රටක ආර්ථිකය ශක්තිමත්ද නැද්ද යන්න මැන බලන ප්රධානතම දර්ශකය ලෙස අප සැමවිටම අසන්නට ලබෙන්නේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) පිළිබඳවයි. ආණ්ඩුවෙන් හෝ සාම්ප්රදායික ආර්ථික විද්යාඥයන්ගෙන් “GDP වර්ධනය වී ඇත” යන්න අසන්නට ලැබෙන විට අප සිතන්නේ රටේ නිෂ්පාදනය වැඩි වී, ජනතාවගේ මුදල් පසුම්බිය තර වී ඇති බවයි.
නමුත්, නූතන ආර්ථික විද්යාත්මක රාමුව තුළ මෙම සංඛ්යාලේඛන මගින් පෙන්වන සැබෑ චිත්රය කුමක්ද? GDP ඉහළ ගිය පමණින් රටේ ජනතාවගේ සැබෑ ජීවන මට්ටම උසස් වෙනවාද? නැතහොත් එය සංඛ්යාත්මක මායාවක් පමණක්ද? ආර්ථික විශ්ලේෂක, ව්යවසායක සහ “විකල්ප මඟ – De-Dollarization” ග්රන්ථයේ කර්තෘ ගයන්ත දෙහිවත්ත මහතා ශ්රී ලංකාවේ GDP වර්ධනයේ ඇති පදනම් විරහිත භාවය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක නිරත වෙයි.
නිෂ්පාදනය වෙනුවට “නොලැබූ ආදායම්” එකතු වන GDP ක්රමය
ගයන්ත දෙහිවත්ත මහතා පෙන්වා දෙන පරිදි, නූතන නියෝ-ලිබරල් ආර්ථිකයන් තුළ සිදුව ඇත්තේ සැබෑ භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනය වෙනුවට මුදල් හා මූල්ය ක්ෂේත්රය (financial sector) අධික ලෙස ප්රමුඛතාව ගැනීමයි. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස GDP සහ ජාතික ආදායම ලෙස ගණනය කෙරෙන බොහෝ දේ සැබෑ නිෂ්පාදනයන් නොව, පරිවර්තන ගෙවීම් (transfer payments) පමණි.
* පොලී සහ ප්රමාද ගාස්තු- බැංකු සහ මූල්ය ආයතන මගින් අයකරන පොලී, ප්රමාද ගාස්තු ආදිය අද සේවා ආදායම් ලෙස GDP එකට එකතු වෙයි.
* ආර්ථික කුලී (Economic Rent) – මීට වසර සියයකට පෙර ආර්ථික විද්යාඥයන් විසින් ඉඩම් හිමියන්ගේ කුලී, එකාධිකාරී ගාස්තු සහ බැංකු පොලී හඳුන්වන ලද්දේ “නොලැබූ ආදායම්” (unearned income) ලෙසයි.
මිල්ටන් ෆ්රීඩ්මන් වරක් ප්රකාශ කළේ “නොමිලේ ලැබෙන දිවා ආහාරයක් නොමැත” (There is no free lunch) කියායි. නමුත් වර්තමාන මූල්ය පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම ගොඩනැගී ඇත්තේ නිෂ්පාදනයක් නොකර අන් අයගේ ආදායමෙන් මෙලෙස “නොමිලේ දිවා ආහාරය” ලබාගැනීමේ පදනම මත බව දෙහිවත්ත මහතා පෙන්වා දෙයි.
ශ්රී ලංකාවේ ණය, බදු සහ සමපේක්ෂන GDP වර්ධනය
මෑතකදී පැවැති රජයේ ගිණුම් පිළිබඳ කාරක සභාවේ (COPE) සාකච්ඡාවකදී ශ්රී ලංකා ආර්ථිකයේ භයානක යථාර්ථයක් අනාවරණය විය. ගයන්ත දෙහිවත්ත මහතා තහවුරු කරන පරිදි, අපගේ GDP වර්ධනයට ප්රධාන ලෙසම දායක වී ඇත්තේ,
1. ඉදිකිරීම් සහ රියල් එස්ටේට් ක්ෂේත්රය – විශේෂයෙන්ම මහල් නිවාස (apartments) වෙළඳපොළේ සිදුවන සමපේක්ෂන ආයෝජන (speculative investments).
2. රජයේ බදු ආදායම්- වැඩකරන ජනතාව මත අධික ලෙස බදු පැනවීම.
3. මූල්ය ක්ෂේත්රයේ පොලී ආදායම – ණය දීමෙන් ලබන ආදායම්.
පසුගිය වසර 10 ඇතුළත පෞද්ගලික අංශයේ දේශීය ණය ප්රමාණය 240% කින් විශාල ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එම කාලය තුළ සැබෑ ආර්ථිකයේ වර්ධනය සිදුවී ඇත්තේ 20% කින් පමණි. මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ ලබාගත් ණය නිෂ්පාදනය සඳහා යොදවා නොමැති අතර, පරිභෝජනය සහ වත්කම් බුබුළු (asset bubbles) නිර්මාණය කිරීමට යොදවා ඇති බවයි.
