ලංකාවේ සෞඛ්ය ක්ෂේත්රය මේ වන විට ඉතාම බිහිසුණු ඛේදවාචකයකට මුහුණ දෙමින් සිටිනවා. වසරේ මේ වන විට වාර්තා වන ඩෙංගු රෝගීන්ගේ සංඛ්යාව පසුගිය වසර දෙකටම වඩා හතර ගුණයකින් ඉහළ ගොස් ඇති බව ජාතික ඩෙංගු නිරීක්ෂණ පද්ධතියේ (NaDsys) නවතම දත්ත ඇසුරින් අනාවරණය වනවා. මේ පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් වෛද්ය හා සිවිල් අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ වෛද්යවරුන්ගේ වෘත්තීය සමිති සන්ධානයේ සභාපති විශේෂඥ වෛද්ය චමල් සංජීව මහතා කොළඹදී පැවැති මාධ්ය හමුවකදී බලධාරීන්ගෙන් බරපතළ ප්රශ්න කිහිපයක්ම මතු කළා.
දත්ත වලින් පෙනෙන බිහිසුණු ඇත්ත
24 වන සතිය (Week 24) වන විට ශ්රී ලංකාවෙන් සතියකට වාර්තා වන ඩෙංගු රෝගීන්ගේ සංඛ්යාව 5,000 සීමාව ඉක්මවා ගොස් තිබෙනවා. 2025 වසරේ උපරිම සතිපතා වාර්තා වීම් 1,500ක් වැනි මට්ටමක පැවති අතර, එය මේ වන විට තුන් ගුණයකට වඩා වැඩි වීමක්.
සාමාන්යයෙන් ජූනි-ජූලි නිරිතදිග මෝසම් වැසි කාලය ආරම්භ වීමට පෙර ඩෙංගු රෝගීන්ගේ අඩුවීමක් දැකිය හැකි වුවත්, මෙවර 18 වන සතියේ (Week 18) සිටම රෝගීන්ගේ සංඛ්යාව ශීඝ්රයෙන් (exponentially) ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. 2024 වසරේ 3 වන සතියේදී රෝගීන් 3,000ක උපරිමයකට (peak) පැමිණ පසුව එය පාලනය කර ගැනීමට හැකි වූ අතර, 2025 වසර පුරාම තත්ත්වය ස්ථාවරව පැවතුණා. එහෙත් වත්මන් තත්ත්වය දෙස බලන විට ඩෙංගු පාලනය රජයෙන් සහ සෞඛ්ය අංශවලින් සම්පූර්ණයෙන්ම ගිලිහී ගොස් ඇති බව පැහැදිලියි.
“කියුබානු ක්රමයට” මොකද වුණේ?
මීට මාස කිහිපයකට පෙර සෞඛ්ය අමාත්යාංශය සහ කියුබානු දූත පිරිසක් එක්ව මෙරට ඩෙංගු මර්දනය සඳහා “කියුබානු ක්රමය” හඳුන්වා දෙන බවට විශාල මාධ්ය ප්රචාරයක් ලබා දුන්නා. “ගෙයින් ගෙට මර්දනය”, “සතියේ ඩෙංගු දිනය” වැනි ආකර්ෂණීය සටන් පාඨ එහිදී ඉදිරිපත් කෙරුණා.
නමුත් අද වන විට එහි ප්රතිඵල බිංදුවක් බවයි වෛද්ය චමල් සංජීව මහතා පෙන්වා දෙන්නේ. කිසිදු බිම් මට්ටමේ ක්රියාත්මක වීමක් (Zero implementation) සිදු නොවීම හේතුවෙන් අද වන විට දත්ත ප්රස්ථාර සිරස් අතට ඉහළ යමින් පවතිනවා. මහජන මුදල් විශාල වශයෙන් නාස්ති කරමින් පැවැත්වූ සම්මන්ත්රණ, බැනර් සහ කියුබානු දූත පිරිස් වෙනුවෙන් කළ වියදම්වලින් සතයක වැඩක් වී නැහැ. ඒ වෙනුවට ගම් මට්ටමින් මහජන සෞඛ්ය පරීක්ෂකවරුන්ට (PHI) අවශ්ය ඉන්ධන ලබා දී, කීට නාශක (larvicide) නිසි ලෙස බෙදා හැරියා නම් මීට වඩා සාර්ථක ප්රතිඵලයක් ලබා ගත හැකිව තිබූ බව වෛද්යවරයා පවසනවා.
