රටේ ආර්ථික අනාගතයට සෘජුවම බලපාන අතිශය තීරණාත්මක පුවතක් සමඟින් ‘සෙලාන් නිවුස්’ (Seylan News) අප අද ඔබ වෙත මෙම විශේෂ විශ්ලේෂණය ගෙන එන්නෙමු. ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම (EFF) යටතේ ක්රියාත්මක වන ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණ වැඩසටහනේ ප්රගතිය සමාලෝචනය කිරීම සඳහා මෙරටට පැමිණි IMF නියෝජිත පිරිස සහ ශ්රී ලංකා බලධාරීන් අතර පැවති සාකච්ඡා මාලාව මේ වනවිට අවසන් වී තිබේ.
අනපේක්ෂිත හැරවුමක් – 7 වැනි සමාලෝචනය එකඟතාවකින් තොරව නිම වෙයි
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම යටතේ හත්වන සමාලෝචනය සහ 2026 වසර සඳහා වන IV වගන්ති උපදේශන ක්රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් මෙම සාකච්ඡා පැවැත්වුණි. මෙහිදී හත්වැනි සමාලෝචනය සාර්ථකව අවසන් කර ගැනීම සඳහා අවශ්ය වන ආර්ථික ප්රතිපත්ති සහ පරාමිතීන් සම්බන්ධයෙන් අවසාන එකඟතාවකට පැමිණීම සඳහා පැවැති සාකච්ඡා මෙවර කිසිදු එකඟතාවකින් තොරව අවසන් වීම විශේෂත්වයකි. මීට පෙර පැවැති සාකච්ඡා වලදී කාර්ය මණ්ඩල මට්ටමේ එකඟතාවන්ට එළැඹීමට හැකි වුවද, මෙවර මෙම තත්ත්වය උද්ගත වී තිබේ.
ඉහළ පෙළේ හමුවීම් සහ සංචාරයේ පසුබිම
සැප්තැම්බර් 10 සිට 23 දක්වා ශ්රී ලංකාවේ නිල සංචාරයක නිරත වූ IMF නියෝජිත පිරිස, මෙරට රැඳී සිටි කාලය තුළ ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක, අග්රාමාත්ය ආචාර්ය හරිනි අමරසූරිය, කම්කරු අමාත්ය සහ මුදල් හා ක්රමසම්පාදන නියෝජ්ය අමාත්ය මහාචාර්ය අනිල් ජයන්ත ප්රනාන්දු, මහබැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ ඇතුළු රජයේ ඉහළ පෙළේ නිලධාරීන් රැසක් මුණගැසී සාකච්ඡා පවත්වන ලදී.
ආර්ථික වර්ධනය සහ IMF ප්රධානියාගේ අදහස්
සංචාරය අවසන් කරමින් IMF මෙහෙයුම් ප්රධානී ඉවාන් පාපජෝර්ජියෝ පවසා සිටියේ, විවිධ ආර්ථික බලපෑම් හමුවේ වුවද ශ්රී ලංකා ආර්ථිකය ශක්තිමත් නැගී සිටීමේ හැකියාවක් පෙන්නුම් කර ඇති බවයි. ඒ අනුව, 2026 වසරේ දෙවන කාර්තුවේදී ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය සියයට 4.2 කින් වර්ධනය වී ඇති අතර, එය අඛණ්ඩව කාර්තු එකොළහක් පුරා වාර්තා වූ ශක්තිමත් වර්ධනයක් සලකුණු කරයි.
කෙසේ වෙතත්, මැදපෙරදිග යුද්ධයේ කාලසීමාව සහ තීව්රතාවය, ගෝලීය වෙළඳ ප්රතිපත්තිය පිළිබඳ අවිනිශ්චිතතාවය සහ එල් නිනෝ කාලගුණික බලපෑම හේතුවෙන් ශ්රී ලංකා ආර්ථිකය තවදුරටත් පහළ මට්ටමේ අවදානම්වලට මුහුණ දෙන බව ඔහු වැඩිදුරටත් පෙන්වා දුන්නේය.
ඉදිරි ප්රමුඛතා සහ ප්රතිපත්තිමය රාමුව
සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සුරැකීමට නම් රාජ්ය මූල්ය සහ බාහිර ආරක්ෂණ ස්ථර නැවත ගොඩනැගීම, මිල ස්ථාවරත්වය පවත්වා ගැනීම සහ සමාජ ආරක්ෂණ ජාල ශක්තිමත් කරමින් යහපාලන න්යාය පත්රය ඉදිරියට ගෙන යාම අත්යවශ්ය බව IMF අවධාරණය කරයි. 5% උද්ධමන ඉලක්කය සහ වගවීම පවත්වා ගන්නා ලෙස උපදෙස් දී ඇති අතර, අඩු සහ ස්ථාවර උද්ධමනයක් ස්ථාපිත වන්නේ නම් ඉදිරියේදී අඩු උද්ධමන ඉලක්කයක් පිළිබඳ සලකා බැලිය හැකි බවද සඳහන් වේ.
