අද කාලේ අලුතෙන් යතුරුපැදියක් මිලදී ගන්න ඉන්න ඕනෑම කෙනෙක් මුලින්ම බලන්නේ බයික් එකේ ඇත්ත මිලට වඩා, අතින් ගෙවන්න ඕන මුලික මුදල (Down Payment එක) කීයද කියලයි. “රුපියල් ලක්ෂ දෙකක් විතර ගෙවලා අදම බයික් එක අරන් යන්න” කියලා ෂෝරූම් ඉස්සරහ ගහලා තියෙන බෝඩ් එකක් දැක්කම ඕනෑම කෙනෙක්ට හිතෙන්නේ ඒක හොඳ වාසියක් කියලයි.
හැබැයි, මේ අඩු Down Payment එක පිටිපස්සේ පාරිභෝගිකයා නොහිතන, ලක්ෂ ගණනක අමුතු ගණන් හැදිල්ලක් තියෙනවා කියලා ඔබ දැනන් හිටියාද?
ඇත්ත මිල එකක්… කඩදාසියේ මිල තව එකක්?
සෙලාන් නිව්ස් කරන ලද සොයා බැලීමකදී අනාවරණය වුයේ යතුරුපැදියක් අලෙවි කරන සැබෑ මිලයි, ඒකට අදාළ මූල්ය ලේඛනවල (Proforma Invoice) සටහන් වෙන මිලයි අතර රුපියල් ලක්ෂ ගණනක විශාල වෙනසක් තියෙන බවයි.
සරල උදාහරණ කීපයකින්ම මේක තේරුම් ගමු.
* එක්තරා මාදිලියක ඇත්ත විකුණුම් මිල – රුපියල් 849,000යි.
* හැබැයි ඉන්වොයිසියේ දැක්වෙන මිල – රුපියල් 1,499,000යි. (වෙනස රුපියල් 650,000ක්)
* තවත් මාදිලියක ඇත්ත විකුණුම් මිල – රුපියල් 799,000යි.
* ඉන්වොයිසියේ දැක්වෙන මිල – රුපියල් 1,399,000යි. (වෙනස රුපියල් 600,000ක්)
* තවත් මාදිලියක ඇත්ත විකුණුම් මිල- රුපියල් 592,000යි.
* ඉන්වොයිසියේ දැක්වෙන මිල – රුපියල් 992,000යි. (වෙනස රුපියල් 400,000ක්)
සාමාන්යයෙන් බයික් එකකට උපාංග (Accessories) එකතු වෙද්දී, රක්ෂණය හෝ ලියාපදිංචි ගාස්තු එකතු වෙද්දී ගණන් පොඩ්ඩක් වෙනස් වෙන එක සාමාන්ය දෙයක්. හැබැයි ලක්ෂ 4ක්, 5ක් හෝ 6ක් වගේ ලොකු මුදලකින් ලේඛනගත මිල වැඩි වෙන්නේ ඇයි?
ඇයි මෙහෙම ඉන්වොයිස් මිල වැඩි කරන්නේ?
මේකට ප්රධානම හේතුව තමයි වෙළඳපොළේ තියෙන තරගය. ගොඩක් අයට එකපාර රුපියල් ලක්ෂ 8ක බයික් එකකට ලක්ෂ 3ක් 4ක් මුලින් ගෙවන්න අමාරුයි. හැබැයි “රුපියල් ලක්ෂයක් හෝ එකහමාරක් දීලා බයික් එක ගෙනියන්න” කිව්වම ඕනෑම කෙනෙක් කැමති වෙනවා.
මෙන්න මෙතැනදී මූල්ය ආයතන සහ අලෙවිකරුවන් එකතු වෙලා පොඩි කඩදාසි ප්ලෑන් එකක් ගහනවා.
1. බයික් එකේ වටිනාකම කඩදාසියෙන් වැඩි කරනවා – රුපියල් 849,000ක බයික් එකේ ඉන්වොයිස් අගය කඩදාසියේ රුපියල් 1,499,000ක් (ලක්ෂ 15ක්) ලෙස පෙන්වනවා.
2. ණය මුදල වැඩි කරනවා- දැන් බයික් එකේ වටිනාකම ලක්ෂ 15ක් නිසා, ඒ මත ෆිනෑන්ස් සමාගමට රුපියල් 600,000ක විතර ලොකු ණයක් (Finance amount) දෙන්න පුළුවන් වෙනවා.
3. මුලින් ගෙවන මුදල (Down Payment) අඩු වෙනවා – ෆිනෑන්ස් එකෙන්ම ලොකු මුදලක් කවර් වෙන නිසා, පාරිභෝගිකයාට මුලින් අතින් ගෙවන්න වෙන්නේ රුපියල් ලක්ෂ 2ක් හෝ 2.5ක් වගේ පොඩි මුදලක් විතරයි.