පසුගිය වසර 10 තුළ ආර්ථිකයේ පරතරය
පෞද්ගලික අංශයේ දේශීය ණය වර්ධනය – 240%
සැබෑ ආර්ථිකයේ (Real Economy) වර්ධනය – 20%
ප්රකට ආර්ථික විද්යාඥ හායිමන් මින්ස්කි (Hyman Minsky) ට අනුව මූල්ය චක්රයක මෙවැනි අදියරක් හඳුන්වන ලද්දේ “පොන්සි අදියර” (Ponzi stage) ලෙසයි. ණය හිමියන් විසින් ණය ගැතියන්ට පැරණි පොලිය ගෙවීමට නැවත නව ණය ලබා දෙමින් පවත්වාගෙන යන මෙම ක්රමය මගින් GDP ඉහළ යන බව පෙන්නුම් කළද, සිදුවන්නේ ධනය සපයන සුළු පිරිසක් අතට පත්වී ආර්ථික අසමානතාවය තවදුරටත් උග්ර වීමයි.
1978 නියෝ-ලිබරල් මායාව සහ විදේශීය ණය
1978 දී හඳුන්වා දුන් නිදහස් වෙළඳපොළ ආර්ථික ප්රතිපත්තිය මගින් ශ්රී ලංකාව වේගවත් ආර්ථික වර්ධනයක් ලැබූ බවට සමාජගත කර ඇති මතයද මිථ්යාවකි. ගතවූ වසර 48 තුළ ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික වර්ධන වේගය 7% සීමාව පසුකර ඇත්තේ වසර 6 කදී පමණි.
එමෙන්ම, සාපේක්ෂව ඉහළ වර්ධනයක් ලැබූ සෑම වසරකම පසුපස තිබුණේ විදේශීය ණය ආධාර මත ක්රියාත්මක වූ දැවැන්ත යටිතල පහසුකම් ව්යාපෘති මිස, නිදහස් වෙළඳපොළේ ස්වාභාවික වර්ධනය නොවේ. එහි ඛේදනීය ප්රතිඵලය වූයේ රට මත දැවැන්ත විදේශීය ණය බරක් පැටවීමයි.
“බදු යනු රජයේ ආදායම් මාර්ගයක් නොවේ”
1946 දී නිව්යෝර්ක් ෆෙඩරල් රිසර්ව් බැංකුවේ සභාපතිවරයා ප්රකාශ කළේ “Taxes for revenue are obsolete” (ආදායම් ලබාගැනීම සඳහා වන බදු යනු පැරණි සංකල්පයක්) යනුවෙනි.
ස්වෛරී දේශීය මුදල් අච්චු ගහන රජයකට වියදම් කිරීමට ජනතාවගෙන් බදු එකතු කිරීම අත්යවශ්ය නොවේ. බදුකරණයේ සැබෑ කාර්යභාරය වන්නේ මුදල්වල වටිනාකම රැක ගැනීම සහ ධනය එක් තැනක ඒකරාශී වීම වැළැක්වීමයි.
නමුත් වත්මන් නියෝ-ලිබරල් ආකෘතිය තුළ සිදුවන්නේ වැඩකරන ජනතාව මත අධික ලෙස බදු බර පටවමින්, රාජ්ය වියදම් කපා හරිමින් ජනතාවගේ මුදල් පසුම්බිය හිස් කිරීමයි. රොමර් සහ රොමර් (Romer & Romer – 2007) ගේ පර්යේෂණ පත්රිකාවකට අනුව, GDP යෙන් 1% ක් තරම් බදු වැඩි කිරීමක් මගින් දිගුකාලීනව සැබෑ GDP වර්ධනය 3% කින් පමණ පහත වැටෙයි.
විසඳුම – GDP වෙනුවට විකල්ප මාපක කරා
ගයන්ත දෙහිවත්ත මහතාගේ විග්රහයට අනුව, GDP වර්ධනය කෙරෙහි පමණක් අවධානය යොමු කිරීමෙන් ආදායම් විෂමතාවය, සමාජීය අසමානතාවය සහ පාරිසරික විනාශය වැනි බරපතල ගැටලු යටපත් වෙයි. නියෝ-ලිබරල් ක්රමවේදයන් වෙනුවට අප දැන් අවධානය යොමු කළ යුත්තේ Genuine Progress Indicator (GPI) වැනි විකල්ප මාපක වෙතටයි. GPI මගින් ආර්ථික වර්ධනය මෙන්ම පාරිසරික පිරිවැය සහ සමාජීය සුභසාධනයද ගණනය කරමින් රටක සැබෑ ප්රගතිය මැන බලයි.
තනි පුද්ගලයන් හෝ පෞද්ගලික ආයතන ණයගැති කරමින්, වැඩකරන ජනතාව මත අධික බදු බර පටවමින් කෘතිමව පෙන්වන GDP වර්ධනයෙන් රටකට හෝ ජනතාවකට සැබෑ සෙතක් සැලසෙන්නේ නැත.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