මධ්යම ආසියානු සහ මැදපෙරදිග කලාපයේ ඇති වූ යුදමය වාතාවරණය හමුවේ වුවද, ශ්රී ලංකා රජය ගත් කාලීන සහ කඩිනම් ක්රියාමාර්ථ හේතුවෙන් රටේ සාර්ව ආර්ථික හා සමාජීය ස්ථාවරත්වය ආරක්ෂා කර ගැනීමට හැකි වූ බවටද IMF එකඟතාව පළ කර ඇත. නිල සංචාරය අදින් නිමාවට පත් වුවද, අදාළ එකඟතාවයන්ට එළඹීම සඳහා සාකච්ඡා අඛණ්ඩව ඉදිරියට පවත්වා ගෙන යාමට දෙපාර්ශ්වයම එකඟ වී තිබේ.
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම යටතේ පැවති 7 වැනි සමාලෝචන සාකච්ඡා එකඟතාවකින් තොරව අවසන් වීමට ප්රධාන වශයෙන්ම බලපපා ඇත්තේ ආණ්ඩුව විසින් ගෙන එනු ලැබූ ඇතැම් ව්යවස්ථා සංශෝධන සහ ප්රතිසංස්කරණ හරහා දූෂණ විරෝධී රාමුවට සහ වගවීමේ ස්වභාවයට සිදුවිය හැකි බලපෑමයි.
IMF සංවිධානය මඟින් මූලිකවම අවධාරණය කරනු ලබන්නේ රාජ්ය මූල්ය විනිවිදභාවය, යහපාලනය සහ දූෂණ මර්දන ප්රතිසංස්කරණ කිසිදු බාධාවකින් තොරව ක්රියාත්මක විය යුතු බවයි. විශේෂයෙන්ම, බලධාරීන්ගේ සහ දේශපාලඥයන්ගේ වත්කම් හෙළිදරව් කිරීම් හෝ ඊට අදාළ නීතිමය විධිවිධාන දුර්වල කරන හෝ ඒවාට සීමා පනවනු ලබන ආකාරයේ සංශෝධන ඉදිරිපත් වී ඇත්නම්, එය IMF ආයතනය විසින් ඉල්ලා සිටින ප්රධාන පාලන සහ ප්රතිසංස්කරණ (Governance Reforms) කොන්දේසි සමඟ ගැටේ.
මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, එම නීතිමය සහ ප්රතිපත්තිමය පරාමිතීන් සම්බන්ධයෙන් දෙපාර්ශ්වය අතර සම්පූර්ණ එකඟතාවකට පැමිණීමට නොහැකි වීම හේතුවෙන් සාකච්ඡා තාවකාලිකව ඇනහිට ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඉදිරි කාලය තුළ මෙම ගැටලු නිරාකරණය කර ගනිමින් අදාළ එකඟතාවන්ට එළඹීම සඳහා සාකච්ඡා අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමට දෙපාර්ශ්වයම එකඟ වී තිබේ.
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) 7 වැනි සමාලෝචන සාකච්ඡා එකඟතාවකින් තොරව නිමාවට පත්වීමත් සමඟ, මෙරට ආර්ථික ක්ෂේත්රය තුළ දැඩි කතාබහට ලක්ව ඇති මාතෘකාවක් වී ඇත්තේ මින් ඉදිරියට ලැබීමට නියමිත අරමුදල් වාරිකවලට කුමක් සිදුවේද යන්නයි. විශේෂයෙන්ම, දේශපාලඥයන්ගේ සහ බලධාරීන්ගේ වත්කම් බැරකම් හෙළිදරව් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ගෙන ආ නව සංශෝධන සහ නීතිමය බාධක මේ සඳහා මුල් වී තිබීම, තත්ත්වය තවත් බැරෑරුම් අතට හැරවීමට හේතු වී තිබේ.
IMF අරමුදල් වාරිකයක් යනු රටකට කොතරම් තීරණාත්මකද?