රෝහල් පද්ධතිය අඩපණ වීමේ අවදානමක
සතියකට රෝගීන් 5,000ක් යනු දිනකට 700කට අධික පිරිසක් රෝහල් ගත වන බවයි. මේ හේතුවෙන් රිජ්වේ ආර්යා ළමා රෝහල (LRH), කොළඹ දකුණ ශික්ෂණ රෝහල (කළුබෝවිල) වැනි ප්රධාන ළමා රෝහල් සහ ජාතික රෝහලේ ඇඳන් ධාරිතාව (beds capacity) මේ වන විට උපරිමයට පැමිණ තිබෙනවා.
මීට අමතරව, මෙරට පවතින දැඩි වෛද්යවරුන්ගේ හිඟය නිසා දැනට සිටින වෛද්යවරුන් දැඩි පීඩනයකට ලක්ව සිටිනවා. මාධ්ය හමුවේදී අනාවරණය වූයේ එක් වෛද්යවරයෙකුට රෝගීන් 50-60ත් අතර ප්රමාණයක් බැලීමට සිදුව ඇති බවයි. රෝගීන් සංඛ්යාව මෙලෙස හතර ගුණයකින් වැඩි වෙද්දී මරණ සංඛ්යාවද ඉහළ යා යුතු වුවත්, සෞඛ්ය අමාත්යාංශය නිල දත්ත නිකුත් කිරීම ප්රමාද කරමින් විනිවිදභාවයකින් තොරව (No transparency) කටයුතු කරන බවටද වෛද්යවරයා චෝදනා කළා.
වෛද්යවරුන්ගේ වෘත්තීය සමිති සන්ධානය ඉදිරිපත් කරන ඉල්ලීම් 3ක්
මෙම බිහිසුණු තත්ත්වයෙන් රට මුදා ගැනීම සඳහා වෛද්ය හා සිවිල් අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ වෛද්යවරුන්ගේ වෘත්තීය සමිති සන්ධානය රජයෙන් වහාම කරුණු 3ක් ඉල්ලා සිටිනවා.
1. හදිසි සෞඛ්ය තත්ත්වයක් ප්රකාශ කිරීම – රට තුළ වහාම හදිසි තත්ත්වයක් ප්රකාශයට පත් කර, යුධමය පදනමකින් (war footing) ඩෙංගු මර්දන වැඩපිළිවෙළක් දියත් කිරීම.
2. වියදම් වාර්තා හෙළි කිරීම – “කියුබානු ක්රමය” කඩදාසිවලට පමණක් සීමා නොකර, එය බිම් මට්ටමේ ක්රියාත්මක කළ දිස්ත්රික්ක මොනවාද, ඒ සඳහා ගිය වියදම් සහ එහි ප්රගති වාර්තාව මහජනතාවට වහාම හෙළි කිරීම.
3. හදිසි සැපයුම් ලබා දීම – රජයේ රෝහල්වල පවතින දැඩි ඖෂධ හිඟය පියවීම, වෛද්ය සහ හෙද කාර්ය මණ්ඩල හිඟයට පිළියම් යෙදීම සහ ඩෙංගු හඳුනාගන්නා කිට්ස් (RDT kits) වහාම රෝහල් වෙත සැපයීම.
බලධාරීන් තවදුරටත් නිද්රාශීලී ප්රතිපත්තියක පසුවුවහොත්, ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ ශ්රී ලංකාව පෙර නොවූ විරූ සෞඛ්ය අර්බුදයකට ගොදුරු වීම වැළැක්විය නොහැකි වනු ඇත.
Call to Action (CTA)
මෙම ලිපිය ගැන ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද? ඔබේ අදහස් අප හා බෙදාගන්න. මෙය ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟත්, ඔබේ සමාජ මාධ්ය ගිණුම් වලත් share කර සංවාදයක් ආරම්භ කරන්න.
