අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් ග්රීන්ලන්තය (Greenland) මිලදී ගැනීමට දරන දැඩි උත්සාහයට විරෝධය පළ කරන යුරෝපා රටවල් අටක් සඳහා අතිරේක ආනයන තීරුබදු පැනවීමට ගත් තීරණයත් සමඟ ගෝලීය වෙළඳ ක්ෂේත්රය දැඩි අර්බුදයකට ලක්ව තිබේ. ජනාධිපතිවරයා සිය ‘ටෘත් සෝෂල්’ (Truth Social) ගිණුම හරහා නිවේදනය කළේ, මෙම රටවල් ග්රීන්ලන්තය සම්බන්ධයෙන් අමෙරිකාවේ ස්ථාවරයට එකඟ වන තෙක් මෙම බදු බලාත්මක වන බවයි.
බදු පැනවීමට ලක් වූ රටවල් සහ කොන්දේසි
ජනාධිපති ට්රම්ප්ගේ ඉලක්කයට ලක්ව ඇති රටවල් අට වන්නේ:
ඩෙන්මාර්කය (Denmark)
එක්සත් රාජධානිය (United Kingdom)
ප්රංශය (France)
ජර්මනිය (Germany)
නෝර්වේ (Norway)
ස්වීඩනය (Sweden)
නෙදර්ලන්තය (Netherlands)
ෆින්ලන්තය (Finland)
මෙම රටවලින් අමෙරිකාවට ආනයනය කරනු ලබන සියලුම භාණ්ඩ සඳහා පෙබරවාරි 01 වැනිදා සිට සියයට 10ක අතිරේක තීරුබද්දක් පැනවෙනු ඇත. එසේම, ලබන ජූනි මස 01 වැනිදා වන විට ග්රීන්ලන්තය සම්බන්ධයෙන් “පූර්ණ හා සම්පූර්ණ මිලදී ගැනීමේ ගිවිසුමකට” (Complete and Total purchase deal) එළඹීමට අපොහොසත් වුවහොත්, මෙම බදු ප්රතිශතය සියයට 25 දක්වා ඉහළ නංවන බවට ද ජනාධිපතිවරයා අනතුරු අඟවා තිබේ.
හදිසි බදු පැනවීමට හේතුව කුමක්ද?
මෙම අර්බුදයට ආසන්නතම හේතුව වී ඇත්තේ ඩෙන්මාර්කයේ පාලනය යටතේ පවතින අර්ධ ස්වයං පාලිත කලාපයක් වන ග්රීන්ලන්තය වෙත ඉහත කී රටවල් අට විසින් සිය හමුදා යැවීමට ගත් තීරණයයි. ‘ආක්ටික් එන්ඩියුරන්ස්’ (Arctic Endurance) නමින් හැඳින්වෙන මෙම හමුදා අභ්යාසය, ආක්ටික් කලාපයේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා පවත්වන්නක් බව යුරෝපා රටවල් පවසයි.
කෙසේ වෙතත්, ජනාධිපති ට්රම්ප් මෙය දකින්නේ අමෙරිකාවේ උපායමාර්ගික අවශ්යතාවලට එල්ල කරන බාධාවක් ලෙසය. “මෙම රටවල් නොදන්නා හේතු මත ග්රීන්ලන්තය වෙත ගමන් කර තිබෙනවා. මෙය ලෝකයේ ආරක්ෂාවට සහ පැවැත්මට ඉතා භයානක තත්ත්වයක්,” යනුවෙන් ඔහු සඳහන් කර ඇත. ග්රීන්ලන්තය අමෙරිකාවේ ජාතික ආරක්ෂාවට අතිශය වැදගත් බවත්, වසර 150ක සිට අමෙරිකාව එය මිලදී ගැනීමට උත්සාහ කර ඇති බවත් ඔහු වැඩිදුරටත් කියා සිටී.