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම (EFF) යනු ශ්රී ලංකාව වැනි බංකොලොත්භාවයෙන් ගොඩ ඒමට උත්සාහ කරන රටකට හුස්ම ගැනීමට ඇති ඔක්සිජන් නළය වැනිය. මෙම වැඩසටහනේ සෑම සමාලෝචනයක්ම සාර්ථකව අවසන් වීම යනු ඊළඟ මූල්ය වාරිකය (Tranche) රටට මුදා හැරීමයි.
නමුත් 7 වැනි සමාලෝචනය මෙලෙස එකඟතාවකින් තොරව හිරවීම හරහා, ඉදිරියේදී ලැබීමට නියමිත අටවැනි වාරිකය (8th Tranche) ලබා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් බරපතල ප්රශ්නාර්ථයක් මතුවෙමින් තිබේ. සාකච්ඡා තවදුරටත් පවත්වා ගෙන යාමට එකඟ වී තිබුණද, පවතින නීතිමය මතභේද කාලසීමාව තුළ විසඳා ගැනීමට නොහැකි වුවහොත්, මුදල් මුදා හැරීම ප්රමාද වීමට හෝ අත්හිටුවීමට IMF ආයතනය කටයුතු කිරීමේ අවදානමක් පවතී.
විදෙස් සංචිත සහ වෙළඳපල විශ්වාසයට එල්ල වන පහර
මෙම වාරික අහිමිවීමේ හෝ ප්රමාද වීමේ අවදානම (Risk) රටේ ආර්ථිකයට ක්ෂණිකව බලපානු ඇත.
විදේශ සංචිත පීඩනය – රටේ විදේශ සංචිත ශක්තිමත් කර ගැනීමට IMF අරමුදල් සෘජුවම දායක වේ. එම සහයෝගය අඩාල වීම මඟින් සංචිත පාලනය කර ගැනීමට මහ බැංකුවට දැඩි වෙහෙසක් දැරීමට සිදු වේ.
රුපියලේ අස්ථාවරත්වය – ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ වැඩසටහන සම්බන්ධයෙන් යම් පසුබෑමක් වාර්තා වීමත් සමඟ, මූල්ය වෙළඳපොළේ සහ විදේශීය ආයෝජකයන්ගේ විශ්වාසය පළුදු වීමට පුළුවන. එය රුපියලේ අගය කෙරෙහි නැවත වරක් සෘණාත්මක බලපෑමක් ඇති කළ හැක.
ණය ප්රතිව්යුහගතකරණ ක්රියාවලියට බාධා – ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ අනුමැතිය සහ සහතිකය යනු ගෝලීය මූල්ය වෙළඳපොළේ සහ ද්විපාර්ශ්වික ණය හිමියන්ගේ විශ්වාසය දිනා ගැනීමට ඇති ප්රධානම යතුරයි. මෙම වැඩසටහන සමඟ ගැටලු මතු වීම ණය ප්රතිව්යුහගතකරණ ගිවිසුම්වලටද බලපෑම් කළ හැකිය.
රටකට නීතිය සහ විනිවිදභාවය කොතරම් වැදගත්ද?
මෙහිදී මතු වන ප්රධානම ගැටළුව වන්නේ ආණ්ඩුව විසින් ගෙන එන ලද ඇතැම් සංශෝධන හරහා වත්කම් හෙළිදරව් කිරීම් සීමා කිරීමට උත්සාහ කිරීමයි. දූෂණය පිටුදැකීම සහ රාජ්ය මූල්ය විනිවිදභාවය යනු IMF ආයතනය කිසිම අවස්ථාවක සම්මුතියකට පැමිණීමට කැමැති නොවන ප්රධාන කොන්දේසියකි. දේශපාලඥයන්ගේ වත්කම් ගැන කතා කිරීමට හෝ ඒවා විනිවිදභාවයකින් යුතුව හෙළි කිරීමට බාධා පනවන නීති පවතී නම්, IMF ආයතනය එය දැඩි ලෙස ප්රතික්ෂේප කිරීම ස්වභාවිකය.
ඉදිරි පියවර කුමක් විය යුතුද?
ආර්ථික ස්ථාවරත්වය තවදුරටත් ආරක්ෂා කර ගැනීමට නම්, රජය විසින් මෙම නීතිමය බාධක සහ ප්රතිසංස්කරණ ගැටළු කඩිනමින් විසඳා ගත යුතුය. කෙටිකාලීන දේශපාලන වාසි පසෙක තබා, රටේ සමස්ත ආර්ථික අනාගතය සහ අටවැනි වාරිකයේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් IMF ආයතනය අපේක්ෂා කරන යහපාලන සහ විනිවිදභාවයේ ප්රමිතීන්ට අනුගත වීම හැර වෙනත් විකල්පයක් නොමැත.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
