිටීම ආර්ථික හා දේශපාලනික වාසියක් බවට පත්කර ගැනීමේ අවස්ථාවක් ශ්රී ලංකාවට ඇත.
හිටපු ජනාධිපතිවරයාගේ මෙම විග්රහය, ඉන්දියන් සාගරය හුදෙක් ජල කඳක් නොව, ලෝකයේ අනාගතය තීරණය කරන ප්රධාන භූ දේශපාලනික වේදිකාවක් බවට පත්වෙමින් ඇති බවට කරන ලද වැදගත් අනතුරු ඇඟවීමකි.