යුරෝපා නායකයන්ගේ දැඩි විරෝධය
මෙම ප්රකාශයත් සමඟ යුරෝපා නායකයෝ දැඩි ලෙස කෝපයට පත්ව සිටිති. ප්රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්රෝන් (Emmanuel Macron) පවසා ඇත්තේ, “කිසිදු බිය ගැන්වීමකට හෝ තර්ජනයකට අපව යටත් කළ නොහැකි” බවයි. ග්රීන්ලන්තයේ අනාගතය තීරණය කළ යුත්තේ එහි ජනතාව සහ ඩෙන්මාර්කය පමණක් බවත්, මිත්ර පාක්ෂිකයන් අතර මෙවැනි තර්ජනවලට ඉඩක් නොමැති බවත් බ්රිතාන්ය අගමැති කීර් ස්ටාර්මර් (Keir Starmer) අවධාරණය කර ඇත.
යුරෝපා සංගමය (EU) දැනටමත් සිය “ප්රති-පීඩන උපකරණය” (Anti-Coercion Instrument – ACI) ක්රියාත්මක කිරීමට සූදානම් වෙමින් සිටී. මෙය ‘වෙළඳ බසූකාව’ (Trade Bazooka) ලෙස ද හැඳින්වෙන අතර, අමෙරිකානු සමාගම්වලට යුරෝපා වෙළඳපොළ තහනම් කිරීම හෝ ඔවුන්ගේ බුද්ධිමය දේපළ අයිතීන් අත්හිටුවීම වැනි දැඩි පියවර මෙයට ඇතුළත් විය හැකිය.
ආර්ථික බලපෑම
මෙම පුවතත් සමඟ ලෝක කොටස් වෙළඳපොළේ ප්රධාන දර්ශක පහත වැටී ඇති අතර, ආයෝජකයන් ආරක්ෂිත ආයෝජනයක් ලෙස රන් සහ රිදී වෙත යොමු වීම නිසා ඒවායේ මිල වාර්තාගත ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත. විශේෂයෙන්ම ජර්මනියේ මෝටර් රථ කර්මාන්තයට (Volkswagen, BMW, Mercedes-Benz) මෙයින් විශාල පහරක් වැදීමට ඉඩ ඇති බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පවසති.
ජර්මනිය: වසරකට ඩොලර් බිලියන 160කට අධික අපනයන සිදු කරන බැවින් ඉහළම බලපෑමක් එල්ල වේ.
-
එක්සත් රාජධානිය: ඩොලර් බිලියන 68ක අපනයන අවදානමේ පවතී.
-
උද්ධමනය: මෙම බදු හේතුවෙන් අමෙරිකාව තුළ ද පාරිභෝගික භාණ්ඩවල මිල ඉහළ යා හැකි බවට එරට ව්යාපාරිකයෝ අනතුරු අඟවති.
අනාගතය කුමක් වේද?
ජනාධිපති ට්රම්ප්ගේ මෙම තීරණය නීත්යානුකූලද යන්න පිළිබඳව අමෙරිකානු ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය ඉදිරියේ දැනටමත් නඩු විභාග වෙමින් පවතී. ජනාධිපතිවරයාට ඒකපාර්ශ්විකව මෙවැනි බදු පැනවීමට ඇති බලය පිළිබඳව අධිකරණය ලබන සතියේ තීන්දුවක් දීමට නියමිතය.
ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් යනු “තීරුබදු රජු” (Tariff King) ලෙස තමන්වම හඳුන්වා ගන්නා නායකයෙකි. ඔහු බොහෝ විට බදු පාවිච්චි කරන්නේ අනෙක් රටවල් තමන්ගේ මතයට නම්යශීලී කරවා ගැනීමේ රාජ්ය තාන්ත්රික මෙවලමක් ලෙසය. කෙසේ වෙතත්, ග්රීන්ලන්තය වැනි ස්වෛරී රාජ්යයකට අයත් භූමියක් වෙනුවෙන් මෙවැනි ආර්ථික යුද්ධයක් ප්රකාශ කිරීම නේටෝ (NATO) සංවිධානය තුළ ද විශාල පිපිරීමක් ඇති කිරීමට සමත්ව තිබේ.