සරලවම කිව්වොත්, කඩදාසියේ බයික් එකේ වටිනාකම කෘත්රිමව ඉහළ දාලා, ලබාදෙන ණය මුදල වැඩි කරලා, පාරිභෝගිකයාට අතින් ගෙවන්න වෙන මුලික මුදල අඩු කරලා පෙන්වනවා.
මේකෙන් පාරිභෝගිකයාට වෙන පාඩුව මොකක්ද?
එක පාරටම බැලුවම අඩු මුදලකින් බයික් එකක් ගන්න ලැබෙන එක පාරිභෝගිකයාට වාසියක් වගේ පෙනුනට, යටින් තියෙන අවදානම් මෙන්න මේවායි,
1. වැඩි රක්ෂණ වාරික (Insurance Premiums) – කඩදාසියේ බයික් එකේ වටිනාකම ලක්ෂ 15ක් ලෙස සටහන් වන නිසා, රක්ෂණ සමාගමට ගෙවන්න වෙන මාසික හෝ වාර්ෂික වාරිකය වැඩි වෙනවා.
2. අනතුරක් වුණොත් ලැබෙන සැබෑ වන්දිය – හිතන්න බයික් එක අනාගතයේදී අලුත්වැඩියා කරන්න බැරි වෙන්නම අනතුරකට ලක් වුණා (Total Loss) කියලා. පාරිභෝගිකයා හිතන්නේ “මගේ බයික් එක ඉන්වොයිසියේ ලක්ෂ 15යි, ඒ නිසා මට ලක්ෂ 15ම ලැබෙයි” කියලා. හැබැයි රක්ෂණ සමාගම් වන්දි ගෙවන්නේ අනතුර සිදු වූ දිනයේ වෙළඳපොළේ පැවති ඇත්ත වටිනාකමට (Actual Market Value) මිසක් කඩදාසිවල තිබුණු ඉන්වොයිස් මිලට නෙමෙයි. එතකොට පාරිභෝගිකයාට ලොකු පාඩුවක් වෙනවා.
3. දිගුකාලීන ණය බර – ෆිනෑන්ස් ලබාගන්නා මුදල වැඩි වන තරමට, මාසිකව ගෙවන්න වෙන පොලිය සහ මුළු වාරික එකතුව (Total Repayment) විශාල ලෙස ඉහළ යනවා.
මහ බැංකුව කියන්නේ කුමක්ද?
මෝටර් වාහන සඳහා ලබාදෙන ණය සීමාවන් (Loan-to-Value / LTV limits) ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් දැඩි කර තිබෙන්නේ මෙන්න මේ වගේ අවදානම් පාලනය කරන්නයි. මහ බැංකුව මඟින් නිකුත් කරන ලද නිවේදනවල පවා සෘජුවම සඳහන් කර ඇත්තේ, වාහනවල සැබෑ වෙළඳපොළ මිලට වඩා වැඩි අගයන් ඉන්වොයිස්වල පෙන්වීම මඟින් මූල්ය පද්ධතියට සහ බැංකු ක්ෂේත්රයට ලොකු අවදානමක් ඇතිවන බවයි.
බයික් එකක් ගන්න කලින් අහන්න ඕන ප්රශ්න 5
ඔබත් ඉදිරියේදී යතුරුපැදියක් මිලදී ගැනීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා නම්, Down Payment එක සහ මාසික වාරිකය දිහා විතරක් බලලා තීරණ ගන්න එපා. ෂෝරූම් එකෙන් අනිවාර්යයෙන්ම මේ ප්රශ්න 5 අහන්න.
1. මේ බයික් එකේ සැබෑ අතින් ගෙවන මුදල් මිල (Cash Price) කීයද?
2. Proforma Invoice එකේ සටහන් කරන මිල කීයද?
3. ෆිනෑන්ස් එක ගණනය කරන්නේ කොපමණ වටිනාකමක් මතද?
4. ඉන්ෂුවරන්ස් එක කරන්නේ කුමන වටිනාකමටද?
5. වසර 3ක් හෝ 5ක් අවසානයේ මම පොලියත් එක්ක ගෙවලා ඉවර කරන මුළු මුදල කීයද?
ලස්සන ප්රචාරණවලට රැවටෙන්නේ නැතුව, කඩදාසිවල තියෙන ඇත්ත ගණන් හිලව් තේරුම් අරගෙන වාහනයක් මිලදී ගැනීම ඔබේ මුදල් ආරක්ෂා කරගැනීමට තියෙන හොඳම මඟයි.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
