ලංකාවේ දේශපාලන කරළිය මේ දවස්වල සෑහෙන්න උණුසුම්. ඒකට අලුත්ම හේතුව තමයි ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය සහ අභියාචනාධිකරණය සඳහා විනිසුරුවන් පත්කිරීම් ප්රමාද වීම සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා පසුගියදා පාර්ලිමේන්තුවේදී සිදුකළ ප්රකාශය. මේ ප්රකාශයත් සමඟම නීති ක්ෂේත්රය වගේම පොදු සමාජය තුළත් ලොකු කතාබහක් නිර්මාණය වෙලා තියෙනවා.
මේ සම්බන්ධයෙන් දැඩි විරෝධයක් දක්වමින් “දිනන දකුණ” සාමූහිකය (දක්ෂිණාංශික දේශපාලනය ප්රතිස්ථාපනය කිරීමේ සාමූහිකය) විසින් විශේෂ මාධ්ය ප්රකාශනයක් නිකුත් කර තිබෙනවා. ඔවුන් පවසන්නේ ජනාධිපතිවරයාගේ මෙම තීරණය සහ තර්කය රටේ පවතින නීතියේ ආධිපත්යට සහ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට බරපතල අභියෝගයක් බවයි.
“සමස්ත ව්යූහාත්මක ගැලපීමක්” ද? නැත්නම් ව්යවස්ථාපිත වගකීම් පැහැර හැරීමක්ද?
ජනාධිපතිවරයා පාර්ලිමේන්තුවේදී තමන්ගේ තීරණය සාධාරණීකරණය කරන්න උත්සාහ කළේ මහේස්ත්රාත් සහ දිසා අධිකරණ වගේ සුළු අධිකරණවල පවතින බඳවා ගැනීම්වලට ප්රමුඛතාවය දීම සඳහා සිදු කරන ලද “සමස්ත ව්යූහාත්මක ගැලපීමක්” විදිහටයි. සරලවම කිව්වොත් පහළ අධිකරණවල පවතින ගැටලු විසඳනකම් ඉහළ අධිකරණවල පත්කිරීම් තාවකාලිකව නතර කරලා තියෙනවා කියන එකයි ඔහුගේ තර්කය වුණේ.
නමුත් “දිනන දකුණ” සාමූහිකය පෙන්වා දෙන්නේ මේ තර්කය නීතිමය වශයෙන් කිසිසේත්ම වලංගු නොවන, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාමය වශයෙන් දෝෂ සහිත එකක් බවයි. විධායකය විසින් සම්පූර්ණයෙන්ම නොසලකා හැර ඇති ප්රධාන නීතිමය කරුණු 3ක් ඔවුන් මෙහිදී පෙන්වා දෙනවා:
1. අධිකරණ බලපරාසයන් පටලවා ගැනීම
ලංකාවේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට අනුව පහළ අධිකරණ සහ උත්තරීතර අධිකරණ ක්රියාත්මක වෙන්නේ එකිනෙකට වෙනස් පරිපාලන ව්යූහයන් යටතේයි.
* මහේස්ත්රාත්වරුන් සහ දිසා විනිසුරුවන් බඳවා ගැනීම සහ ඔවුන්ගේ පරිපාලනය අයිති වෙන්නේ අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාවට (JSC).
* නමුත් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ සහ අභියාචනාධිකරණ විනිසුරු පත්කිරීම් කියන්නේ ව්යවස්ථා සභාවේ අනුමැතිය ඇතිව **ජනාධිපතිවරයා සතු සුවිශේෂී වගකීමක්**.
පහළ අධිකරණවල තියෙන ප්රමාදයන් හේතුවක් කරගෙන ඉහළම අධිකරණවල පත්කිරීම් ප්රණ ඇපයට තබා ගැනීමට විධායකයට කිසිදු නීතිමය අයිතියක් නැහැ.
2. ජ්යෙෂ්ඨ විනිසුරුවරුන්ගේ “සාධාරණ අපේක්ෂාවන්” (Legitimate Expectations) නැති කිරීම
නීතියේ මූලික සිද්ධාන්තයක් තමයි “සාධාරණ අපේක්ෂාවන් පිළිබඳ ධර්මතාවය”. වසර ගණනාවක් මහාධිකරණවල සේවය කරන දක්ෂ විනිසුරුවරුන් බලාපොරොත්තු වෙන්නේ තමන්ගේ ජ්යෙෂ්ඨත්වය සහ දක්ෂතාවය මත ඉහළ අධිකරණවල පුරප්පාඩු ඇති වෙනකොට තමන්ට උසස්වීම් ලැබෙයි කියලා.
මේ පත්කිරීම් අත්තනෝමතික ලෙස නතර කිරීමෙන් ඒ දක්ෂ විනිසුරුවරුන්ට ආපසු හැරවිය නොහැකි වෘත්තීයමය අගතියක් සිදුවෙනවා. ඒ වගේම ඉහළ අධිකරණවල විනිසුරු මඩුල්ල හිස්ව තැබීම නිසා අභියාචනා සහ නඩු ගොඩගැසීමේ අර්බුදය තවත් දරුණු වෙනවා. අවසානයේදී මෙයින් බැටකන්නේ සාමාන්ය පොදු මහජනතාවයි.
3. රජයේ දුර්වලතාවලින් විධායකය වාසි ලැබීම
පහළ අධිකරණ පද්ධතියේ මහේස්ත්රාත්වරුන්ගේ හිඟයක් පවතිනවා නම්, එය රජයේ යටිතල පහසුකම්වල පවතින දුර්වලතාවයක්. ඒ වෙනුවෙන් උසස්වීම් අපේක්ෂාවෙන් ඉන්න ජ්යෙෂ්ඨ විනිසුරුවන් පළිවිය යුතු නැහැ.
මේ සම්බන්ධයක් නැති කරුණු දෙක එකට ගැටගැසීම ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 12(1) වගන්තිය මඟින් සහතික කර ඇති “නීතිය ඉදිරියේ සමාන ආරක්ෂාව ලැබීමේ අයිතිය” සෘජුවම උල්ලංඝනය කිරීමක් බවයි “දිනන දකුණ” පවසන්නේ. විශේෂයෙන්ම ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය ඌන සේවක සංඛ්යාවකින් පවත්වාගෙන යාම නිසා ජනතාවගේ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම් විභාග කිරීමේ ක්රියාවලිය පවා අඩාල විය හැකියි.
අවසාන අදහස
අධිකරණයක ස්වාධීනත්වය රැඳෙන්නේ විනිසුරුවරයෙකුට තීන්දුවක් ලිවීමට ඇති නිදහස මත විතරක් නෙවෙයි; ඔවුන්ගේ වෘත්තීය ජීවිතය පාලනය කරන ආයතනික රාමුවේ විනිවිදභාවය මතයි. එම නිසා බලතල බෙදීමේ මූලධර්මයට ගරු කරමින්, ඉහළ අධිකරණවල පවතින පුරප්පාඩු තවදුරටත් ප්රමාද නොකර සම්පූර්ණ කරන ලෙස “දිනන දකුණ” සාමූහිකය විධායකයෙන් දැඩිව ඉල්ලා සිටිනවා.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
