ක්රිකට් යනු ශ්රී ලාංකිකයන්ගේ හද ගැස්මයි. එහෙත්, මෑතකදී එම හද ගැස්ම නිතරම පාහේ වැස්සට සේදී යනු අපට දැකගන්නට ලැබුණා. 2026 T20 ලෝක කුසලානයේ වැදගත් තරගයක් කොළඹදී වර්ෂාවට සේදී යද්දී, රටේ වියළි කලාපවල පිහිටි දඹුල්ල සහ සූරියවැව වැනි ක්රීඩාංගණ භාවිත නොකිරීම ගැන බොහෝ දෙනෙක් ප්රශ්න කළා. ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය තුළ ඇතැයි කියන පෞද්ගලික කෝන්තර නිසා ක්රිකට් ක්රීඩාවට පාඩු සිදුවන බවට චෝදනා එල්ල වෙද්දී, තවත් දැවැන්ත ව්යාපෘතියක් කරළියට පැමිණ තිබෙනවා.
ඒ, යාපනය, මණ්ඩතිව් දූපතේ ඉදි කිරීමට යෝජිත නව ජාත්යන්තර ක්රිකට් ක්රීඩාංගණයයි. ජනාධිපතිවරයාගේ සුරතින් මුල්ගල තැබූ මෙම ව්යාපෘතිය බැලූ බැල්මට රටටම සතුටු විය හැකි කාරණයකි. එහෙත්, එහි අභ්යන්තරය දෙස බලන විට පෙනී යන්නේ බලාපොරොත්තුව මෙන්ම දැඩි කනස්සල්ලක්ද මේ වටා ගොඩනැගෙමින් පවතින බවයි.
උතුරට ක්රීඩාංගණයක් – සාධාරණ බලාපොරොත්තුවක්
වසර තිහක යුද්ධයෙන් බැට කෑ උතුරු පළාතට ජාත්යන්තර ක්රිකට් ක්රීඩාංගණයක් ලැබීම සැබවින්ම වැදගත්. අනෙක් පළාත්වලට සාපේක්ෂව අඩු සැලකිල්ලක් ලැබූ යාපනයට, පාසල් මට්ටමින් වුවද දීර්ඝ ක්රිකට් ඉතිහාසයක් තිබෙනවා. මාරියෝ විල්ලවරායන් වැනි ජාතික කණ්ඩායමේ දොරට තට්ටු කළ ක්රීඩකයන් බිහිකළ යාපනයේ ක්රිකට් අවාසනාවන්ත ලෙස යුද්ධයේ සෙවණැලිවලට යට වුණා.
නමුත් 2009 න් පසු, උතුරෙන් නැවතත් ක්රිකට් ප්රබෝධයක් ඇතිවී තිබෙනවා. විජයකාන්ත් වියස්කාන්ත් වැනි ජාතික තලයේ දක්ෂතා ඇති ක්රීඩකයන් බිහිවීම එයට හොඳම උදාහරණයයි. එබැවින්, ක්රිකට් ක්රීඩාව හරහා උතුරේ තරුණයන්ට නව අවස්ථා විවර කරමින්, සංහිඳියාවේ පාලමක් ලෙස මෙම ක්රීඩාංගණයට විශාල කාර්යභාරයක් ඉටු කළ හැකිය.
තෝරාගත් ස්ථානය – පරිසරයට එල්ල වූ මරු පහරක්?
මෙම යහපත් අරමුණට සෙවණැල්ලක් වැටී ඇත්තේ ක්රීඩාංගණය ඉදිකිරීමට තෝරාගෙන ඇති ස්ථානය හේතුවෙනි. මණ්ඩතිව් දූපතේ අක්කර 138ක භූමිය යනු ලෝකයේම අවධානයට ලක් වූ අතිශය සංවේදී පරිසර පද්ධතියකි.
