අද වන විට ශ්රී ලංකාව මුහුණ දී සිටින ප්රධානම අභියෝගයක් වන්නේ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය තහවුරු කරගැනීම සහ විදෙස් විනිමය රට තුළ රඳවා ගැනීමයි. මේ සඳහා පුනර්ජනනීය බලශක්තිය, විශේෂයෙන්ම වහල මත සූර්ය බලශක්ති උත්පාදනය (Rooftop Solar Power) අපේ රටට ලබා දී ඇත්තේ අමතර රුකුලකි.
නමුත් මෑතකදී ඇති වූ ප්රතිපත්තිමය වෙනස්කම් සහ නව නියාමන ක්රමවේද නිසා රටේ හරිත බලශක්ති ගමනට බරපතළ කණකොකා නාද වීමේ අවදානමක් මතුව තිබේ. ශ්රී ලංකා ජාතික වාණිජ මණ්ඩලය (The National Chamber of Commerce of Sri Lanka) මේ සම්බන්ධයෙන් අතිගරු ජනාධිපතිතු වෙත විශේෂ ලිපියක් යොමු කරමින් පෙන්වා දී ඇත්තේ, යෝජිත නව ක්රමවේදය ක්රියාත්මක වුවහොත් රටේ සමස්ත සූර්ය බලශක්ති ක්ෂේත්රයම දැඩි අර්බුදයකට මුහුණ දෙනු ඇති බවයි.
මෙම ලිපියෙන් අපි මේ මොහොතේ රටේ බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ මතුව ඇති ගැටලුකාරී තත්ත්වය, එහි ආර්ථික බලපෑම් සහ ව්යාපාරික ප්රජාවේ අනාවරණයන් පිළිබඳව ගැඹුරින් විමසා බලමු.
1. සූර්ය බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ වත්මන් ප්රගතිය සහ එහි වැදගත්කම
පසුගිය වසර කිහිපය තුළ ශ්රී ලංකාව තුළ පුනර්ජනනීය බලශක්ති ක්ෂේත්රය, විශේෂයෙන්ම වහල මත සූර්ය පද්ධති (Rooftop Solar Systems) ස්ථාපනය කිරීම අතිශය ජනප්රිය විය. සාමාන්ය ගෘහස්ථ පාරිභෝගිකයන්ගේ සිට විශාල පරිමාණයේ කර්මාන්තශාලා දක්වා බොහෝ පිරිසක් මෙම හරිත බලශක්ති විප්ලවයට දායක වූහ.
වත්මන් දත්තවලට අනුව, ශ්රී ලංකාව තුළ මෙගාවොට් 2,600 කට අධික වහල මත සූර්ය බලශක්ති ධාරිතාවක් දැනටමත් ස්ථාපනය කර ඇත. මෙය රටේ විදුලිබල අවශ්යතාවෙන් සැලකිය යුතු ප්රතිශතයක් සපුරාලීමට මෙන්ම, පොසිල ඉන්ධන ආනයනය සඳහා විදෙස් රටවලට ඇදී යන ඩොලර් කෝටි ගණනක් ඉතිරි කර ගැනීමට ඉමහත් පිටුවහලක් වී තිබේ.
නමුත් මෙම ජයග්රහණයන් තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙන යාමට නම් ස්ථාවර සහ ආයෝජක හිතකාමී ප්රතිපත්ති අත්යවශ්ය වේ. වර්තමානයේ ක්රියාත්මක වන නව නියෝග සහ ක්රමවේද හරහා මෙම ජයග්රහණයන් කණපිට හැරවීමේ අවදානමක් මතුව තිබීම කادාවට වැටුණු මල්ලක් බඳුය.
2. නව නියෝග නිසා ಉත්වන රැකියා අහිමි වීමේ දැඩි අවදානම
ශ්රී ලංකා ජාතික වාණිජ මණ්ඩලය තම ජනාධිපති ලිපිය මඟින් විශේෂයෙන් අවධාරණය කර සිටින්නේ, යෝජිත නව ක්රමවේදය ක්රියාත්මක කළහොත් සූර්ය බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ පවතින රැකියා අවස්ථා වලින් සැලකිය යුතු ප්රමාණයක් අහිමි වීමේ ආසන්න අවදානමක් පවතින බවයි.
මෙම ක්ෂේත්රය මත යැපෙන ඉංජිනේරුවන්, තාක්ෂණ ශිල්පීන්, අලෙවි නියෝජිතයන්, නඩත්තු සේවකයින් මෙන්ම කුඩා හා මධ්ය පරිමාණ ව්යුහකයන් දහස් ගණනකගේ ජීවනෝපාය මේ හරහා අර්බුදයට යයි. රැකියා අහිමි වීම යනු එක් පුද්ගලයෙකුගේ ප්රශ්නයක් පමණක් නොව, ඔවුන්ගේ පවුල්වල ආර්ථිකය මෙන්ම සමස්ත සමාජ සුරක්ෂිතතාවටම එල්ල වන මරු පහරකි.
කෙසේ වෙතත්, වර්තමාන රජයේ අරමුණ මෙවැනි රැකියා අහිමි කිරීමක් නොවන බවත්, ජනතා කේන්ද්රීය ප්රතිපත්ති තුළින් රැකියා සුරක්ෂිත කිරීම, නව රැකියා අවස්ථා බිහි කිරීම සහ දේශීය ව්යාපාර ශක්තිමත් කිරීම බව ජාතික වාණිජ මණ්ඩලය දැඩි ලෙස විශ්වාස කරයි.
