වර්තමාන ගෝලීය දේශපාලන ක්ෂේත්රයේ දැඩි කතාබහට ලක්වන මාතෘකාවක් බවට ඉන්දියානු සාගර කලාපයේ භූ-දේශපාලනය (Geopolitics) පත්ව තිබේ. මේ සම්බන්ධයෙන් මෑතකදී අදහස් දැක්වූ හිටපු ජනපති රනිල් වික්රමසිංහ, බටහිර ලෝකයේ වෙනස්වීම්, මැදපෙරදිග අර්බුද සහ බ්රික්ස් (BRICS) සංවිධානය වැනි විකල්ප වේදිකා හරහා ගෝලීය බලය වෙනස් වන ආකාරය පිළිබඳව ඉතා ගැඹුරු හා කාලීන විශ්ලේෂණයක් ඉදිරිපත් කළේය.
ලෝකයේ ප්රධාන බලවතුන්ගේ උපායමාර්ගික මාරුවීම් මධ්යයේ, කුඩා දූපත් රටක් වන ශ්රී ලංකාව තම විදේශ ප්රතිපත්තිය සහ ආරක්ෂාව සකස් කරගත යුත්තේ කෙසේද යන්න මෙහිදී විශේෂයෙන් අවධාරණය කෙරිණි.
මැක්රෝන් වෙරළ තීරයේ සිට හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය දක්වා – ගෝලීය බලපෑම
ලෝක බලතුලනය වෙනස් වීමේදී මැදපෙරදිග හා ආසියාතික කලාපය අතර පවතින සබඳතා තීරණාත්මක සාධකයක් වී ඇත.
* ඉරානයේ භූමිකාව – ඉරානය විසින් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය මෙන්ම මැක්රෝන් වෙරළ තීරයේ (Makran Coast) වැඩි ප්රදේශයක් පාලනය කිරීම සහ බැලුචිස්තානයේ ග්වාඩාර් වැනි වරායන් ආශ්රිත තත්ත්වයන් ගෝලීය බලපෑමට සෘජුවම බලපායි.
* බටහිර බලපෑමේ වෙනස්වීම් – එක්සත් ජනපදයේ (ඇමරිකානු) ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ටම්ප්ගේ (Donald Trump) පරිපාලනය යටතේ විදේශ ප්රතිපත්තීන්හි සිදුවූ වෙනස්වීම් හේතුවෙන්, ඉන්දියානු සාගරය තවදුරටත් තනි පාර්ශ්වයකට පමණක් සීමා නොවී ස්වාධීනව නැගී සිටීමට සිදුවන බව පෙනී යයි.
* බ්රික්ස් (BRICS) නැගී සිටීම – බටහිර රටවල් ඉදිරිපත් කරන ආර්ථික හා දේශපාලන රාමු වලට විකල්පයක් ලෙස, බ්රික්ස් නවදිල්ලි ප්රකාශනය (BRICS New Delhi Declaration) වැනි විකල්ප සැකසුම් කරළියට පැමිණීම බටහිරින් නැගෙනහිරට බලය මාරුවීමක් පෙන්නුම් කරයි.
ශ්රී ලංකාවේ ප්රමුඛතා සහ ආරක්ෂාව
මෙවැනි සංකීර්ණ ගෝලීය වාතාවරණයක් තුළ ශ්රී ලංකාව වැනි රටක ජාතික ආරක්ෂාව සහ විදේශ ප්රතිපත්තිය කුමක් විය යුතුද යන්න පිළිබඳව හිටපු ජනපතිවරයා ඉතා පැහැදිලි ප්රමුඛතා ලැයිස්තුවක් ඉදිරිපත් කළේය.
ඔහු පෙන්වා දුන් ආකාරයට ශ්රී ලංකාවේ ප්රමුඛතා මෙසේය,
1. පළමු ප්රමුඛතාව – ඉන්දියානු සාගරයේ යාත්රා කිරීමේ නිදහස (Freedom of navigation in the Indian Ocean) තහවුරු කර ගැනීම.
2. දෙවන ප්රමුඛතාව – ඉන්දියානු සාගරයේ යාත්රා කිරීමේ නිදහස ආරක්ෂා කිරීම.
3. තුන්වන ප්රමුඛතාව – ඉන්දියානු සාගරයේ යාත්රා කිරීමේ නිදහස අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාම.
මෙම අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා ඉන්දියාව, මාලදිවයින මෙන්ම කලාපීය රටවල් එකතු වී පිහිටුවා ගත් කොළඹ ආරක්ෂක සමුළුව (Colombo Security Conclave) හරහා ශ්රී ලංකාව, ඉන්දියාව, මාලදිවයින, මීටරීෂියස්, බංග්ලාදේශය සහ සීෂෙල්ස් වැනි රටවල් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දී ඇත.
ඉදිරියේදී මැලේසියාව සහ ඉන්දුනීසියාව වැනි රටවල් සමඟද මෙවැනි සාකච්ඡා සඳහා ඇති විභවය අගය කළ යුතුය.
නිගමනය
ඉන්දියානු සාගරය යනු හුදෙක් මුහුදු සීමාවක් පමණක් නොව, ලෝක ආර්ථිකයේ සහ දේශපාලනයේ හදවතයි. වෙනස් වන ගෝලීය බල අරගල හමුවේ ශ්රී ලංකාව ඉතා බුද්ධිමත්ව, කලාපීය සහයෝගීතාවය වර්ධනය කරගනිමින්, රටේ ස්වෛරීභාවය සහ වෙළෙඳ මාර්ගවල ආරක්ෂාව තහවුරු කර ගැනීම අත්යවශ්ය කරුණකි.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