මෙය කඩොලාන, මුහුදු තෘණ සහ ලවණ වගුරු බිම්වලින් සමන්විත තෙත් බිමකි. වඩාත් වැදගත් කාරණය වන්නේ, උතුරු අර්ධ ගෝලයේ ශීත ඍතුවේදී දහස් ගණන් කිලෝමීටර් ගෙවා පැමිණෙන සංචාරක පක්ෂීන්ගේ වාර්ෂික නවාතැන්පොළක් වීමයි. ක්රීඩාංගණයක් සහ හෝටල් සංකීර්ණයක් මෙහි ඉදි කිරීම යනු, මෙම පක්ෂීන්ගේ ආහාර බිම් සහ ආරක්ෂිත වාසස්ථාන සදහටම අහිමි කිරීමකි.
නීතිය සහ ජාත්යන්තර ගිවිසුම් උල්ලංඝනය කිරීමක්ද?
පරිසර සංවිධාන පෙන්වා දෙන පරිදි, මෙම ව්යාපෘතිය හුදෙක් පරිසරයට පමණක් නොව, රටේ නීතියට සහ ජාත්යන්තර ගිවිසුම්වලටද පටහැනිව යමින් තිබෙනවා.
1. ජාතික පරිසර පනත – මෙවැනි සංවේදී කලාපයක සිදුකරන ඕනෑම දැවැන්ත ඉදිකිරීමකට පෙර පාරිසරික බලපෑම් තක්සේරු (EIA) වාර්තාවක් ලබා ගැනීම අනිවාර්ය වේ. එහෙත්, මධ්යම පරිසර අධිකාරිය එවැනි වාර්තාවක් අනුමත කර නොමැති අතර, එතෙක් ඉදිකිරීම් නවත්වන ලෙස ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයට දැනුම් දී ඇති බව වාර්තා වෙනවා.
2. වෙරළ සංරක්ෂණ පනත – මුහුදට ආසන්නව සිදුකරන මෙම ඉදිකිරීම සඳහා වෙරළ සංරක්ෂණ හා වෙරළ සම්පත් කළමනාකරණ දෙපාර්තමේන්තුවෙන් ලබාගත යුතු නීතිමය අවසරයද මෙතෙක් ලබාගෙන නොමැත.
3. ජාත්යන්තර ගිවිසුම් – තෙත්බිම් සුරැකීමට ශ්රී ලංකාව අත්සන් කර ඇති “රම්සා සම්මුතිය” (Ramsar Convention) සහ සංක්රමණික සතුන් ආරක්ෂා කිරීමට පොරොන්දු වූ “බොන් සම්මුතිය” (Bonn Convention) යන ජාත්යන්තර ගිවිසුම් දෙකම මෙමගින් උල්ලంඝනය වන බවට ප්රබල චෝදනා එල්ල වේ.
ජනාධිපතිවරයා ලවා මුල්ගල තැබූ ව්යාපෘතියක්, රටේ මූලික නීතිරීති පවා අනුගමනය නොකර ක්රියාත්මක වීම බරපතල තත්ත්වයකි.
නිගමනය – කඩතොල්ල වසන්නට ගොස් තවත් කඩතොලු හැදීම
උතුරට ජාත්යන්තර ක්රීඩාංගණයක් ලබා දීමේ අරමුණ ඉතා වටිනා එකකි. නමුත්, එය පරිසර පද්ධතියක් විනාශ කරමින්, නීතිය උල්ලංඝනය කරමින් සිදු කරන්නේ නම්, එයින් සිදුවන්නේ යහපතට වඩා අයහපතකි. එක කඩතොල්ලක් වසාගන්නට ගොස් කඩතොලු දෙකක් හදාගැනීම ඥානවන්ත ක්රියාවක් නොවේ.
මෙම බරපතල තත්ත්වය පිළිබඳව ජනාධිපතිවරයා, ක්රීඩා අමාත්යවරයා, පරිසර අමාත්යවරයා සහ ශ්රී ලංකා ක්රිකට් බලධාරීන් වහාම සිය අවධානය යොමු කර, පරිසරයට හානියක් නොවන විකල්ප විසඳුමක් වෙත යොමු වනු ඇතැයි පරිසරයට ආදරය කරන සියලු දෙනාගේ බලාපොරොත්තුවයි.