3. මෙගාවොට් 2,600 ක ධාරිතාවක අනාගතය අනතුරේ
වර්තමානයේ සේවා සපයන සූර්ය බලශක්ති සමාගම් මූල්යමය අර්බුදයකට ලක්ව බංකොලොත් වී ව්යාපාර වලින් ඉවත් වුවහොත් කුමක් සිදුවේද?
මෙය සිතීමටත් බිය දනවන තත්ත්වයකි. දැනටමත් රට පුරා ස්ථාපිත කර ඇති මෙගාවොට් 2,600 කට අධික වහල මත සූර්ය බලශක්ති පද්ධති සඳහා අඛණ්ඩ නඩත්තු, අලුත්වැඩියා සහ තාක්ෂණික සේවා සැපයීම බරපතළ අවදානමකට ලක්වනු ඇත.
තාක්ෂණික සහයෝගයක් නොමැති වීම නිසා මෙම විශාල සූර්ය බලශක්ති ධාරිතාවේ ක්රියාකාරිත්වය අඩපණ වීම වැළැක්විය නොහැකිය. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ශ්රී ලංකාවට අත්යවශ්ය වටිනා පිරිසිදු බලශක්තිය ක්රමයෙන් අහිමි වීමේ දැඩි අවදානමක් මතුවේ.
4. ආනයනික පොසිල ඉන්ධන මත නැවත යැපීමේ බිය
පිරිසිදු බලශක්තිය අහිමි වීම රටට ගෙන එන්නේ ආර්ථික ව්යසනයකි. පුනර්ජනනීය බලශක්ති ප්රභවයන් බිඳ වැටුනහොත්, රටට නැවතත් ආනයනික පොසිල ඉන්ධන මත වැඩි වශයෙන් යැපීමට සිදුවනු ඇත.
මෙය රටේ බලශක්ති සුරක්ෂිතතාවට (Energy Security) එල්ල වන සෘජු තර්ජනයකි. එපමණක් නොව, ඩීසල් සහ දැතුම් තෙල් ආනයනය සඳහා නැවතත් විශාල විදේශ විනිමය ප්රමාණයක් වැය කිරීමට සිදුවීම හරහා රජයේ විදේශ විනිමය ඉතිරි කිරීමේ උත්සාහයට ද එය අහිතකර ලෙස බලපානු ඇත.
5. බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ ප්රජාතන්ත්රීකරණය මන්දගාමී වීම
ජාතික වාණිජ මණ්ඩලය පෙන්වා දෙන පරිදි, වර්තමාන ක්රියාමාර්ග හරහා බලශක්ති ක්ෂේත්රය ජනතාව අතර පුළුල්ව ප්රජාතන්ත්රීකරණය වීම මන්දගාමී වේ.
එය රට මිල අධික ආනයනික පොසිල ඉන්ධන හෝ මහා පරිමාණ ඒකාධිකාරී ව්යාපෘති මත යැපීමට නැවත යොමු කරන බවක් පෙනී යයි. මහජනතාවට සහ කුඩා පරිමාණ ව්යාපාරිකයන්ට තමන්ගේම බලශක්තිය උත්පාදනය කරගැනීමට තිබූ අවකාශය සීමා කිරීම කිසිසේත් අනුමත කළ නොහැකිය.
6. ජාතික වාණිජ මණ්ඩලයෙන් ජනාධිපතිතුමාට ඉදිරිපත් වන ප්රධාන ඉල්ලීම්
මෙම අර්බුදකාරී තත්ත්වයට වහාම විසඳුම් ලබා දෙන ලෙස ඉල්ලමින්, ජාතික වාණිජ මණ්ඩලය අතිගරු ජනාධිපතිතුමාගේ විධායක බලය භාවිත කරන ලෙස ගෞරවයෙන් ඉල්ලා සිටී. ඔවුන් ඉදිරිපත් කරන ප්රධාන ඉල්ලීම් දෙක මෙන්න.
2026 සැප්තැම්බර් 11 දිනැති අමාත්යාංශ නියෝගය අවලංගු කිරීම: දැනට සිටින RTSPV prosumers සඳහා Net Metering සහ Net Accounting ක්රමවේද නැවත ස්ථාපිත කිරීම.
ස්වාධීන නියාමනයක් තහවුරු කිරීම: නිසි නියාමන ක්රියාවලියක් සහතික කිරීම, එනම් අනාගතයේදී විදුලි ගාස්තු ව්යුහයන් හෝ වාණිජ ගිවිසුම් සම්බන්ධයෙන් සිදු කරන ඕනෑම වෙනසක් PUCSL (මහජන උපයෝගීතා කොමිෂන් සභාව) විසින් ස්වාධීනව ඇගයීමට ලක් කර අනුමත කිරීම අනිවාර්ය කිරීම.
අවසාන සටහන
රටක් ලෙස අප ඉදිරියට යා යුත්තේ පරිසර හිතකාමී, ස්වයංපෝෂිත සහ ජනතා හිතකාමී ප්රතිපත්ති මත පිහිටාය. පුනර්ජනනීය බලශක්තිය යනු අනාගත පරපුරට අප ඉතිරි කළ යුතු වටිනාම සම්පතකි. ව්යාපාරික ප්රජාව මෙන්ම පුරවැසියන් නඟන මේ හඬට නිසි අවධානය යොමු කරමින්, බලශක්ති අර්බුදයකින් තොර ස්ථාවර ශ්රී ලංකාවක් නිර්මාණය කිරීමට බලධාරීන් වහාම පියවර ගත යුතුව ඇත.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
